Joseba Azkarraga:«Krisia ez dago bake prozesuan, Gobernuaren jokabideetan baizik»


2021eko uztailaren 20an

EA eta EAJren arteko koalizioa hizpide abiatu dugu elkarrizketa. Une horretan ez genuen ezagutzen EAko Batzar Nazionalak herri eta foru hauteskundeetan bakarka joateko hartutako erabakia. EAJrekiko harremanetan EA Harrizko gonbidatua edo Troiako zaldia ote den itaundu diogu solaskideari: «Ez bata ez bestea. EA gobernuko bigarren alderdia da. Hezkuntza, Ingurumen nahiz Justizia eta Lan esparruetan ardura garrantzitsuak dituena. EA leial ari da lanean, koalizio gobernuetan funtsezkoa elkarrekiko konfiantza baita».

Zer egin dezake Eusko Jaurlaritzaren Justizia Sailak Rafael Verari hirugarren gradua eman izana salatzeaz edota euskal preso politikoen espetxe politika kritikatzeaz gainera?
Bada, salatu eta salatu. Urteak daramatzagu hori egiten, justizia ez baita behar bezala aplikatzen. Espainiako Gobernuak -PP edo PSOErena dela berdin- oso gaizki ari dira eskubide eta askatasunaren ezarpenetan. Oraingo gobernuak berebiziko interesa du bere presoen zigorrak arintzeko. Rafael Vera edo Rodriguez Galindorenak, esaterako. Aldiz, legeen erabilpen interesatua medio, euskal presoak kaltetzeko interesa du. Gure gobernuaren zeregina hori salatzea da, beste batzuk isiltzen baitira.

Iñaki de Juanaren kasua, esaterako.
Auzi hau bidegabekeria da. Epaileek lotsatu beharko lukete eta zer esanik ez askatasunaren eta eskubideen bermatzaile izateaz harro den PSOEren gobernuak. De Juana edo Parot presoekin edota preso sozialekin gertatzen dena onartezina da. Presoak delituen zigorra bete ostean kartzelan egotea ez dator bat zuzenbidezko estatuaren izaerarekin, askatasun gabezia duen estatuarekin baizik.

Datorren maiatzeko foru eta udal hauteskundeek eragin al dezakete bake eta normalizazio prozesuan?
Ez dut uste. Bake eta normalizazio prozesuak bere bidea darama, eta bi bide ondo bereiziak ditu. Batetik, ETA eta Gobernuaren artekoa, dagoeneko gauzatzen ari dena eta epe ertainean emaitzak ekartzea espero duguna. Bestea, alderdiek burutu beharrekoa da, funtsezkoa eta hauteskundeetan eragin behar ez duena, edo alderantziz, hauteskundeek ez dute normalizazio prozesua eragotzi behar.

Normalizazio ezak Batasunaren parte hartzea baldintzatzen du alabaina.
Estatu demokratiko batek pertsona guztien parte-hartzea bermatu behar luke ordea.

Batasuna izenez edo beste batez izan behar du Batasunak hauteskundeetan?
Batasuna bezala. Onartezina da ad hoc lege bat sortzea inor zigortzeko. Estatuan ez da alderdientzako lege bat onetsi, alderdi konkretu bat legez kanpo uzteko lege berezi bat baizik. Hortaz, txandrio hau egin duenak, hanka sartu duenak, konpondu behar du, hau da Espainiako Gobernuak. Gobernuak ezin digu bere akatsak zuzentzeko eskatu besteoi. Eta nahiz legea onartu zenean PP Gobernuan zegoen, legeak PSOEren babesa izan zuen. Beraz, aukera erreal bati egitatearen bidez eman behar dio bide, Batasunari hauteskundeetan parte hartzen utzi behar dio, besterik gabe.

Espainiako Gobernuaren asmoa ikusita, Batasuna oraingo legearen markoan legalizatzera «behartu» nahi du.
Hori txantajea da, onartezina. Onartezina den bezala Batasuna legalizatuz gero, presoen mugimenduak izango direla adieraztea. Batasuna ez da legalizatu behar, Batasunari gainerako alderdiok ari garen esparruan aritzea baimendu behar zaio, eta hori ez da Batasunaren erabakia, Gobernuak dioen bezala, Gobernuarena baizik. PSOEk PPren zaintza du eta ezintasun izugarriak berau gainetik kentzeko. Gobernu sozialista noraezean eta alderrai dabil, egun batean pausoak alde batera ematen ditu eta biharamunean bestera. Krisia ez dago bake prozesuan Gobernuaren jokabideetan baizik.

