Krisiak, zergen igoerak edota aurrekontuen murrizketak kinkan jarri dute kultur industria. Hala ere, Pio Ortiz de Pinedoren ustez, kultur sorkuntzaren sektorea gogorra da, dagoeneko egin die aurre beste krisi mota batzuei. Urte askoan Hortzmuga antzerki taldeko gerente izan da Ortiz de Pinedo, baita, gerora, Euskal Herriko Produkzio Eszenikoen Enpresa Elkartuen zuzendaria ere. Egun, Kulturtick edo kultur zaleen klubeko arduraduna dugu.
“Euskal sortzaileak, ekoizleak eta taldeak bultzatu behar dira, kultur proposamenek aurrera egin dezaten. Eragileok dirua jarri eta arriskua hartzen dutelako. Baina hori bezain garrantzitsua da kultur prozesuaren azken kate-begira heltzea, alegia proposamen horiek erakustera, banatzera eta komunikatzera. Inork ez du kutxa itxi baterako sortzen, publikoak ikus ez dezan. Kultur proposamen orok publikoarekin partekatzea, kritika sortzea, parte-hartzailea izatea, mezu bat transmititzea eta zeresana sortzea ditu helburu. Horregatik, oinarrizkoa da kultur kontsumoa bultzatzea, publiko berria bilatzea eta dinamizatzea, eta horrek guztiak sor dezakeen fideltasuna saritzea”. Horrela laburbiltzen du Kulturtickeko zuzendari Pio Ortiz de Pinedok kulturzaleen klub sortu berri honen xedea.
Euskal Autonomia Erkidegoan jaio bada ere, Euskal Herri osora zabaltzea dute helburu, “kulturak ez baititu muga administratiboak ulertzen, eta gehienetan, gainditu egiten ditu. Euskal kultura denon nortasuna da, batzen gaituena”, argudiatu digu Ortiz de Pinedok. “Kultur kontsumoa bultzatzen duen kluba da gurea, kulturarekiko interesa eta konpromisoa erakusten duten bazkide multzo handia sortu nahi dugu”.
Klub honek abantailak eskaintzen ditu kultura kontsumitzeko orduan, nagusiki prezio merkeagoak eta proposamen bakanak. “Gakoa ez da, hala ere, sarrera prezioa txikitzea, publikoa zirikatzea eta kulturarekiko fideltasuna saritzea baizik. Gure bazkideei modu iraunkorrean eman nahi diegu abantaila, urte osoko eskaintza anitza eta zabala eskainiz, kultur eremu guztiak hartuz”. Arte eszenikoak, musika, zinema, ikus-entzunezkoak, museoak edota liburu aurkezpenak lantzen dituzte batez ere. Era berean, kultur proposamen hauek bultzatzen dituzten espazio, areto edo promotoreei, zabalkunde eta komunikazio zerbitzua eskaintzen zaie.
Kulturticken atzean, Eskena (Arte Eszenikoen enpresak biltzen dituen elkartea), Kultura Live (Euskal Herriko zuzeneko musika aretoen elkartea), Last Tour Internacional (BBK Live Jaialdiko antolatzaileak, besteak beste), Zineuskadi (zinemagintza enpresen elkartea), Metaposta eta Liburu Saltzaileen Elkartea daude. Badira beste bi bazkide estrategiko ere. Alde batetik, EITB. Hitzarmen bati esker, kultur proposamenak astero ematen dira argitara. Eta beste aldetik, TR3SC, Bartzelonako kultur kontsumorako kluba, duela sei urte sortua. “Haien esperientzia oso baliagarria zaigu”, dio Ortiz de Pinedok.
Kulturtick-ek eremu publikotik zein pribatutik datozen proposamenekin egiten du lan, zenbait kultur promotore eta aretorekin. Lurraldetasuna zaintzen dute eta ahalik eta publiko anitzena erakarri nahi dute, bertako sortzaileak bultzatzea ahantzi gabe. “Kulturtick euskal sortzaileentzat tresna baliagarria izatea nahi genuke. Zentzu horretan, euskarazko proposamenak urriagoak badira ere, dauden guztiak edota gehienak ikusgarri izan daitezen saiatzen gara, diskriminazio positiboa eginez”.
