As relacións dos vascos con Castela e coa España actual non foron tenras. A conquista dos territorios vascos que comezaron en 1200 desde Vitoria deixounos ao longo dos séculos moitos episodios sanguentos. Miles de persoas falecidas na conquista de Navarra e nas guerras carlistas demostran a resistencia histórica dos vascos para que as nosas terras non quedasen en mans doutros. O último episodio sanguento masivo é o alzamento que organizou o xeneral Mola en 1936. Franco deulle continuidade e o sistema fascista que estableceu durou até 1975. No País Vasco, Franco matou a miles de cidadáns, obrigou a outros miles a viaxar ao estranxeiro e aboliu a autonomía do tres países recentemente iniciados en Occidente.
Tras a desaparición de Franco, os alicerces fundamentais do sistema fascista mantivéronse intactos e a nova democracia xurdiu contaminada. Miles de persoas foron torturadas e asasinadas en comisarías e na rúa. Mesmo chegaron a realizar un alzamento militar que parecía imposible na Unión Europea -os tanques saen á rúa e tirotean no Parlamento - cun único obxectivo: que os paxaros non abandonasen a gaiola colocada por Madrid. Constituíron un grupo terrorista para traballar en Euskal Herria cos recursos do Estado. Os vascos tentaron desecar as fontes de información que xerabamos desde Euskal Herria. Moitos dos que entón eran mozos hoxe, maiores, seguen no cárcere sen piedade, aínda que os tempos cambiaron radicalmente. Ao eúscaro córtanselle as ás constantemente. Os mellores deportistas pechan as súas portas para competir cos mellores do mundo contra as cores vascas... Que empatía teremos os vascos con esa España Unha e Grande?
Supoñamos que o presidente Sánchez fai unha aposta estratéxica por un estado plurinacional. Supoñamos que acordamos unha fase de transición cara á independencia en Euskal Herria. Como as combinariamos?
España só nos produce sentimentos áxiles, amargos e salgados, sempre lonxe dos doces. Encerrámonos na gaiola, sen poder axitar libremente as ás. Queremos desmenuzar as cadeas con Madrid, pero a curto prazo é difícil. É posible dar pasos nesa dirección? Supoñamos que fronte á España azul, a España vermella, liderada polo presidente Pedro Sánchez, quere facer unha aposta estratéxica cos que chaman periferia para formar un Estado plurinacional. Supoñamos que consideramos axeitado acordar unha fase de transición cara á independencia en Euskal Herria. Como conciliariamos ambas as posturas? O federalismo, que nos ofrecería o mesmo nivel de autonomía que hoxe en día, non é suficiente. Deberiamos acudir ao modelo confederal para que a balanza de competencias desequilíbrese ao noso favor.
A Confederación é o punto de encontro entre estados soberanos para defender os mesmos intereses. Por tanto, o noso caso non estaría de pleno neste concepto, porque Euskal Herria non é un Estado independente. Pero estamos moi ansiosos por esa independencia e como nos próximos meses hai que empezar a negociar co presidente español, estaría ben que miremos a medio-longo prazo. É o tempo de arriscarse, apostando por dar un salto cualitativo. Sen présas, pero con firmeza. Demostrando con firmeza que imos cara á soberanía.
Seguindo o modelo da Confederación, por unha banda definiríanse cuestións de ámbito estatal que non serían afectadas polo convenio: Institucións do Estado (monarquía, senado...), nacionalidade, política exterior, vixilancia de fronteiras do Estado, sistema monetario... Por outra banda, na determinación das competencias que corresponderían aos territorios vascos, reclamariamos na súa totalidade a educación, a sanidade, a seguridade, a seguridade social, a política lingüística sobre o eúscaro, a xestión dos dereitos dos traballadores, a garantía dos dereitos dos presos, a cultura e o deporte (incluídas as seleccións) e as consultas a toda a cidadanía, a administración de todo tipo dos ámbitos da xustiza, a cultura e o coidado, a xustiza e o deporte, etc.
As catro provincias do Sur teriamos recoñecido o dereito de asociación nun único Estatuto de Autonomía. Por outra banda, ao falar de seguridade, estamos a falar de que no noso territorio só habería policía dependente das institucións vascas, e que os cuarteis do exército derrubaríanse porque queremos ser un país desmilitarizado.
Todo o anterior non nos levaría até a independencia, pero si até o portal da casa independente. Para finalizar o proceso realizaríase unha consulta popular. Quebeci (1980 e 1995) e Escocia (2014) foron recoñecidos coa mesma lexitimidade.
Esta é a chave que nos pode abrir a porta da gaiola e permitiríanos voar como paxaro libre. Difícil acceso. O que conseguiremos algunha vez.