ETA eta Gobernuaren arteko elkarrizketak hasiak ote dira?
Jakina. Bestela nola iritsi gara une honetara? Ni elkarrizketan aspalditik ari direla esan dudalako kritikatua izan naiz. Bestela, nola? Bat-batean, abuztuan biltzen dira edo ez dira biltzen!?. Logikoa da gainera PSOEk ETArekin akordio bidea bilatzea. Eta hori gauzatzen ari da.

Uneon nola egon daitezke elkarrizketak?
Ideiarik ez.

ETAk dio prozesua krisian dagoela.

Horiek barne kontsumorako hitzak dira, ETA nahiz Batasunaren aldetik. Jakina, prozesua ez da erraza, ez samurra. Entzutegi Nazionalaren jarrerak, 18/98 sumarioak, eskubideen murrizketak eta debekuek, horiek guztiek krisi egoera sorrarazten dute. Baina benetako krisia bestelakoa da, eta sor daiteke baldin eta PSOEren Gobernuak prozesu honetan alde bat garaile atera daitekeela pentsatzen badu. Hau da, partida honetan gol askoz irabazi dezakeela pentsatzen badu, bada krisia izango da. Espainiako Senatuko presidente Javier Rojok «Zuzenbidezko estatuaren garaipena terroristen aurka izango dela» dioenean, oker ari da. Akordio batek ETAri bukatzeko aukera eman behar dio, eta hori ezin da irain eta umiliazioaren bitartez egin, bestela ez dago irtenbiderik.

Zapaterok iragarri zuenez prozesua luze joango da. Tempoa da gakoa, politikan berealdiko aldagaia.
Bai, tempoa funtsezkoa da, baina prozesuak indarrean izan behar du. Prozesua ageri da ibilian eta gizarteak hauteman behar du zerbait ibili dabilela. Gizarteak ez badu hori antzematen bizkarra eman diezaioke prozesuari eta utzi egingo dio prozesuan sinesteari. Bake prozesu baten garapenak ez badu gizartearen babesa, honen porrota izango da.

Gizartearengana jo beharko da prozesua bultzatzeko? Esperantzarik ba al dago?
Esperantza badago. Eta ez da baztergarria gizartearengana jotzea, bere parte-hartzea bilatu behar da, gizarteari deitzea, kontzeptu bezala, ondo dago, beharrezkoa da. Ni baikorra naiz. Hau da, prozesuak zerra-hortz ugari ditu, bertan behera gelditzeko interes asko dago, eta krisiak eta geldialdiak izango direla ere badakigu, baina gizartearen borondatea gailenduko da, euskal gizartearen gehiengoaren nahia prozesua gauzatzea delako. Beraz, gizartea prozesua irabazten ari da, prozesua ez da gelditua.

Alderdien mahaiaren osaketa da prozesuaren beste gakoetako bat.
Bai. Dudarik gabe. Gakoa ETAren amaiera izanda ere, beste gakoa akordio politikoa lortzea da. ETAren arazoa politikoa da eta gatazkaren erroetara jo behar dugu. Bestela arazoa hibernatuko da eta berriz ere esnatuko. Horrek alderdi politikoen arteko negoziazioa eta akordioa eskatzen du, eta hor negoziagarri ez den puntu bat dago: euskal gizarteak erabakitzeko duen ahalmena. Hori ezin da negoziatu. Herritarroi eskubide hori dagokigu, eta modu praktiko batean onartzen ez zaigun bitartean gatazkak bizirik segituko du. PSOEk ez dio zinez auzi honi aurre egin nahi, presionatzen duten sektoreen beldur baita: PP, hedabideak, judikatura... Horiei aurre egitea PSOEren egitekoa da ordea, ez gurea.

Abertzaleek mahaian aurreakordio batekin eseri beharko luketela esan du Begoña Erraztik.
Ados nago. Ez erabatekoa, baina akordiorako oinarrizko batzuk adostu behar genituzke: hala nola, metodologia, zenbat mahai behar diren eta egutegia, areago, alderdi abertzaleen arteko akordioaren gutxienekoa zehaztea.

Hori Lizarra-Garaziko Akordioaren eskemara itzultzea da nolabait.
Lizarra-Garaziko Akordioan haratago joan zen abertzaleen artean. Orain mahaia abiatzeko minimoaz ari gara, gero akordioak gehiago ekar lezake.

Mahaia edo mahaiak?
Gu herri bat gara. Gure kontzeptua ez da EAE, gure herriaren kontzeptua Euskal Herria da. Beraz, logikoki, lehen planteamendua mahai bat izatea da. Ondoren Euskal Herria osatzen duten errealitate politikoak kontuan hartu behar dira eta horiek aztertzeko mahaiak osatzea komenigarria da.

