Cada vez é máis coñecido o pistacho e atoparémolo de moitas maneiras: frescos ou queimados e salgados como simples froitos secos, xeados, ensalada, leite de pistacho e nata, chocolate de pistacho, pasta de pistacho, manteiga de pistacho, loum de pistacho, biscotes e conservas de froitas. E sen esquecer: embutidos e mortadela.
Vén do centro de Asia, ao parecer do actual Irán e Afganistán; a arqueoloxía aclarou que fai case 9.000 anos comíanse exemplares de pistachos. A pequena que hoxe coñecemos foi datada en Usbequistán antes que en ningún outro lugar, desde fai máis de 4.500-3.000 anos. A este pistacho coñéceselle como verdadeiro pistacho, e é o que o seu nome científico di: Pistacia beira. A palabra Beira significa real ou regular; Pistacia provén da palabra italiana do latín, da grega e da persiana, “pistas”. A partir dese mesma orixe realizou un percorrido completamente diferente ao de "pistag" pelvico, desde o que a través das palabras “fustuq” do clásico árabe e “alfústaq” do árabe denomináronse “alfóncigo” do castelán actual. A ponte de Asia a Europa fixérono os árabes, como moitas outras plantas.
O pistacho é dioico, é dicir, algunhas árbores son completamente femininos e outros completamente machos; non hai hermafroditas intermedias como na maioría das plantas que teñen ambos os sexos. Esta peculiaridade foi a que aproveitou o botánico francés Sebastien Vaillant para describir e demostrar a sexualidade das plantas no 1717. Considérase un dos maiores descubrimentos botánicos e biolóxicos.
Irán é o maior produtor de pistachos na actualidade, con máis de 550 millóns de quilos ao ano de peso. EE.UU. despois, con 450. Logo veñen lonxe China, Turquía, etc. En Irán, as principais femias son o “Imperial de Damegán” e o “Sefideh-Momtaz”. En Estados Unidos a femia maior é “Kerman” e o macho é “Peter”.
Para que a polinización sexa axeitada colocar un macho de oito árbores femininas. Unha das características máis importantes para a selección e reprodución dos cultivos foi a capacidade natural de gretar e abrir a pel.
En 2003, a Administración de Alimentos e Medicamentos de Estados Unidos (FDA) dixo: “As evidencias científicas suxiren, pero non demostran que a maioría dos froitos secos, como os 42,5 gramos diarios de pistachos, como parte dunha dieta baixa en graxas saturadas e colesterol, poden reducir o risco de padecer enfermidades cardíacas”.
Así di un estudo realizado en Turquía en 2011 na revista International Journal of Impotence Research: “A dieta de pistacho mellora os parámetros da función de erección do pene e os perfís de soros lípidos en pacientes con disfunción eréctil”. Só en tres semanas coméronse 100 gramos de pistachos e o problema foi mellorando.
Os froitos máis doces traídos de Oriente doce polos árabes, que se abren e fanse tarros espontaneamente pola femia polinizada polo macho, pon no camiño a disfunción eréctil do pene dos homes. Todo en off, On.
O pistacho é quente, xa que ten pouca auga e é capaz de inflamarse por si só con moita graxa e cando se acumula en almacéns e transporte. O que a recibe ten que dar algo...
Udaberrian orain dela egun gutxi sartu gara eta intxaurrondoa dut maisu. Lasai sentitzen dut, konfiantzaz, bere prozesuan, ziklo berria hasten. Plan eta ohitura berriak hartu ditut apirilean, sasoitu naiz, bizitzan proiektu berriei heltzeko konfiantzaz, indarrez, sormen eta... [+]
Ohe beroan edo hotzean egiten da hobeto lo? Nik zalantzarik ez daukat: hotzean. Landare jaioberriek bero punttu bat nahiago dute, ordea. Udaberriko ekinozio garai hau aproposa da udako eta udazkeneko mokadu goxoak emango dizkiguten landareen haziak ereiteko.
Duela lau urte abiatu zuten Azpeitian Enkarguk proiektua, Udalaren, Urkome Landa Garapen Elkartearen eta Azpeitiako eta Gipuzkoako merkatari txikien elkarteen artean. “Orain proiektua bigarren fasera eraman dugu, eta Azkoitian sortu dugu antzeko egitasmoa, bere izenarekin:... [+]
Itsasoan badira landareen itxura izan arren animalia harrapari diren izaki eder batzuk: anemonak. Kantauri itsasoan hainbat anemona espezie ditugun arren, bada bat, guztien artean bereziki erraz atzemateko aukera eskaintzen diguna: itsas-tomatea.
Aurten "Israel Premier Tech" txirrindularitza talde israeldarra ez da Lizarraldeko Miguel Indurain Sari Nagusia lasterketara etorriko. Berri ona da hori Palestinaren askapenaren alde gaudenontzat eta munstro sionistarekin harreman oro etetea nahi dugunontzat, izan... [+]
Donostiako Amara auzoko Izko ileapaindegi ekologikoak 40 urte bete berri ditu. Familia-enpresa txikia da, eta hasieratik izan zuten sortzaileek ile-apainketan erabiltzen ziren produktuekiko kezka. “Erabiltzaileen azalarentzat oso bortzitzak dira produktu gehienak, baina... [+]
Ugaztunei eskainitako azken artikuluaren amaierako hitzak hurrengo animalia aurkezteko aitzakia paregabea dira. Bertan esaten genuen muturluzeak erreka “garbi eta txukunak” behar dituela, kutsadurarik gabeak baina elementu natural anitzekin. Animalia txiki horren... [+]
Bada Borda bat ilargian. Bai, bai, Borda izeneko krater bat badu ilargiak; talka krater edo astroblema bat da, ilargiaren ageriko aldean dago eta bere koordenadak 25º12’S 46º31’E dira; inguruan 11 krater satelite ditu. Akizen jaiotako Jean Charles Borda de... [+]
Sare sozialen kontra hitz egitea ondo dago, beno, nire inguruan ondo ikusia bezala dago sare sozialek dakartzaten kalteez eta txarkeriez aritzea; progre gelditzen da bat horrela jardunda, baina gaur alde hitz egin nahi dut. Ez ni optimista digitala nauzuelako, baizik eta sare... [+]
Mila milioika mintzo dira agintariak. CO2 isurketak konpentsatzeko neurri eraginkor gisa aurkeztuta, zuhaitz landaketei buruzko zifra alimaleak entzuten dira azken urteetan. Trantsiziorako bide interesgarria izan zitekeen, orain arteko oihanak zainduta eta bioaniztasuna... [+]
Kutsatzaile kimiko toxikoak hauteman dituzte Iratiko oihaneko liken eta goroldioetan. Ikerketan ondorioztatu dute kutsatzaile horietako batzuk inguruko hiriguneetatik iristen direla, beste batzuk nekazaritzan egiten diren erreketetatik, eta, azkenik, beste batzuk duela zenbait... [+]
Magnoliak eleganteak dira. Dotoreak. Anddereak. Pontxoak. Apainak. Pimentak. Gurbilak. Ponposak, ponpoxearrenak. Ortiroak. Ia-ia fazazkoak, kriket eta kraket. Ez naiz harritzen, beren loraldien azpian lurrarekin urtzerainoko handitasunaren menpeko sentitzen naiz urtero.