Egun 600 bazkide inguru ditu Kulturtick klubak, baina abian jarri dituzten promozio bereziak direla eta, 1.000 bazkidera heltzea nahi lukete. Promozio berezi hauek, ikuskizun handietarako abantailak eskaintzen dituzte. Hala nola, Circ du Soleil edota BBK Live Jaialdirako sarreretako deskontuak. Bazkide izateko izena emanez gero, Circ du Soleil-ren azken lana, Kooza, ikusteko sarrera bat oparitzen du klubak. Bazkide zaharrek ere %20ko deskontua dute ekimen hauetan.
Klubeko bazkide izateko bi modalitate daude, eta bi prezio. Urtean 32 eurokoa bata, eta urtean 52 eurokoa bestea. Bigarren honek Tick Oparia jasotzeko aukera ematen du, alegia, ekitaldi jakin batzuen artean doako bi sarrera eskuratzekoa.
Gainera, Klubeko bazkide txartel bakoitzeko deskontuak bi pertsonentzat dira. “Ikuskizunera jende gehiago erakartzea da honen helburua, bazkideak lagun bat ekartzea eta kultur kontsumoa bikoitza izatea”.
Kluba termometroa ere bada, Euskal Herrian dagoen eskaintza kulturala neurtzen du, “gure bazkideek zer duten nahiago, interesa zerk pizten dien jakitea ahalbidetzen du. Orain arteko ibilbidea motza da, baina aurrera begira, publikoaren eskaeraren berri ere izango dugu, eskaintzarena izateaz gainera, eta informazio hori oso baliotsua da”, Ruiz de Pinedoren hitzetan.
Sektoreko elkarte profesionalak ez ezik, sortzaileak ere Kulturticken atzean daude. Azken finean, sortzailea ere kultur kudeatzaile izatera behartuta dago. “Berez, ez luke hala behar, sortzaile gehienek ez baitute tamaina handiko azpiegiturarik, baina sortutako lanaren transmisore nagusi bilakatzen dira. Ez da lan atsegina sortzaile askorentzat. Egia da, bestalde, hainbat kultur sektore hartzen dituzten elkarte profesionalak sortu direnetik, nahikoa erraztu eta hobetu dela lan hau. Eskena edota Kultura Live bezalako azpiegiturak balia daitezke kudeaketa lan honetarako. Kultura bera ere profesionalizatu egin da, eta hainbat enpresa sortu da. Eremu publikoa izan da, azpiegitura profesional hauez aparte, kultura bera gehien kudeatu eta egituratu duena. Lehen kultur kudeatzaileak udalak eta erakunde publikoak izan dira, kulturarako sarbidea herritarren eskubide bihurtu dutenak”.
Kultur kontsumoa bultzatzea da Kulturtickeko xedetako bat, baina ona al da kontsumoa eta kultura elkarri lotuta joatea? Pio Ortiz de Pinedoren ustez, “kulturan, beti uxatu da nolabait ekonomia. Askotan salmenta ez dute gustuko, banaketaz eta kontu hauetaz hitz egitea. Baina dudarik gabe, berezkoa du. Kontsumoa ez da txarra, denok kontsumitzen dugu: janaria, arropa… Zergatik ez kultura? Horren baitan bada artisautza lana eskatzen duen ekimenik ere, eta hauek merkaturatzea zailagoa da, baina kultur industriaz hitz egiten dugun unetik, kontsumoa premiazkoa da proiektuak aurrera egin dezan. Egun, ekoizpena eta sormena erabat lotuta daude kontsumoari”.
Krisi garai hauek ez zaizkio mesedegarri sektoreari. “Produkzioa egon badago, eta ona da” aipatu digu Kulturtickeko zuzendariak. “Kulturaren sektorea oso erresistentea da izatez, behin-behineko baldintzetan dihardu aspalditik. Sufrimendu eta autogestio ahalmen handia dago, onerako eta txarrerako. Logikoki, egoera honek ezin du luze iraun. Lana ona izan dadin, baliabide egokiak behar ditu. Batzuek uste dute krisi garaietan berpiztu daitekeela kultura. Ez nago ados. Kulturan, beste sektore batzuetan bezala, beharrezkoak dira lan baldintza duinak, fisikoki eta mentalki, sormena egokia izan dadin”.