EAJ, Batasuna eta PSEren ménage a trois formula behar da hala ere.
Nire inpresioa da ménage a trois baino ménage a deux dagoela, Batasuna eta PSEren artean batez ere. Beraiek badakite, prozesuaren arrakastaren ondorioz haiek direla bereziki irabazle aterako direnak. Prozesuaren foko katalizatzaile nagusiak biak dira. Publikoki dioten baino harreman gehiago dute. Patxi Lopezek dioenean ez dela Batasunarekin berriz hitz egingo legala izan arte, gezurretan ari da. Hitz egiten ari dira, eta segi dezatela hitz egiten.

Gakoa ere EAJren zeregina izaki, EAk zein neurrian eragiten du subiranotasunaren gaian EAJren baitan?
EAk eragiten du EAJren baitan eta bestelakoetan ere bai. Bake prozesua abiatzeko elkarrizketetan eragin dugu. Eta EAJ eta Batasunaren arteko akordioa lortzeko eta lehen aipatu dudan abertzaleen arteko gutxieneko akordioa lortzeko ere eragiten ari gara.

«Politika bat adosteko gonbitea egiten diet sindikatuei»
Kezka handiz bizi ditut lan istripuak. Azkenaldion gorakada izan da tamalez. Egiari zor, istripuen kopurua nabarmen murriztu da iaztik hona -%40 gutxiago dira-, hildakoak izan diren istripuak barne. Eraikuntzan eta industrian txokeko planak ezarri dira, baina tamalgarria da gure sailaren aurkako sindikatuen kritikak entzutea eta Espainiako Gobernuaren aurka bat ere ez. Areago, honek lan istripuen prenbentzioaren politika integrala ezartzeko bitartekoak ukatzen dizkigunean. Sindikatuek lan inspekzioa gure esku izatea aldarrikatu behar lukete, oraindik administrazio zentralaren esku baitago. Sindikatuen jarrera ez da leiala, areago akordio batera iristeko gure nahia azaldu ostean. Kritikak legitimoak dira, baina mingarriak dira zuzenak ez badira. Gure sailak enpresa zigortuen erregistroa osatu du, legea bete ez duten enpresak ez daitezen zigorretik libratu. Estatuko lan administrazioak erregistro hau bertan behera uztea exigitu digu, bere eskumena dela dio. Baina, hara, eurek ez badute legea aplikatzen, guk egingo dugu. Enpresariei legea bete dezaten eskatzen diet eta sindikatuei berriz, garatu beharreko politikak gurekin adosteko gonbitea egiten.


ASTEKARIA
2006ko irailaren 10
Azoka
Azkenak
2025-04-03 | ARGIA
Behatokiak hizkuntza eskubideen urraketak betikotzeko arriskuaz ohartarazi du 2024ko txostenean

Behatokiak Hizkuntza Eskubideen Egoera 2024 txostena aurkeztu du. Herritarrek helarazitako gertakarien bilduma aztertuta, ondorioztatu dute 2024an egoerak ez duela hobera egin, eta gainera, kexak jaso dituzten hainbat entitateren eskutik urraketak iraunarazteko jarrera sumatu... [+]


Gasteizen, eskaleak soberan daude

Duela aste batzuk, Diputazio kalean, Gasteizko erdigunean, bi gizonek etxerik gabeko pertsona bat bota zuten lo egiten zuen lokalaren kanpoaldeko eskailera-buru txikitik. Bota ez ezik, berehala metalezko baranda bat ere jarri zuten lonjaren aurrean. Lokala luzaroan hutsik egon... [+]


Trumpek %10 eta %50 arteko muga-zergak ezarriko dizkie mundu osoko herrialdeei: “Amerika berriz aberats egingo dugu”

Mundu osoarentzat %10eko muga-zerga globala inposatuko du Donald Trumpen administrazioak, eta hainbat herrialderen inportazioak are gehiago zergapetuko ditu, tartean Txinakoak (%34) eta EBkoak (%20). Baina Hegoalde Globaleko herrialdeak izango dira kaltetuenak: Lesoto (%50),... [+]


2025-04-03 | El Salto
Luigi Mangionerentzat heriotz zigorra eskatuko du fiskalak, osasun aseguru-etxe bateko buruaren hilketagatik

Heriotza-zigorra eskatzeko argudio gisa, "indarkeria politikoko ekintza" izan zela adierazi du AEBetako Fiskal Nagusiak.


