Como todos os primeiros días de Maio da última década, a esquerda turca reuniuse no parque de Maltepe, un barrio da zona asiática de Istambul. Entre as 80.000 persoas que participaron no encontro non se atopaba toda a militancia. Os máis atrevidos trataron de reunirse na mítica praza da Taksim, lugar habitual para esta celebración, desde que o 1 de maio de 1977 a policía masacró a 34 manifestantes. No centro reuníanse 500.000 persoas. Para evitalo, o goberno do islamita AKP pechou tamén as estacións de metro máis céntricas, como vén facendo en 2013 desde as protestas de Gezi. O día acabou cuns incidentes e a detención de 35 persoas. En Turquía, a esquerda non pode elixir onde celebrar a súa festa anual.
Por tanto, non é de estrañar que a esquerda turca, en todos os seus acentos e historias, uniuse para expulsar a Recep Tayyip Erdogan da presidencia nas eleccións presidenciais e lexislativas do próximo 14 de maio. Este obxectivo apareceu nas pancartas e consignas, así como nas conferencias da dirección do escenario. “Temos que librarnos por fin deste sistema daniño. Fagamos unha promesa para acabar co goberno dos tiranos”, proclamou o secretario xeral de DISK, Arzu Çerkezoglu, o sindicato turco máis forte, para elixir entre “despotismo e liberdades políticas” o que pediu ao pobo. Non o mencionou en Erdoga, pero non foi necesario, todo o mundo entendeuno.
A enorme importancia das eleccións, en plena autoridade gobernamental, non foxe dos dirixentes nin da base. E iso esixe medidas excepcionais, como a adoptada polo Partido Comunista de Turquía (TCP). “Por primeira vez na historia, o partido non boicoteará as eleccións, senón que convocará a votar a Kemal Kiliçdaroglu”, afirmou Jane, moza de pelo longo rizado, recentemente graduado universitario, que leva máis de catro anos no TKP. Kiliçdaroglu é o líder do CHP, o centro-esquerdo, o principal partido da oposición, e será candidato cunha coalición de seis partidos, que inclúe o dereitista IYI, e tres partidos islamitas, que confirman que o paso dado polo TKP é insólito.
A esquerda sufriu especialmente os desastres da dura Lei Electoral. Porque para que os partidos nacionalistas kurdos non entren ao Parlamento, o límite para poder entrar no Parlamento foi do 10% dos votos
O TKP é un pequeno partido fóra do parlamento, como a maioría dos vinte partidos que azoutaban as bandeiras a beiras do mar Marmarmara nesta sollía mañá de primavera. Con todo, nas eleccións nas que se pode decidir o resultado cuns votos, todos os apoios son imprescindibles. A falta dunha semana, algunhas enquisas prevían un empate técnico entre Kiliçdaroglu e Erdogan.
A esquerda sufriu especialmente os desastres da dura Lei Electoral. Porque para que os partidos nacionalistas kurdos non entren ao Parlamento, o límite para poder entrar no Parlamento foi do 10% dos votos. Tras moitos anos de ostracismo, a esquerda máis pragmática do CHP aprendeu a xestionar as súas diferenzas e a pactar amplas coalicións electorais. Nos últimos anos, o partido HDP, a última versión electoral do movemento nacional histórico de kurdos, foi a columna vertebral destas coalicións de esquerdas. Nas eleccións de 2018 obtivo 57 deputados con cerca do 12% dos seus votos.
Pero esta vez non se presentará coas súas siglas na coalición progresista “Alianza de Liberdade e Traballo”, senón coas siglas do pequeno partido ecoloxista Yesil. A razón é que a Corte Suprema pode ilegalizarla porque cre que está relacionada co CCP, unha milicia que loita pola soberanía do pobo kurdo desde 1984. A medida que se achegan as eleccións, a represión contra os activistas kurdos incrementouse e a finais de abril detivéronse máis de 130, incluíndo algún candidato a eleccións lexislativas. Salahatin Demirtas, líder do HDP, segue prisioneiro a pesar de que o Tribunal Europeo de Dereitos Humanos reclama a súa liberación. Nos últimos anos desmanteláronse case 60 concellos que estaban en mans do HDP.
