São Paulo, 1822ko irailaren 7a. Hiriaren kanpoaldean, Ipiranga ibaiaren ertzean, Petri Bragançakoa Portugalgo printzeak Brasilen independentzia aldarrikatu zuen, “Independência ou morte” oihukatuz.
Hasieratik, Hego Amerikako gainerako herrialdeen independentzia prozesuarekin alderatu zuten Brasilgoa; han, prozesu bateratu, baketsu eta hitzartua izan omen zuten, monarkia konstituzionalera eraman zituena. Auzoko herrialdeetan, aldiz, gerra, kaosa eta errepublikazaletasun anarkikoa besterik ez zuten ikusten. Baina historiografiak geroz eta nabarmenago jarri ditu zalantzan prozesuaren ezaugarri horiek.
Metropoliarekiko independentzia politikoa zalantzan jartzeko modukoa da aldarriaren protagonistari begiratu hutsarekin. Petri Brasilgo lehen enperadore izendatuko zuten urte horretan bertan eta, tarte batean, Portugalgo errege ere izango zen –alaban abdikatu zuen arte, praktikan agintean jarraitu zuen arren–. Beraz, Petri IV.a Portugalgoa eta I.a Brasilgoa izan zen batera.
Ekonomikoki ere europarrekiko menpekotasuna ezin izan zuten astindu. Bragançatarrak –eta, ondorioz, brasildarrak– zorretan zeuden Britainia Handiarekin, diplomaziaren bidez prozesuan laguntza eskaini zielako. Britainiarrek lehentasunezko baldintzak eta monopolioak lortu edota berretsiko zituzten, brasildarren merkataritza interesen kaltetan.
Portugali ez zion inolako baldintzarik ezarri independentzia hitzarmenak; aldiz, brasildarrek, konkistatuek, alegia, kalte-ordainak ordaindu behar izan zizkieten konkistatzaile izandakoei
Bestalde, inguruko beste herrialde batzuetan odol gehiago isuri zen arren, Brasilgo prozesua ez zen guztiz baketsua izan. 60.000 soldadu inguru mobilizatu zituzten eta 3.000 hildako baino gehiago eragin zituen gatazkak.
Eta independentzia metropoliarekin hitzartu bazen ere, brasildarren kaltetan izan zen nabarmen. Portugalek 1825eko abuztuan aitortu zuen Brasilen independentzia, itun baten bidez. Portugali ez zion inolako baldintzarik ezarri hitzarmen horrek; aldiz, brasildarrek, konkistatuek, alegia, kalte-ordainak ordaindu behar izan zizkieten konkistatzaile izandakoei. Horrek, Britainia Handiarekin sinatutako baldintzei erantsita, herrialdea jaio berritan zorpetzea eragin zuen. Umiliazio puntu bat ere bazuen itunak, ez baitzuen aitortzen brasildarrek beraiek independentzia lortu zutela; Portugalek Petrirekiko izandako ongintzazko keinu bat izan zela jasotzen zuen. Horregatik guztiagatik, José Honório Rodrigues historialariak “kontrairaultza” deitu zion prozesuari.
Independentziaren bigarren mendeurrenak oihartzun txikia izan du, hein batean beste kezka batzuen itzalean geratu delako, herritarrek eta agintariek urriaren 2ko hauteskundeetan baitute gogoa. Baina baita ere, 200 urte atzera eginda, ospatzeko arrazoi handirik ez dutelako topatzen.
Ehunka emakume irten dira manifestatzera ostegunean, Brasilgo Sao Paulo eta Rio de Janeiroko kaleetara. Partidu Liberalak legea proposatu du, abortua 22. astetik aurrera homizidio arrunta bezala epaitua izateko. Lege horren arabera bortxatua izan den emakume batek, denbora epe... [+]
Brasil, Errusia, India, Txina eta Hegoafrikak osatutako aliantzak Johannesburgon egin duten azken goi-bilerako eztabaidagai nagusia izan da partaide gehiago onartzea. Saudi Arabia, Arabiar Emirerri Batuak, Iran, Egipto, Argentina eta Etiopia gonbidatu dituzte.
Amazoniako lurrak demarkatu eta indigenenak direla aitortzeko muga gehiago jarriko dituen legea onartu du Brasilgo Kongresuak. Luiz Inácio Lula da Silvaren gobernuak legea kritikatu du eta "araututako genozidio" bat dela esan du. Indigenek hainbat egun daramate... [+]
Amazonia, 1928. Ford automobil konpainiak Fordlandia izeneko herria eraiki zuen oihanean, Amazonasen ibaiadar Tapajosen ertzean.
Reporter Brasil eta Lighthouse Reports eragileek egindako ikerketak eman du eskandaluaren berri. Pestizida horien eraginez hainbat eritasun, intoxikazio eta min pairatzen dituzte Sao Pauloko herritarrek.
Brasilen, legez kanpoko ia meatzaritza operazio guztiak gerarazi ditu Lula da Silvaren gobernuak, Amazonian bizi den jatorrizko Yanomami herriaren lurretatik, eta egunotan enpresa gehiago kanporatzea espero da, Democracy Now gunean jaso dutenez.
Hemen erreproduzitzen dugu Brasilgo MABek (Urtegiek Kaltetuakoen Mugimendua) Yanomami herriaren egoera dramatikoaren inguruan egindako salaketa, besteak beste, bere lurraldean legez kanpoko meatzaritzak eragindakoa: 2016tik 2020ra %3.350ko hazkundea. Beste erantzule nagusia... [+]
Eskuin kolpistak gobernuaren eraikin nagusiak eraso zituenean, biolentzia sustatzen zuten edukiak blokeatzen ari zela esan zuen Facebookek. Hala ere, giza eskubideen aldeko Global Witness erakundeak egindako probetan “Heriotza Lularen boto-emaileen umeei” edo... [+]
Kolpea sustatu duten eskuin muturreko jarraitzaileak atxilotzen ari da Polizia, eta Auzitegi Gorenak exijitu die Bolsonaro zaleen kanpamentuak desegiteko 24 orduan. Gutxienez 1.200 lagun atxilotu dituzte. Bolsonaroren jarraitzaileak armadaren kuartel aurrean daude kanpatuta... [+]
Nazioarteko agintari gehienek gaitzespen mezuak zabaldu dituzte sare sozialetan, eta babesa adierazi diote Lula da Silva presidenteari. Jair Bolsonaro defendatu duten eskuineko kargudun batzuek ere salatu dute kolpea.