2025-04-03 | Gedar
Israel Premier Tech talde sionista Lizarrako txirrindularitza-lasterketa batetik kanporatzea lortu dute

Palestinarekin Elkartasuna plataformaren ekimenez, txirrindularitzarekin lotura duten 70 bat pertsonak eskatu dute talde sionistak ez dezala txapelketan parte hartu, eta lortu dute.


Armagintza sustatzearen aurkako manifestua sinatu dute EHUko 135 irakaslek, Jaurlaritzaren posizioa kritikatuta

Zedarriak enpresari taldeak armagintza sustatzera deitzeak eta Jaurlaritzak horrekin bat egiteak "haserrea" sortu diela diote sinatzaileek. Mundu mailako egoera "inoiz baino larriagoa" dela uste dute, eta "Euskal Herriaren etorkizuna oztopa dezakeen... [+]


Espetxera bidali dute Ion Aranburu realzaleari Sorian egindako erasoaren harira atxilotuetako bat

Ion Aranburu koma egoeran eta ZIUan ingresatuta egon zen hainbat astez, erasoaren ondorioz.


Israelgo presondegietako torturak argira ekarri ditu The Independent komunikabideak

Lekukotasunak, autopsia txostenak eta atxiloaldian izenpeturiko adierazpenak bildu ditu The Independent komunikabide britainiarrak. 2023ko urriaren 7az geroztik 70 palestinarrek dute bizia galdu Israelgo presondegietan. Palestinar presoen alde dabilen Addameer elkartearen... [+]


Kutxa Banku Fundazioa ez da ados agertu Arriolaren adierazpenekin: “Euskara ez da oztopo”

Kutxa Banku Fundazioak adierazi du Kutxabankeko presidentearen adierazpenek ez dutela fundazioaren pentsamoldea islatzen, "Hizkuntza aniztasuna beti da aberastasun iturri, nekez izan daiteke oztopo", argudiatu dute.


Lineal A idazkunik luzeena

Lineal A duela 4.800-4.500 urte erabilitako idazkera minoikoa da. Berriki, Kretako Knossos jauregi ezagunean, bolizko objektu berezi bat aurkitu dute, ziurrenik zeremonia-zetro gisa erabiliko zutena. Objektuak bi idazkun ditu; bata, kirtenean, laburragoa da eta aurkitutako... [+]


Gizonak frontera, emakumeak zubira

Londres, 1944. Dorothy izeneko emakume bati argazkiak atera zizkioten Waterloo zubian soldatze lanak egiten ari zela. Dorothyri buruz izena beste daturik ez daukagu, baina duela hamar urte arte hori ere ez genekien. Argazki sorta 2015ean topatu zuen Christine Wall... [+]


Resako aztarnategia Andosillan
Ebroko muga zaharraren lorratzetan

Nafarroako Erriberako Andosilla herrian, sorpresa ugari ematen ari den indusketa arkeologikoa egiten ari dira Aranzadiko arkeologoak eta herritar boluntario taldeak. Resako aztarnategian orain arte oso ezezaguna zaigun Goi Erdi Aroko gizarteak hobeto ulertzeko aztarnak aurkitu... [+]


Pippi Kaltzaluzek 80 urte bete ditu, beti bezain iraultzaile

Pippi Kaltzaluzeren istorioak lehenengoz kaleratu zirenetik 80 urte bete direla-eta, leku berezia eskaini diote Boloniako Nazioarteko Haur eta Gazte Liburu Azokan. Azkarra, independentea, errebeldea, lotsagabea, menderakaitza, apur bat basatia, sormen handikoa, ausarta eta... [+]


Trans Pertsonen Lehen Mailako Arretako Zerbitzuak jarriko ditu abian Osakidetzak

Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako trans pertsonei zuzendutako protokolo asistentziala eguneratzea da helburua. Lehen Mailako Arretako Taldeak (LMAT), trans pertsonentzako Lehen Mailako Arretako Zerbitzu berriak (tLMAZ) eta Gurutzetako Unibertsitate Ospitalean dagoen Genero... [+]


Osakidetzako datuen kontraesanak: itxaron-zerrendak behera, herritarren kexak gora?

Jaurlaritzak ziurtatu du itxaron-zerrendak bi hilabetetik behera jaitsi direla azken hiruhilekoan. Manu Lezertua EAEko arartekoak, berriz, beste datu bat nabarmendu du herritarren kexei buruzko urteko txostenean: Osakidetzari dagozkion kexak %70 igo dira, eta batez ere... [+]


Eguneraketa berriak daude