Antes de comezar a película, os directores Iñaki Alforja e Ían Toledo subliñaron ante o público que se recibiu moi ben en Madrid e no resto dos lugares, pero que a verdadeira praza da película era Pamplona. Do mesmo xeito que moitos dos telespectadores sentían nerviosos, entre eles os protagonistas do documental.
O documental céntrase na desaparición do militante dos Comandos Autónomos José Miguel Etxeberria, Naparra, desaparecido fai 41 anos en Iparralde, e no sufrimento que a súa familia hai catro décadas na procura do rastro do seu fillo e do seu irmán. A desaparición e o propio Naparra lideran o comezo da película, pero o incesante protagonista da película, Eneko Etxeberria, e a súa familia, a parella Amaia e o seu fillo Oier, cada vez ocupan máis espazo.
Fixeron a película penetrando até o fondo das súas casas e das súas vidas, e así conseguen que os directores toquen as entrañas do espectador. É un relato duro, duro, pero agradecido, porque nos achega ao sufrimento dunha familia; e porque supón un paso máis na recuperación da memoria do conflito; porque engade un punto de vista máis ao quebracabezas, como di Alforxa.
A película Memoria e a vulneración de dereitos que se está vivindo na actualidade, Eneko Etxeberria deixouno claro no seguinte coloquio da película: “Os crimes contra a humanidade son ata que as desaparicións forzadas dos Estados aclárense”. A memoria de Naparra, a súa familia, necesita facer xustiza, recuperar os ósos do cadáver e pór fin ao duelo de catro décadas.
Eneko é o gran protagonista, e os seus pais, Celes Álvarez e Patxi Etxeberria, tamén están na pantalla. Oier e Amaia tamén son os ingredientes principais. Destaca Oier, o herdeiro do caserío familiar, un futuro que non debería levar a carga do seu pai ao canalizar o caso de Naparra. Pasaron catro anos atrapados nas redes do celuloide.
O caso agora
En 2017 levou a cabo a procura do cadáver de Naparra en Mont-de-Marsan. Tras ser reclamado pola Audiencia Nacional, o rexistro no Estado francés conseguiuse en seis meses, segundo informou a Fiscalía. Entón había dous postos que inspeccionar, pero un foi inspeccionado. Agora queda por rastrexar a segunda zona, que foi solicitada hai tres anos pola Audiencia Nacional a petición da familia, pero que aínda non contestou ás autoridades francesas. A súa familia espérao, xa non pode. Á espera diso, e como moitas outras familias, de que o Goberno español abra a lei de segredos oficiais, porque cren que as claves de moitos casos aínda por esclarecer poden estar detrás desa porta.
“Como dicía a vosa nai Celes, colle as aixadas do caserío e vaia”, preguntoulle unha muller a Eneko na conversación. “Non falta de entusiasmo -respondeu el-, pero todo ten que facerse por lei. Que nos imaxinemos, que nos atopamos e que nos acusan de crear esta historia por nós mesmos. Non, todo hai que facelo baixo o control da xustiza”.
No documental, Eneko dá conta da alegría que tiveron en 2013 coa declaración da ONU. O importante é que até entón as institucións de aquí miraron o caso de lonxe; ou, o que é peor, fixeron a vista gorda até principios dos anos 2000. O irmán de Naparra, un irmán que aspira a ser o único en ser Eneko Etxeberria, espera que o caso chegue á comunidade internacional a través dese coñecemento.
Tal e como recoñeceu Eneko no faladoiro, a película é un ungüento social e o aplauso dunha sala chea.
Non é nada fácil entender o que está a suceder en Cataluña. Con toda seguridade. Podemos dar por terminado o proceso de 2017, pero está por ver si o independentismo será capaz de iniciar un novo proceso de liberación.
Si nas eleccións o independentismo mantívose na... [+]
Maiatzaren 30ean Nafarroako Gobernuak zenbait biktimaren aitortza egin zuen eta senitartekoek Sekretu Ofizialen Legea bertan behera uzteko eskatu zuten. Horien artean, Mikel Zabalza eta Mikel Arregiren familiak. ‘Naparraren’ anaiak ere egina du eskaera hori. Eneko... [+]
Xabier Zabaltza Perez-Nievas historialaria, idazlea eta EHUko irakasleak 'Euskal Herria heterodoxiatik' izeneko liburua plazaratu berri du. Bertan dio Euskal Herria ezinbestean euskara eta euskal kulturaren bidez eraiki behar dela eta horretarako funtsezkoa dela euskara... [+]
Nos cárceres dependentes do Goberno Vasco, os presos políticos vascos perdemos moito no que se refire á comunicación cos nosos familiares e amigos. O número de prefixos mensuais é menor e a súa duración é menor. Por tanto, aínda que nos acheguemos máis, dedicamos... [+]
Plataforma herritarrak gaur egun arte lortutakoaren balioa nabarmendu du, eta adierazi du gizarteak “bultzada bat” eman behar duela “oraindik erbestean eta deportazioan daudenak” etxeratzeko. Etorkizuneko belaunaldiei gizarte hobeago bat uzteko garrantzia... [+]
A Rosa, si, porque así o diciamos os de casa e os amigos. O 30 de xuño vai cumprir 29 anos de vida como consecuencia dunha infección provocada por un pelotazo lanzado a 7-8 metros polos ertzainas. Isto quedou patente na comparecencia ou sesión de traballo celebrada o 26 de... [+]
A idea deste artigo xurdiu cando o 24 de novembro o lehendakari Urkullu filtrouse que non ía ser candidato e, en consecuencia, constatouse que ía ir despois de doce anos no cargo sen xestos significativos coas vítimas do Estado.
Con todo, para que non se lea na clave... [+]