Mendietatik itsasora


2007ko otsailaren 21an
Zarata mediatikoz beteriko garai nahasiotan, merkatu logiketatik urrun eta irakurleengandik gertu dagoen kazetaritza beharrezkoa dela uste baduzu, ARGIA bultzatzera animatu nahi zaitugu. Geroz eta gehiago gara, jarrai dezagun txikitik eragiten.

Itsasoa izan da ehunka eta ehunka urtetan Euskal Herri atlantiarreko gizartea mugitu duen uztarria. Arrantza eta merkataritzari eusteko ikaragarrizko jendetzak lan egiten zuen: ontzigileak, errio-arotzak, ainguragileak, iltzegileak, garraiorako mandazain eta itzainak, gurdigileak, perratzaileak, sagardogileak, eskribauak, kalamua lantzen zuten baserritarrak, baso-mutilak... Itsasoko gorabeherak zekarren bezala zeraman aberastasuna. Baserria bera ere, geuk egun ulertzen dugun eran, ekonomia honen ondorio zuzena da. XVI. mendean arrantzari eta batez ere merkataritzari loturiko gizarte aberatsaren premiei erantzuteko jaio zen. Hura gabe, Kantabria edo Asturiaskoen antzeko etxetxoak izango genituzke gure mendi eta haranetan.

"Basotik itsasora" erakusketa antolatu dute Pasaiako Albaola eta Izurako Haize Berri elkarteek. Lehena gure kulturaren adierazle nabarmenenetakoak diren garai bateko ontziak eraikitzera emana da. Baxenabartarrak medio handik eskuratzen omen dituzte langintza horretarako nahi eta nahiezkoak dituzten haritz tzarrak. Azkenekoa haritz ipurdi bat hustuz egindako kanoa tankerako ontzia da. Gezurra badirudi ere duela mila pare bat urte erromatarrek aipatzen omen zituzten euskaldunen gisa honetako ontziak. Gaur egun, hala ere, bi mila urteko teknikak gauzatzeko arotzak topatzea baino nahiko enbor aurkitzea askoz ere zailagoa izango dela iruditzen zait. Itsasoko bizimoduarekin batera galtzen baitoa baserria eta mendiko lanei lotutakoa.

Atentzioa eman zidan kanoaren uretaratzeak: baserritar idi-pare dotoreak zeraman bost metrotik gorako ontzia, gurdi motza eta lera tipi baten gainean arrastan. Garai batean, errioetan gorako itsasoarekin batera idi-pare multzoek ontzi galantak itsasoratzen zituztenean bezala. Baserria eta itsasoa bat. Baserriari teilatua ematen zaioneko tranpalea edo ostrokoa deitutakoaren antzeko bedeinkazio paganoa ere bazeraman ontziak mutur-muturrean, erramu arbasta dotorea.


Azkenak
Utopiak literaturatik eta euskaraz elikatu nahi? Uda honetan bi aukera dituzu

Utopia ardatz, bertso-paper lehiaketa antolatu du Gasteizko Eva Forest Liburutopia kafe-liburu dendak, eta literatur lehiaketa Sukar Horia kolektibo ekologistak. Bestelako etorkizunak irudikatzeko ahala ezinbestekoa da eraldaketa gaurdanik borrokatzeko.


Putreen aurkako hesia, etxebizitza ekosistema defendatzeko

Groseko hainbat maizterrek, Saretxe etxebizitza sindikatuarekin elkarlanean, Azora putre funtsaren gehiegikeriak salatu dituzte. Bizilagunek elkarrekin egin nahi diote aurre jabetza duen enpresari, eta manifestaziora deitu dute, hilaren 25erako.


Europan gero eta eskuinago, trantsizio ekologikoan gero eta atzerago

Ez da ezusteko handirik izan Europako hauteskundeetan, eskuin muturrak gora egin duen bitartean, berdeek orain arteko emaitzarik txarrenetakoak izan dituzte. Zentzu horretan, geroz eta gehiago nabarituko dugu trantsizio ekosozialari lotutako erabakietan ebidentzia zientifikoek... [+]


Euskal Herriko tigreak

Duela gutxiko kontua da. Iberiar katamotza (Lynx pardinus), mundu mailako felino espezie mehatxatuenetarikoa, “galtzeko arriskuan” egotetik “kaltebera” kategoriara igaro da IUCNren Espezie Mehatxatuen Zerrenda Gorrian. Espeziea kontserbatzeko egindako... [+]


2024-07-22 | Jakoba Errekondo
Zientoka izen

Zuhaitzen eta arbolen sarobean nabil azken urte hauetan. Larrean, abaroan eta biaoan hor nabil atera ezinik. Zuhaitzei eta arbolei aparteko begirunea diedala jabetua izango zara, tarteka behinik ARGIAren Bizi Baratzea txoko honetan ibiltzen bazara. Eta azkenaldi honetan,... [+]


2024-07-22 | Garazi Zabaleta
Erroak landaretegia
Fruta-arbola, fruitu ttipi eta landare mintegi ekologikoa

Mahaño Lanathoua 2017an hasi zen aitaren lurretan arbolak landatzen, oihan baratzea lantzeko ideiarekin. “Hasieran asmoa ez zen horretatik ekonomia bat sortzea, gure buruaskitasunerako bidean pausoak ematea baizik”, gogoratu du laborariak. Baina, landaketekin... [+]


Zestoako Gaztetxearen desalojoa geratzea lortu dute

Uztailaren 19an, 8:00etan zegoen gaztetxea husteko agindua emanda. Momentuz, lortu dute desalojoa atzera botatzea. Zestoako Gazte Asanbladak Bilboko Aresti Zentro Sozialistaren desaloa jasan zutenei elkartasun osoa adierazi die.


Yael Braun-Pivet izango da berriz Frantziako Asanbleako lehendakaria

Frantziako Asanbleak Yael Brau-Pivet hautatu du legebiltzarreko presidente. Lehia aurreikusten zen FHB eta Macronisten artean, eta azkenean, gutxigatik bada ere, lehendakariaren alderdikoak gailendu dira.


Margolan figuratibo zaharrena

Sulawesi (Indonesia) uhartearen hegoaldean, Leang Karampuang kobazuloan hiru irudi antropomorfoz eta basurde batez osatutako margolana aurkitu dute Griffith eta Southern Cross unibertsitateetako eta Indonesiako Agentzia Nazionaleko arkeologoek. Nature aldizkarian argitaratutako... [+]


Leonard Peltierren ihes ukatua

Lompoc (Kalifornia, AEB), 1979ko uztailaren 20a. Leonard Peltier ekintzaile indigenak eta beste bi presok espetxe federaletik ihes egin zuten. Iheskideetako bat kartzelaren kanpoaldean bertan tirokatuta hil zuten; bestea ordu eta erdi geroago atzeman zuten handik milia batera... [+]


Adin txikiko neska baten erasotzaileari jarritako epaia salatu du Gasteziko Mugimendu Feministak

Gasteizko adin txikiko neska bati sexu erasoa egin zion adin txikiko mutil batek, 2023ko ekainean. Gasteizko Mugimendu Feministak ez ditu bidezkoak ikusten epaileak erasotzaileari ezarri dizkion neurriak. Uste du erasoa jasan duenaren birbiktimizazioa bultzatzen dutela... [+]


Eguneraketa berriak daude