Hala ere


2021eko uztailaren 20an
Ezertan hasi aurretik aurreko ttakunean Angelek azaltzen duen kantuarekiko bekaizgoa baretu nahi nuke Mallarmé handiaren aipu -apokrifo?- batekin. Diotenez, egun batean olerkariari joan zitzaizkion berria ematera: «Maisu, maisu Debussyk musika jarri omen dio zure L'après-midi d'un faune olerkiari». «Pozten naiz -erantzun omen zuen Mallarmék-, baina uste nuen nik neuk jarria niola aurretik». Lasai gera bedi Angel, beraz, bere poesiak baduelako -solfeo jakin beharrik gabe- musika, eta ez kaskarrena, hain zuzen.

* * *

«Hala ere... (Lurdes Iriondoren kantua), hauxe da gaia», jarri zidan Itxarok puntua aspaldi, oso aspaldi -bi aste eternitatea baita tartean bi zerraldo zapartatu mahai gaineratzen dizkigutenean-, eta Angelek galdetzen baitzidan zer asmo nituen urte berrirako, biei erantzutera jarri naiz. Beldur naiz orain arteko ttakun hauetan ibili dugun adar-soinua ez ote den ilunduko.

Bai, Itxaro, Durangon erosi nuen Lurdesen diskoa, eta arras gozatu dut hura entzuten, ez dakit itzali baina joan behintzat egin zaigun urte bukaera honetan. Badute kantu horiek usaimenik eta kolorerik nire oroitzapenean. Azalpen ilunen eta kontu isil-gordeen usaina. Irrati piztu baten inguruan goizaldeko ordu txiki arteko egonaldien zuri-belztasuna. Zuk aipatzen duzun kantua nabil burutik kendu ezinik, Itxaro: «Nabil, eta nabilelako nago hain triste/ ikusirikan denok hain urrun/ gauzak hain ilun/ begiak lauso/ eskuak hain hutsik,/ nabil, eta nabilelako nago hain zikin».

Irakurtzen dudanez, Lurdes Iriondok jarri zion doinua Xabier Leteren hitzari, baina Leteren olerkiak -Mallarmérenak bezala- bazuen lehendik ere musika. Gogoan iltzatzen den horietakoa da nolabait doinu eta guzti. Etsipenaren mugako egoera hori ongi adieraztea zaila da, eta hitz gutxi batzuekin batak eta doinu sotil batekin besteak barruko gihar ezkutuena hunkitzen dutenik ezin ukatu. Badu, dudarik ez da, Iriondoren ahots beroak hunkitze horretan parterik eta esango nuke emakume izateak ere ematen diola kolore berezia.

Ikaragarria da nola aldatzen den abesti batzuen hitzen esanahia gure gogoan, urteak pasatu ahala. Hogeita hamar urte luze ditu kantuak eta seguru nago orduan gure buruetan pizten zen iruditegia, borreroen eta biktimen argazkia, beste era batera ulertzen dugula gaur. Ifrentzua erakutsi ez digunean galtzerdiak... Aldatu ez dena tristura da, eskuak hutsik edukitzearen sentimendua, begi busti beteen umela, eta zikintasunaren sentsazioa. Edo zikinkeria.

Badakizue nola jarraitzen duen kantuak: «Hala ere, gelditu egingo naiz/ hala ere, hau nere lurra da/ hemen dago gure etxe bakarra». Eta nire gogoa ia ahaztuta genituen hainbat herrikideengana joan zait. Auto azpia goizero begiratzen zutenengana, gogoratzen?, herrian bi itzal armatuz paseatzera derrigortuengana. Ez dakit horietarik inork idatziko duen inoiz libururik beren sentimenduak eta arrazoiak erakusteko, baina pentsatzen dut inork inoiz barrurik balu esperientzia horren berri de profundis emateko ez litzatekeela izenburu txarra, eta ez litzatekeela ahapaldirik kaskarrena atarirako. Hala ere.

* * *

Kantuez ari garela, dagoeneko badugu euskal herritarrok idazteko dagoen beste kantu bat. Musika, tamalez, tristea du. Bestek jarria. Konpas bakar, burrunbatsu eta ankerra. Ez dakit nork jarriko dizkion hitzak. Izango ahal du argitasunik musika aldatzeko. Nik badut izenburua: Haur ekuadortar bati sehaska kanta.


