Makina bat kontu


Gorilen berrikuntza-ahalmena

Kongoko Errepublikan dagoen Nouabalé-Ndoki parke nazionalean Tomas Breuer eta lagunek ateratako argazkiek agerian utzi dute gorilen berrikuntzarako ahalmena. Orain arte gauza jakina zen txinpantzeek edo gorila gatibuek tresnak jan ahal izateko erabiltzen zituztela, baina mendietako gorila basatiek erakutsi dutena erabat ezezaguna zen. Aipatu parkean gorilak beren joan-etorrietan tresnak erabiltzen harrapatu dituzte. Adibidez, argazkian gorila eme bat atera dute, elefanteek sortutako ur-putzuaren sakonera neurtzen, eta enbor bat garraiatzen zuen beste eme batek enborra zubi gisa erabiltzen zuen eremu hezeak zeharkatzeko.
Argazkien egileei berehala egin diete galdera: zenbat gorila topatu dituzte berrikuntza ahalmenekin? Oraingoz 140 kideko taldean bik baino ez dute ahalmen hau erakutsi, beraz, gehiegikeria litzateke berrikuntzarako ahalmena gorila guztiei egoztea.


Kaioak hegazkinen eredu

Floridako Unibertsitateko ingeniariek NASAren eta AEBetako militarren laguntzarekin egindako ikerketan kaio hegalen eredua izan dute oinarri. Helburua zuzendutako hegazkin txikiak sortzea izan da, hegazkin isilak, zubien azpitik igarotzen direnak eta terrazetan edo apartamentuen balkoietan lurreratzeko gai direnak. Horretarako 15 eta 60 zentimetro arteko prototipoak eraiki dituzte, espazio txikietan maniobra pentsaezinak egiteko ahalmenekoak. Orain arteko hegazkinen ezaugarriek ezinezko egiten zuten espazio txikietan maniobratzea, baina kaioen hegalaldiak behatuz konturatu ziren ikerlariak gakoa hegoen itxuran zegoenaz.
Floridako Unibertsitateak garatutako lehen prototipoak hiru urteko garapena behar izan du eta oinarrian Wright anaiek erabilitako prozedura errepikatu da, hots, hegalen hainbat zati hegalaldian bertan mugitu ahal izatea. Hasieran hegalak beherantz baino ezin ziren higitu, baina hainbat hobekuntza egin ondoren gorantz eta beherantz higitzea lortu zen.
Dena den azken prototipoak beste higidura bat badu, hauxe: hegala beso baten antzera higitzea, kaioek egiten duten eran, hain zuzen ere. Egindako lehen hegaldiek behatzaile guztiak harritu dituzte, lortutako maniobrak ikusi gabeak baitziren orain arte. Agian maniobrarik harrigarriena segundo batean 360 graduko hiru bira eman ahal izatea izan da. Are gehiago, hainbatek aipatu du jada maniobrarako duten ahalmena dela eta, gidatu ezinak direla.


Azkenak
Euskal preso politikoei espetxe politika arrunta aplikatzeko eskatu dio Sarek Eusko Jaurlaritzako Justizia eta Giza Eskubideen Sailari

"Jarrera proaktiboagoa" eskatu dio Eusko Jaurlaritzaren Justizia Sail berriari Sarek, abuztuaren 20an egindako prentsaurrekoan. Espetxeetako normalizazioa "oraindik urruti" dagoela salatu dute, ikusita 148 presoetatik "ehun preso baino gehiago" egon... [+]


Energia-enpresa nagusiek biodibertsitateari eragindako kalteen %47 ezkutatzen dute, EHUren ikerketa baten arabera

"Irudia zuritzeko" estrategiak erabiltzen dituzte energia arloko enpresa nagusiek. Ekintza positiboak azpimarratu eta inpaktu negatiboa "estaltzen" dutela ondorioztatu du ikerketan parte hartu duen EHUko doktoregai Goizeder Blancok.


2024-08-21 | ARGIA
Udaltzaingoak kaleko saltzaileekin duen “jarrera oldarkor eta bortitza” salatu dute Bilboko konpartsakideek

Udaltzaingoaren azken egunotako "gehiegikerien" aurrean, Bilboko Konpartsen Federazioak elkartasuna adierazi die manteroen kolektiboko lagunei, Areatzan egindako elkarretaratzean.


Eneko Etxeberria: “Hitz bakarrean, inpunitatea bilatzen du Gobernuak”

Maiatzaren 30ean Nafarroako Gobernuak zenbait biktimaren aitortza egin zuen eta senitartekoek Sekretu Ofizialen Legea bertan behera uzteko eskatu zuten. Horien artean, Mikel Zabalza eta Mikel Arregiren familiak. ‘Naparraren’ anaiak ere egina du eskaera hori. Eneko... [+]


AEBek diote Israelek onartu duela “trantsizio proposamena”, baina Hamasek kritikatu du baldintzak aldatu dituztela

Hamasek salatu du talde islamistak aurretik onartutako akordio proposamenetan Israelgo lehen ministro Netanyahuk baldintza berriak jarri dituela. Iran su-etenaren alde agertu da, baina Israel “zigortzeko eskubidea” aipatu dute, uztailaren 31n Hamaseko buruzagi Ismail... [+]


Emazteari eraso zion ertzainak tratu txarrak ea lehenagotik ematen zizkion ikertzen ari da Fiskaltza

Ertzaina emakume bezala erregistratu zen Trans Legearen bitartez, baina inori ez zion aldaketaren berri eman. Fiskaltzak uste du indarkeria matxista leporatzetik libratzeko asmoarekin aldatu zuela sexuz.


Kongok espero du tximino baztangari aurre egiteko adina txerto emango dizkiola Mendebaldeak

Kongoko Errepublika Demokratikoa ari da gehien jasaten tximino baztanga edo mpox-en epidemia. Urtea hasi zenetik 16.700 kasu atzeman dituzte, eta ia 600 pertsona zendu dira herrialdean; gehien-gehienak, haurrak.


Hainbat gizon atxilotu dituzte asteburuan indarkeria matxistagatik

Tuteran 30 urteko gizon bati 23 urteko bikotekideari erasotzea leporatu diote, eta Ondarroan 31 urteko gizon bati lankide bati ukituak egitea, herriko osasun etxean. Bilboko jaietan bi sexu eraso salatu dituzte, eta Donostian 20 urteko gizon bat atxilotu dute, hiriaren... [+]


2024-08-20 | ARGIA
Osakidetzan tratamenduari ekin nahi dioten transek psikiatriatik pasa behar dutela salatu dute

Hainbat kolektibok salatu du Gurutzetako ospitaleko Genero Identitatearen Unitatean arreta jasotzen duten transei lehen harrera psikiatrikoko profesionalek egiten dietela, horrek transak patologizatzen dituela eta harrera endokrinoak egin beharko lukeela. Harrera endokrinoak... [+]


2024-08-20 | Euskal Irratiak
Bigarren etxebizitzen kontrako aldarria entzun da Miarritzen

Etxebizitzen %20 baino gehiago jadanik bigarren etxebizitzak dira Ipar Euskal Herrian. Larrialdi klimatikoaz sentsibilizatzeko lau hilabetez, Nantesetik abiatu Alternatiba txirrindula itzulia, kostaldean zen aste buruan.


Eguneraketa berriak daude