A medida que se achegan as eleccións, a represión contra os activistas kurdos incrementouse e a finais de abril detivéronse máis de 130, incluíndo algún candidato a eleccións lexislativas
“Defendo a Yesil, porque creo que o principal problema do país é a solución á cuestión kurda”, di Bahadir, estudante de Ciencias Políticas, vestido cun chapeu coa imaxe de Che Guevara. Sentado ao seu lado na pradaría, o compañeiro de clase Emre di que si, e engade que para a esquerda a paz de Kurdistán é un problema máis urxente que un incremento salarial acorde coa inflación. Sorprendentemente, ningún dos dous é curvo. “Ademais, os partidos kurdos teñen unha mentalidade máis aberta en moitos aspectos e non só nos dereitos das minorías. Por exemplo, en temas de feminismo”, afirma Emr.
En Turquía, a clasificación dos partidos no eixo esquerda-dereita complícase ao atravesar a cuestión nacional e o papel do islam na vida pública. “En moitos sentidos, o CHP de Kiliçdaroglu pode equipararse aos partidos socialdemócratas franceses ou alemáns. Keynesianos, laicos e progresistas en cuestións morais. En calquera caso, son moi nacionalistas e tiveron a miúdo un discurso contra os kurdos”, asegura o politólogo Omer Taspitar. Ao encontro do 1 de maio enviaron unha pequena representación, que se xustificaba ante os partidos finos e non parlamentarios. Ningunha autoridade coñecida do partido subira ao escenario.
“A maioría dos partidos de esquerda da coalición ‘Alianza da Liberdade e o Traballo’, incluído o HDP, decidiron non presentar candidatos e apoiar ao Kiliçdaroglu. Nós non estabamos de acordo. Criamos que tiñamos que presentar unha plataforma progresista na primeira volta das eleccións á presidencia, e que tiñamos que apoiar a Kiliçdaroglu na segunda”, explica o candidato ao Parlamento de Istambul do partido trotskista Görkem Duru IDP. Estima que os pequenos partidos de esquerda asociados ao HDP poden representar o 3% dos electores.
“A verdade é que as políticas dun goberno de Kiliçdaroglu non creo que sexan moi de esquerdas. Non só porque o CHP é centrista, senón polo resto de partidos da coalición”, anunciou Duru, que o principal problema do país é o aumento das desigualdades. O ano pasado a lira turca descendeu por encima do 50% e a inflación subiu ao 85%, polo que a clase traballadora ha pagado o prezo máis alto. “Pero agora a prioridade é librarse de Erdogan e garantir a supervivencia da democracia. Despois mobilizarémonos polas loitas sociais”, di este político. Esta reflexión é agora compartida por estalinistas, trotskistas e maoístas turcos. O que o islamita erdogan uniu non puido ser separado, incluso as disputas sobre as cotas das listas conxuntas. Un verdadeiro milagre.
O xenocidio é unha palabra desgraciadamente de moda. Segundo a definición de Rafael Lemkin en 1946, o xenocidio defínese como “as accións encamiñadas a destruír total ou parcialmente un grupo nacional, étnico, racial ou relixioso”. Estas accións poden consistir en... [+]
O cronista Teofanes Declarante recolleu que o inverno 763-764 foi un dos máis fríos da historia. A neve e o xeo ocuparon a capital bizantina e tamén viron un iceberg en Bosforón.
Até agora considerouse que o arrefriado climático débese, entre outros factores, á falta de... [+]
A produción de drones é unha industria emerxente e Turquía converteuse nun dos grandes fabricantes e exportadores de drones de guerra. O seu produto estrela é Bayraktar TB2. Un dron que pode despegar, aterrar e navegar de forma autónoma, pero que depende dun operador humano... [+]
Pinar Selek soziologoaren kontrako nazioarteko atxilotze agindua eman du Turkiak urtarrilaren 6an. Horrek erran nahi du edonoiz atxilotu dezakela Frantziako Poliziak.