Azkenak
Olentzero eta Mari Domingiren etorrera Irunen: “Herritik sorturiko ekitaldiaren jabe egin da Udala”

Herriko elkarte eta eragileek antolatzen dute Olentzero eta Mari Domingiren etorrera Irunen, sorreratik. Goizetik gauera jakin dute udalak hartu duela ekitaldiaren jabetza eta beraz, ekitaldiaren inguruko azken erabakiak haren gain geratu direla: “Udalari eskatzen diogu... [+]


2024-12-23 | Irati Diez Virto
Ez naiz sagua, ezta satorra ere; lursagua naiz

Ugaztun hitza entzutean, askotan burura etortzen zaizkigun lehen ordezkariak tamaina handienekoak izan ohi dira: hartza, otsoa, oreina… Batzuetan etxekotutako katua edo txakurra dira agertzen lehenak, edo urruneko lehoiak eta elefanteak. Ikusgarritasunak lehia irabazi ohi... [+]


2024-12-23 | Jakoba Errekondo
Ilarraren entzumena

Laster urte guztian izango ditugu malko ilar goxoak (Pisum sativum). Oraindik, ordea, negua eta udaberria dira, ia erabat ilar freskoak jateko sasoia; udaberrian jango ditugun azken ilarrak ereiteko garaia orain hasten da. Eta oraintxe jango ditugu urria aldera erein zirenak.


2024-12-23 | Garazi Zabaleta
Ekin Dulantzi
Nekazaritzako elikagaien test gunea Dulantzin

Gero eta nekazaritzako test gune gehiago ditugu inguruan, hau da, nork bere proiektua martxan jarri aurretik nekazaritzan eta abeltzaintzan trebatzeko guneak. Nafarroako Zunbeltz espazioa eta Gipuzkoako eta Ipar Euskal Herriko Trebatu dira horietako zenbait adibide, gurean... [+]


Gabonetan tokikoa eta sasoikoa kontsumitu eta, bide batez, Israelgo produktuak boikoteatu

Palestinarren genozidiorako Israelek erabiltzen duen arma nagusietako bat gosea da. Alde batetik, Gazara elikagaiak sartzeko debekuarekin, eta, bestetik, Palestinako elikadura-burujabetza ezabatuta.


Teknologia
Gai izango ez garenean

Pertsona nagusiekin edo aniztasun fisiko eta neuronalak dituzten pertsonekin lanean zaudenean, dugun gizartean gaitasunaren ideiak espezie bezala asko mugatzen gaituela ohartzen zara. Hau da, dugun sistemak gauzak modu espezifiko batean egiteagatik jartzen zaitu balioan, eta... [+]


Materialismo histerikoa
Idatzi nahi nuen

Idatzi nahi nuen gabonetako argien alde, eta urteroko ohitura bilakatu aldarrikatzea, kaleak argitzen dituzten aro honetan, espazio publiko apain, alai eta gozagarri bat, klase ikuspegitik. Baina, noski, espazio publiko epelak ere bai, zenbait gazte liburutegietan liburuak... [+]


2024-12-21 | Iñaki Lasa Nuin
Pagadiak

Barkatu hariztiak, artadiak, zumardiak, lertxundiak, lizardiak, haltzadiak, gaztainadiak, urkidiak, gorostidiak, sagastiak, pinudiak eta zuhaitzen elkarte guztiak, baina, gaur, pagadiak du hitzordua negu-mugako ospakizunak direla eta.

Errazagoa egiten zait negu-mugako... [+]


Elkar mugituz?

Badator Euskaraldia, berriz ere. Urte berriko udaberrian izango da oraingoan, antza. Dagoeneko aurkeztu dute eta, egia esanda, harritu egin nau; ez Euskaraldiak berak, ezpada beraren leloak: Elkar mugituz egingo dugu.

Irakurri edo entzun dudan lehenengoan, burura etorri zait... [+]


Gobernu berriaren aurrekontu neoliberal zaharrak

 Ildo beretik dator Eusko Jaurlaritza berriaren politika. Hitzak bai, baina ekintzak ez dira argi ikusten Pradalesen gobernuak aurkeztutako aurrekontuan.


Israelek hildako 17.000 haur palestinarren izenak irakurriko dituzte Iruñean 30 orduz jarraian

Ekimena abenduaren 28an egingo da Iruñeko Baluarte plazan. Goizeko 11:00etan ipuin irakurketa antolatu du Yalak La diverxa Cris ipuin kontalariarekin eta, ondoren, 12:00etatik aurrera, BDZ (Boikota, Desinbertsioa eta Zigorra) ekimenak antolatuta egingo da irakurketa.


2024-12-20 | Nekane Txapartegi
Izartxoak *, arriskutsuak patriarkatuarentzat

Sistema kolonial kapitalista heteropatriarkala auzitan jartzen eta borrokatzen denean, gupidarik gabe erasotzen du bueltan. Eskura dituen tresna guztiak erabiliz, instituzioak, medioak, justizia, hizkuntza, kultura, indarkeria... boterea berrindartzeko, sendotzeko eta... [+]


Eguneraketa berriak daude