O tritón palatado é unha especie de Europa occidental e un animal bastante común no País Vasco, excepto no sur de Navarra, onde se pode atopar no resto de zonas. Con todo, ser un pouco común non o fai familiar, e aínda son moitos os que entre nós non viron nunca este pequeno e peculiar anfibio. Entre os que o coñecen, hai quen o chaman “lauhankakoa”. De feito, moitos anciáns cren que o tritón palatado é un rebozo de catro patas. Pero a suposición era falsa a medias. O tritón palatado, a diferenza da ra e o sapo, nace coa mesma forma que terá cando sexa adulto. Os tritones recentemente nados sairán dos ovos que a femia deposita nas finas herbas da auga.
Estes ovos necesitan terra e auga para poder polos e cumprir o seu ciclo vital. Por iso, non só é importante o humidal que utilizan os tritones para reproducirse, senón tamén o terreo que o rodea. Se o anfibio debe sobrevivir, necesita ambos en bo estado.
Tendo isto en conta, e dada a evolución dos pozos e das súas contornas no País Vasco, o Departamento de Herpetología da Sociedade de Ciencias Aranzadi veu realizando diversas investigacións nos últimos anos. Por exemplo, quixeron ver si o tipo de bosque e as plantacións de árbores que rodean os nosos pozos afectan ou non á saúde da fauna autóctona. Entre estes bosques atópanse os bosques autóctonos como o carballal, e entre as plantacións, os de piñeiro e as plantacións de eucaliptos que nos últimos anos creceron moito na nosa contorna e xeraron unha gran controversia. Para a realización destes estudos, os Aranzadi elixiron unha especie bioindicativa. Un animal que lles proporcione información sobre a contorna; cal, e o tritón palatado.
O equipo de doutores en herpetología, Maider Igrexas-Carrasco e Carlos Cabido, concluíu que a contorna no que se atopa o pozo pode influír directamente na saúde dos tritones palmados e na elección da femia. Segundo algúns estudos, as sustancias que os eucaliptos verten sobre a terra poden afectar á saúde dos tritones e ás características dos corpos.
O grupo de traballo de Aranzadi puido concluír que os individuos dos bosques autóctonos presentan características sexuais –palmetos das patas, jápalo da crista e filamento da cola–, segundo puido deducir o grupo de traballo de Aranzadi analizando os tritones palmados tomados en plantacións de eucaliptos, plantacións de piñeiros e carballais do País Vasco. Nas plantacións de eucalipto, os machos teñen a palmatura, a crista e os filamentos esnaquizados.Nos piñeirais aparecen tallas intermedias, aínda que se conclúe que, do mesmo xeito que no caso dos eucaliptos, estes son daniños.
Aínda por riba, os resultados obtidos indican que os tritones dos piñeiros e, sobre todo, dos eucaliptadies presentan unha peor resposta inmunolóxica e, por tanto, un peor estado de saúde que os dos carballais. Segundo os investigadores, este mal estado de saúde inflúe directamente na elección do macho por parte das femias. Segundo os estudos realizados, o estado de saúde das femias nas plantacións de eucaliptos fai que non se gasten demasiadas enerxías na elección do macho. Por tanto, o tipo de bosque influirá directamente nas futuras xeracións do tritón palmeado, xa que non teñen forza suficiente para elixir o mellor macho.
Os resultados obtidos non pon en bo lugar as cada vez máis numerosas plantacións de eucaliptos, mentres que os carballais xa tan escasos entre nós deron os mellores resultados. Segundo os autores, ademais, as plantacións investigadas poden ser tamén moi prexudiciais para outros anfibios que viven no bosque, aínda que non descartan a posibilidade de repoboacións. Quen diría que do estudo dun animal tan pequeno e sensible derivaríanse talles consecuencias? Porque as cousas pequenas tamén teñen moito que dicir no medio ambiente…
Uhandre palmatua (Lissotriton helveticus) animalia ornoduna da; anfibioa. Igelen eta apoen talde berean sartuko genuke, beraz. Horiekin alderatuta, ordea, badu ezberdintasun nabari bat: buztana. Eta isatsa da, hain zuzen, arrak emea gorteiatzeko, eztei-dantza egiteko erabiliko duena. Otsailetik aurrera, udaberriaren etorrerarekin hasten dira putzuen barruan ur-azpiko dantza egiten. Arra eta emea elkarren aldamenean jarri, eta lehenak isatsa erditik tolestu eta mugitu egiten du, uhin formako mugimendu azkarrak eginez. Emea izango da ondoren arrarekin elkartu ala ez erabakiko duena.
Ugal garaian arrak eta emeak ezberdintzea ez da oso nekeza izaten. Izan ere, garai honetarako arrak bere ezaugarri sexualak garatuta izan ohi ditu. Arra ezberdintzeko ezaugarri nabarmenena atzeko hanketako hatzen artean garatzen den mintza fina (palmatura izenekoa) izaten da. Horrez gain, garai beretsuan, arrei isatsaren amaieran harizpi fin eta luze bat ateratzen zaie, eta bizkarraldean gandor txikia. Emeak arrak baino gorputz lodixeagokoak eta borobilagoak izaten dira, eta ez dute palmaturarik izaten.
Lesakan hasi eta Hondarribiraino, Bidasoa ibaian pilaturiko hondakinak biltzea helburu duen garbiketa erraldoia antolatu du Recicla-Birziklatu elkarteak. 40 bat lagun arituko dira antolaketan eta ehunka boluntario lortu nahi dituzte zaborra jasotzeko. Lesaka, Bera, Biriatu,... [+]
Euriteen ondorioz ibaiek ezinbestean gainezka egiten dutela gogorarazi du talde ekologistak, prozesu naturala delako. Gomendatu dute inguru horietan ez eraikitzeko eta ibaien ibilgua desbideratzen duten proiektuak ez egiteko. Barakaldoko Gorostiza eremuaren uholde-arriskuaz... [+]