Aktibista, sortzailea, pianista eta konpositorea da Clara Peya (Palafrugell, Herrialde Katalanak, 1986). Piano ikasketetan graduatua, hamabi urtez Leonid Sintsev izan du irakasle eta, 32 urte izanik, zortzi disko publikatu ditu, dagoeneko. Musikaz haratago, Inpuxibles antzerki konpainia abian du.
Musikaren munduan emakumea izatea zaila dela erraten duzu. Zergatik?
Orokorrean gizarte honetan zailagoa delako emakumea izatea. Argi dago kondizioak ez direla berdinak, eta musikan ere, hainbat eta hainbat dira topatzen ditugun mugak. Hasteko, musika ikasketak gauzatu nituenean, ez nuen sekula emakumezko erreferenterik izan, eta urte askotan, gizonezkoen piezak jotzen aritu nintzen. Agertokietan ere, ikusten nituen artisten %90a gizonezkoak ziren. Abeslariaren zeregina beti egon da okerrago baloratuta eta, hor bai, emakumezkoren bat ikusi zitekeen, musikarekin baino, estetikarekin lotutako perfila zelako.
Emakumea bakarrik ez, aktibista izateak zenbateraino zaildu du zure ibilbidea?
Ate asko itxi zaizkit, baina, bertze horrenbeste ireki. Tira, bizi garen gizarte honetan jendeak isilik egon nahi du, programatzaileak ez baitira konprometitzen. Edozein modutan, erantzun desberdinak jaso izan ditut nik, orokorrean, eta oso gogorra naizen arren, nire diskurtso musikalarekin jende askok konektatzen du.
Datuak kezkagarriak dira: Espainiako Estatuan salmentarik handiena duten kontzertuen %80an ez dago emakumerik, artista nagusi gisa. Zergatik?
Historikoki gizonezkoek aukera gehiago izan dituztenez, ikusgarritasun handiagoa dutelako gaur egun. Beraz, programatzaileen ardura aretoak bete eta dirua egitea bada, errazagoa izango dute gizonez osatutako Txarango, Manel, Els Amics de les Arts edo beste hainbeste talde kontratatuta. Kulturalki emakumeoi ez gaituzte ohitu geure burua saldu, geurekiko konfiantza izan eta sortzaileak izatera eta, argi dago, gauzak aldatzen ari diren arren, eta emakume ahaltsu asko dagoen arren musikagintzan, programatzaileek oraindik dirua lehenesten dutela generoaren ikuspuntua baztertuta.
Nola aldatu daiteke joera hori?
Kuoten bitartez. Paritateak derrigorrezkoa izan behar du, bai edo bai, kulturan. Hori baita orain arteko dinamika aldatzeko modu bakarra. Bada garaia gizonezkoek musikan duten pribilegio espazioan euren tokia uzteko emakumezkoei. Eta gizonezkoez osatutako talde horiek ez lukete onartu behar talde batean parte hartzea emakumezkorik ez dagoen bitartean.
Zailtasunak zailtasun, 32 urte dituzu eta, dagoeneko, zortzi disko publikatuta.
Zortzi disko atera baditut izan da autofinantzatu ditudalako: baliabideak ditut eta, zorionez, babestu nauen familia bat dut nire inguruan, nik ordaindu ahal izan ezean eurek ordainduko zuten. Are gehiago, beti azaltzen dut pianista naizela baliabide ekonomikoak dituen familia batean jaio naizelako. Eta nik piano ikasketak egin ahal izan baditut da, zorionekoa izan naizelako eta ez dudalako kopak zerbitzatzen ibili behar izan. Ezinbestekoa da hori kontuan hartzea, jende guztiak ez baitu hau bere alde.
Eta nire ibilbidean sormenari lehentasuna eman badiot, izan da, batez ere, baliabideak egon direlako. Bestela ez litzateke posible izango.
Historikoki zizelkatuta egon diren estereotipoak hautsi eta emakume menderaezinen figura aldarrikatzen duzu.
Gizarte patriarkalaren aldaketa ezinbestekoa da, eta, behingoz, desberdintasunak aberasten duela ulertzea, denontzako mundu bat eraikiz. Berandu goaz, horregatik aldarrikatzen dut emakume menderaezinen protagonismoa, espazioak okupatu eta ausartak izan behar dugulako. Eta bide honetan gizonezkoek bidelagun izan behar dute, eurek ere espazioak libre utziz.
Urrian Estomac diskoa publikatu zenuen. Nolakoa izan da lan berriaren harrera?
Oso pozik nago sekulako erantzuna jaso dudalako. Genero ikuspegitik amodio erromantikoa deseraikitzen duen bilduma da Estomac. Zortzi edo hamar bat kontzertu egin ditugu jadanik eta aurrerantzean ere beste horrenbeste egingo ditugu.