Testu hau goizeko ordu txikitan izaten diren hausnarketa batekin hasi da, Araba galduko herri batean zoruan jarrita, ortzimugan eguzkia ateratzen dela ikusirik. Zelai hori eta nabarren artean hegan egiten duten txoriei so eginez, mendietan dauden basoetan pentsamenduak galduta... [+]
Donostian jaioa, urte mordoxka bat Alkizan eman zituen bizitzen, baserri batean. Inguratzen zuen naturak lilura sortzen zion. Margolari gisa egin da ezagun, nagusiki.
Zirrara eta pasioaren eroale da Arantxa Orbegozo Txitxi (Tolosa, 1962). Bizitza darama eskuetan eta hura eskaintzen dio zuzentzen zaion edonori. Atleta izan da, txirrindularia, eta bere buruari proposatu dizkion beste hainbat diziplinatan aritua. Hala eta guztiz ere, benetan... [+]
Mende batean, Baionako Euskal Museoak izan duen bilakaeraz erakusketa berezia sortu dute. Argazki, tindu edo objektuak ikusgai dira. 1924an William Boissel Bordaleko militarrak bultzatu zuen museoaren sorrera, "euskal herri tradizionalaren" ondarea babesteko... [+]
Egia esan, pena ematen dit kritika honi izenburu hau ipintzea. Bizeten Carmen oso opera ederra da, sentimendu unibertsalak jorratzen dituena, hala nola pasioa, jeloskortasuna, maitatuaren posesioa, independentzia... Eta hori guztia musika-lan bikaina oinarri hartuta. Baina... [+]
ARGIAko erredakzioaren eskutik, sei irakurgai proposamen.
UPNk mozioa aurkeztu du Tafallako udalbatzan gobernu taldeari eskatzeko bertan behera utz dezala Raimundo el Canastero musika taldearekin zuen kontratua jaietan kontzertu bat egiteko. Lizarrako jaietan izandako polemikaren ondoren etorri da zentsura eskaera. PSN batu zaio... [+]
Albenizen Iberia Suite monumentalaren bertsio berri bat egitea meritu handiko lana da, merkatuan dauden grabazio bikainak kontuan hartuta. Hori dela eta, Luis Fernando Pérezek Musika Hamabostaldiko errezitaldian egindako lanak sekulako miresmena sortu zidan.
Orkestra handien eta obra handien kontzertuen ondoren, ezin diegu arreta jarri gabe utzi musika-patxada handiagoko, sosegu handiagoko baina edertasun berdineko proposamenei.
Luxenburgoko Orkestra Filarmonikoaren lehen kontzertuak erromantizismo berantiarraren kutsua izan bazuen ere, bigarren topaketan taldeak bi obra zirraragarri interpretatu zituen, istorioak kontatzen zizkigutenak. Obra exigenteak ziren, batez ere adierazkortasunaren aldetik, eta... [+]
Xabier Zabaltza Perez-Nievas historialaria, idazlea eta EHUko irakasleak 'Euskal Herria heterodoxiatik' izeneko liburua plazaratu berri du. Bertan dio Euskal Herria ezinbestean euskara eta euskal kulturaren bidez eraiki behar dela eta horretarako funtsezkoa dela euskara... [+]
Aspaldidanik Saran bizi den arren, goiza Bidasoaren ibarrean pasa behar zuenez gero, Hondarribiko parte zaharrean zitatu gaitu Ruper Ordorikak (Oñati, 1958). Goiz eguzkitsuan, puntual eta irribarretsu agertu da maldan gora, konsistorioaren parera, turista gazte kuadrilla... [+]
Beti daramat kamera bat gainean, zorrorik gabe poltsan galduta edozein aitzakiapean ateratzeko. Dena argazkitzen pasa dut azkenengo urtea, nire leitmotiv akademiko-politikoa denbora librerik ez den heinean, frenesi basatian zerbait hilezkortu edo. Pilatze ariketa bat izan da,... [+]