Juan Mari Beloki Kortexarena
Bidali zure iritzi artikuluak iritzia@argia.eus helbide elektronikora
ARGIAk ez du zertan bat etorri artikuluen edukiarekin. Idatzien gehienezko luzera 4.500 karakterekoa da (espazioak barne). Idazkera aldetik gutxieneko zuzentasun bat beharrezkoa da: batetik, ARGIAk ezin du hartu zuzenketa sakona egiteko lanik; bestetik, egitekotan edukia nahi gabe aldatzeko arriskua dago. ARGIAk azaleko zuzenketak edo moldaketak egingo dizkie artikuluei, behar izanez gero.
A verdade é que non sei por que estou a escribir isto. No ambiente conflitivo de hoxe en día non se toman ben este tipo de opinións. É posible que ARGIA non publique isto, xa que non coincide coas opinións que publicaron até agora (pero se finalmente decidiron publicalo,... [+]
O 15 de xaneiro o lobby tecno-empresarial Zeditzak presentou o seu 6º informe, Euskadi e a Unión Europea, un destino compartido de prosperidade e competitividade. O neoliberal Think Tank, formado por expertos emerxentes do mundo das finanzas, presentou unha receita máxica... [+]
Os euskaltzales movemos os nosos pés tras a testemuña da Korrika, para reivindicar que queremos seguir vivindo como pobo vasco, en favor da nosa lingua.
Os primeiros pasos dáos a persoa migrante que sae do seu país de orixe en África, América do Sur ou Asia,... [+]
E un ano máis, os sindicatos organizáronnos folgas prefabricadas. E nós, individualmente, decidiremos si sumámonos ou non á folga, sen necesidade de ningunha asemblea no centro.
Ao parecer, o modelo de folga que me ensinaron a min xa non está de moda. No meu imaxinario, a... [+]
Hoxe, 21 de xaneiro, é un día para lembrar e reflexionar sobre unha interesante efeméride da nosa historia recente. Cúmprense 50 anos do peche de 47 traballadores de Potasas de Navarra. Este peche, que durou quince días, provocou unha folga xeral en Navarra, informou o... [+]
Fai un par de semanas publicáronse varios datos de Noruega. Neste país de Europa do Norte predominaron os coches eléctricos, sendo a marca Tesla a a máis vendida, cun 90% de enerxía reciclable que se consome alí. Pola contra, as empresas públicas norueguesas non teñen... [+]
Estas foron as miñas últimas palabras cando fómosche, collidos da man no teu profundo soño respiratorio. O teu corazón quedou para sempre sen unha dor especial, sinxelo, digno. Como vostede queira e esixa. Como queiramos e respectamos.
Xa un mes antes da chegada do... [+]
Hoxe en día, as voces das mulleres e dos nenos e nenas permanecen no seo dunha cultura que deslegitima as súas voces, silenciando as súas experiencias, dentro dun sistema tendente a minimizar ou ignorar os seus dereitos e necesidades básicas. Un exemplo mediático deste... [+]
O martes deuse a coñecer a sentenza contra cinco novos de Lapurdi, condenados por pertenza a Segi. Quince meses de cárcere por reversión a dous mozos, cunha multa de 500 euros cada un; 140 horas de traballo forzado e 500 euros de multa a outros dous mozos; e, finalmente,... [+]
O outro día, mentres repasaba a famosa serie de televisión The Wire, chegou unha escena que me lembrou a desesperación. Alí, a dirección do diario The Baltimore Sun reuniu aos traballadores e avisoulles dos cambios que se aveciñan, é dicir, dos despedimentos e dos... [+]
A cultura consumista que vivimos, manda a todo usuario a un goce desmesurado. Como di Slavoj Zize, Goza do teu fetiche, converteuse no rudo mandato da hiper-modernidade. O goce actual leva a cabo a través dos dispositivos tecnolóxicos existentes para ocupar o lugar do... [+]
Unha pantasma atravesa as cociñas: As pantasmas de Carlos.
Karlos non se presentou ao Master Chef Celebrity. Tras analizar o seu patrimonio culinario, ten moi claro que non vai superar a selección dos seus adversarios. De feito, a Academia da Gastronomía e os medios de... [+]
A consecución da Selección de Euskadi foi, sen dúbida, un logro histórico. Pero se queda niso, para moitos vascos –eu tamén, porque son navarro– será o día máis escuro e triste. Despois de gozar da alegría e a calor dos primeiros días, volvamos á realidade.
De... [+]
Os profesores de audición e linguaxe (PDI) e logopedas son profesores especialistas que traballan tanto na escola pública como na concertada. Entre as súas funcións está a atención directa ao alumnado con dificultades de linguaxe e comunicación, pero tamén o... [+]