Zein dira zure erronkak aurrerantzean?
Musikan disko berri bat egiten ari naiz, urte eta erdi barru publikatuko dut, baina dagoeneko mamitzen ari naiz, goxo-goxo. Eta antzerkiari dagokionez, nire ahizparekin batera sortu nuen Inpuxibles antzerki konpainiaren bitartez aktibismo garbia egiten jarraitu nahi dut. Orain Painball izeneko ikuskizuna egiten ari gara, adierazpen askatasunaz diharduen kaleko ikuskizun interesgarria. Eta urtarrilaren 23tik otsailaren 3ra Bartzelonako Teatre Lliuren egongo gara AÜC, indarkeria sexualaren inguruan egin dugun ikuskizunarekin. Martxotik aurrera, azkenik, sufrimendu mentalaren inguruan sortu dugun Suite Toc ikuskizuna estreinatuko dugu Bartzelonako Beckett aretoan. Oso pozik nago ibilbide honetan.
Egia esan, pena ematen dit kritika honi izenburu hau ipintzea. Bizeten Carmen oso opera ederra da, sentimendu unibertsalak jorratzen dituena, hala nola pasioa, jeloskortasuna, maitatuaren posesioa, independentzia... Eta hori guztia musika-lan bikaina oinarri hartuta. Baina... [+]
UPNk mozioa aurkeztu du Tafallako udalbatzan gobernu taldeari eskatzeko bertan behera utz dezala Raimundo el Canastero musika taldearekin zuen kontratua jaietan kontzertu bat egiteko. Lizarrako jaietan izandako polemikaren ondoren etorri da zentsura eskaera. PSN batu zaio... [+]
Albenizen Iberia Suite monumentalaren bertsio berri bat egitea meritu handiko lana da, merkatuan dauden grabazio bikainak kontuan hartuta. Hori dela eta, Luis Fernando Pérezek Musika Hamabostaldiko errezitaldian egindako lanak sekulako miresmena sortu zidan.
Orkestra handien eta obra handien kontzertuen ondoren, ezin diegu arreta jarri gabe utzi musika-patxada handiagoko, sosegu handiagoko baina edertasun berdineko proposamenei.
Luxenburgoko Orkestra Filarmonikoaren lehen kontzertuak erromantizismo berantiarraren kutsua izan bazuen ere, bigarren topaketan taldeak bi obra zirraragarri interpretatu zituen, istorioak kontatzen zizkigutenak. Obra exigenteak ziren, batez ere adierazkortasunaren aldetik, eta... [+]
Aspaldidanik Saran bizi den arren, goiza Bidasoaren ibarrean pasa behar zuenez gero, Hondarribiko parte zaharrean zitatu gaitu Ruper Ordorikak (Oñati, 1958). Goiz eguzkitsuan, puntual eta irribarretsu agertu da maldan gora, konsistorioaren parera, turista gazte kuadrilla... [+]
Musika Hamabostaldiak 85. edizioari hasiera eman dio, orkestra handi batekin eta inaugurazio baten mailako programarekin.
ARGIAko erredakzioak aurtengo zortzi hilabeteotan kaleratu diren diskoen artean hiru hautatu ditu, gomendatzeko.
Ruper Ordorikak jasoko du Abadia Saria aurten. Gipuzkoako Foru Aldundiak euskararen normalizazioaren aldeko lanetan nabarmendutako pertsona edo elkarteen jarduna saritzeko sortu zen Abadia saria. Irailaren 12an Hendaian egingo da ekitaldia, Abadia Jauregian hain zuzen, eta sari... [+]
Punka. Punka bueltan da, edo hobe esanda, ez da inoiz joan. Lekitxotik (eta ez Lekeitiotik) datoz Zikinekoak, Mendeku Diskak-ekin argitaratu berri duten Bala Galdua Zure Buru Galduan elegantearekin.
“Eixu Zeuk” filosofia. Hori da oinarria eta helburua... [+]
1959. urtea mugarri izan zen jazzaren bilakaeran: Miles Davisek A Kind Of Blue grabatu zuen martxoan eta apirilean; disko horretan parte hartu zuen John Coltranek Giant Steps plazaratu zuen maiatzean; eta, azkenik, Ornette Colemanek The Shape Of Jazz To Come argitaratu zuen,... [+]
OCU kontsumitzaileen Elkarteak hiru arrazoi zehaztu ditu, horien artean kanpoko janaria eta edaria Kobetamendiko esparruan sartzeko debekua, eta eskudirutan edo banku-txartelaren bitartez ordaintzeko ezintasuna. Facuak aurreko urtean egindako salaketan zehazturiko arazoak... [+]