O pasado febreiro. Adeus ao inverno e benvidos á policía municipal, ao céspede ou ao céspede. É bonito que che ennegrecas, pero para unha próxima vez deixarei ese camiño. Aínda quero tirar da madeira...
O outro día Berria traía a historia da desolada fachada de Arantzazu e renovaba imaxes inéditas. Dúas fotografías: a baga, na que os apóstolos de Oteiza estiveron tirados á beira do camiño, e a segunda, os traballos de colocación desas pedras talladas na fachada.
Non vou entrar no buraco negro do oco de Oteiza, que debería quedarme mudo. O veciño chamoume a atención: a estada. Era un estadaxe de madeira, unha estada levantada sobre unha táboa xarada. Por iso chamaráselle tablado. No lugar atópanse esas estruturas metálicas que se quitan e colocan nun claqueteo que vemos hoxe en día. Na foto non coñecía a madeira e o primeiro que quería preguntarlle ao meu avó Jesús Mari: con que madeira facíanse as estadas de outrora? Non en balde foi un serrallo.
Na súa opinión, aquí construíronse poucas estadas como o de Arantzazu. Na maioría dos casos utilizáronse estadas móbiles sobre caballete para levantar as paredes da casa e posteriormente construír o interior de piso en piso. No muro exterior empregábanse estadas colgantes que, en caso de necesidade, movíaselles polo beirado mediante cordas. Do mesmo xeito que os de caballete, as táboas que se utilizaban para estas observacións eran de piñeiro insignis (Pinus radiata); as de sete, de sete centímetros de grosor. Supoño que os poucos grandes taboleiros das fachadas tamén serán de piñeiro.
Na zona asiática é costume realizar estadas con outra planta. Na actualidade séguense construíndo estadas de bambú para a construción de máis de corenta rañaceos en planta. Os carpinteiros que traballan neste oficio teñen unha arte inmensa, teñen que facer estudos especiais e cobran máis. Din que as estadas de aceiro son demasiado ríxidos e que son fáciles de caer. Un refrán chinés di: porque é brando, dá a lingua, o dente é ríxido e rompe. O bambú, grazas á súa flexibilidade, sostén o ataque dun vendaval ou dun terremoto no lado bo. Doutra banda, adáptase facilmente á forma que se quere dar á construción e constrúese no medio tempo. O principal problema é a duración, un tres anos.
As canas (Arundo donax) e os bambús (Phyllostachys spp) que tamén se cortan no noso país para pardas ou paus teñen unha duración similar. Iso si, córtanse na lúa crecente de febreiro. Como o que acaba de deixar, virá de febreiro...
Da madeira xorde máis que acha, entre outras expresións... Pero o proverbio di: "Acha pola madeira". Volta da muela: da semente á planta, semente á planta. Moitos deles foron Gotzon Garate. Preparada para o goce?
Que madeira, que acha. Que tronco, que acha! Semente. Era un... [+]
Madeiras duras, resistentes, que terán que soportar moita tensión e forza, botaranse nestas tebras, como dicía o outro día. Si por casualidade córtasche algunha árbore para conseguir unha madeira deste tipo, a lúa menguante de febreiro pecharase cun mes, e eses son os... [+]
O inverno adoita ser a época da madeira e a madeira. A maioría dos que se usan na nosa cultura córtanse no inverno. As madeiras resistentes, resistentes, resistentes á tensión e á forza, tiraranse nestas lúas. Os traballos de demolición de troncos que dean lugar a... [+]
As condicións meteorolóxicas han acabado; a auga, a auga e a auga. De que falar no ascensor ou na parada do autobús? Non hai novidades e hai que empezar a tirar doutra cousa para contar historias. A vantaxe de que se di que hai mal tempo, hai que pensar... O barro volveu ao... [+]
Karrazkilloa edo karraskila (Rhamnus alaternus) ez da ugaria gurean. Berozalea da, eta gozo bizi ohi da zaletasun hori bera duten beste zuhaitz eta zuhaixken artean, hala nola gurbitza (Arbutus unedo), artelatza (Quercus suber), ereinotza (Laurus nobilis), ametza (Quercus... [+]
Zuraz inguratua nabil azken aldi honetan. Basoak eta zuhaitzak gugan duen indarra, eta gure kulturan duen eraginaz dokumental galant horietako bat egiteko ardura tzarra hartua du bizkarrean Jon Maiak; Gutik Zura du izena eta bera gauzatzen sos batzuekin lagundu nahi duenak jo... [+]
Arbolari bezalaxe zuhaitzari agaia jarri eta adarrei goian eustea kultura da. Jakintza handia, kultura. Bestela adarrak hautsita eta desitxuratuta, zarrapastroso litzatekeen landare tzarrari lagundu, eta era berean etorkizun berri bat eman. Kultura: landu. Hazten lagundu... [+]
Biolina jotzen det. Biolin-jotzaile baino harpa-jotzaile hobea naiz, baina biolina dut bizibide. Uda beroa; beroak luze jotzen du. Guk jo eta berak jo. Uda partean dut nik pagotxa, kontzertu korda. Alferra, udan, lehenaz gain, harrotu egiten da, eta batzuek kontzertu batean edo... [+]
Umeak ginela, txakurren bat azkura baretzeko edo arkakusoak haizea hartzera bidaltzeko hankarekin hazka egiten ikusten bagenuen, “gitarra jotzen” ari zela esaten genuen. Txakurrek, ez dakit, baina zakurren batek joko du biolina. Biolin-jotzaile zakurren bat izango... [+]
Zuhaitzak, arbolak eta zuhaixkak muskildu, inausi eta lepatu egiten ditugu. Batzuetan muskil edo kimu ttikiak, eta besteetan adartxoak, adar politak, baita adar tzar asarreak ere. Berari kendu, eta bueltan zauria utziz.
Forma jakin bat emateko mozten ditugu landareak: itzala... [+]
Aurrekoa amaitu nuen erari helduko diot: gosea piztuz. Gazta aipatu nuen. Alnus glutinosa, haltzaren ezpalez ketzen direla nioen, baita haltzak bihotzaz gain odola ere baduela. Kolore gorri asko eransten dio gaztari, gorri hila, distiragabe hila. Ketzen azkarrena da haltza,... [+]
Odol giroa nagusi izaten da neguero. Guraize, aihotz, zerrote, motozerra... inauskaiak zorrotz! Epaia emateko prest epaikiak. Epaile kaskarin gehiegi. Buru beroko kasko asko. Bihozgabe bihozgabetzaileak.
Inausten diren zuhaitzek bihotza non duten ez dakigu. Sentitzen dutelako... [+]