Irtenbidea arazo bihurtzen denean

  • Urduritasuna, depresioa eta gogoaren beste hainbat gaitz gero eta hedatuago daude gure artean. Hori berez txarra izanik, "epidemiak" beste ondorio bat ekarri du, medikuntza arloko hainbat erakundek ohartarazi duenez: aipatutakoei aurre egiteko sendagaien gehiegizko erabilera. Osasun-sistema beraren antolamendua izan daiteke horren zergatietako bat: gaixoarekin lasai berba egiteko denborarik ezak botika bidezko irtenbidera jotzea eragiten du sarritan.

2021eko uztailaren 28an
Herrialde aberatsenetako gizarte modernoetan, gehienok ondo asetzen ditugu oinarrizko beharrizanak, eta baita oinarrizkoak ez direnak ere. Ondasun materialek, hala ere, ez digute ongizatea bermatzen, agidanez. Estresak, lehiakortasunak eta aisialdi faltak jotako bizimodua da gurea, eta haien eskutik zabaltzen ari dira, modu geldiezinean, antsietatea, depresioa eta tankera bertsuko zenbait gaitz. Horiei aurre egiteko hainbat medikamentu eskaintzen du medikuntzak, baina batzuetan okerragoa izaten da konponbidea arazoa baino.

Gonzalo Gomez de Iturriaga familia-medikua da. Hamazortzi urte daramatza lanbidean eta denbora horretan antsiolitiko »«antsietate hiltzaile» litzateke itzulpen zehatza» eta depresioaren aurkakoen erabilera asko handitu dela dio. Are gehiago, erabilera hori gehiegizkotzat jotzen du. "Guztion errua da: gaixoena, medikuona…", nabarmendu du. Gomez de Iturriagak azaldu duenez, arazoa bentzodiazepinekin gertatzen da batez ere.

Bentzodiazepinak gehien erabiltzen diren antsiolitikoak dira. Joan den mendeko erdialdetik dira ezagunak, eta laster lortu zuten ordura arte oso zabaldurik zeuden barbiturikoak baztertzea, ez direlako inondik inora haiek bezain arriskutsuak. Gaur egun kopuru izugarritan ekoizten dira, Antonio Escohotadok Aprendiendo de las drogas (Drogetatik ikasten) liburuan dioenez. Lan horretan aipatzen diren adibide bi ekarri ditugu hona: 1977an, 800 tona bentzodiazepina sintetizatu ziren AEBetan, eta 1985ean Nazio Batuek munduan 600 milioi lagunek antsiolitikoren bat »bentzodiazepina, gehienetan» hartzen zutela adierazi zuten.

1985eko egoera nazioarteko erakunde baten arreta bereganatzeko aski izan bazen, gaur egungoa askoz okerragoa da. Mundu mailako daturik ez dugu, baina gure ingurukoek, behintzat, hala adierazten dute: hamabost urtetan Espaniako Estatuan lasaigarri eta depresioaren aurkakoen kontsumoa hirukoiztu egin dela argitaratu zuen Madrilgo egunkari batek iaz. Gomez de Iturriaga bizkaitar sendagileak, ikerketa zehatzik ezean, datu esanguratsua eman digu: egunero 35-40 gaixo inguru ikusten du, eta egunero sartzen da beraren kontsultara bentzodiazepinak hartzen dituen norbait. Bide batez, EAEko Osasun Sailak honetaz guztiaz daukan iritzia jakiten ahalegindu gara, baina isiltasuna baino ez dugu jaso. "Ez dago ezer esaterik gai honi buruz", esan digute hitzez hitz.

Arauak ez dira betetzen

Bentzodiazepinek menpekotasuna eragiten dute, eta horrez gain tolerantzia-indize handia daukate. Hots, zenbat eta gehiago hartu, orduan eta kopuru handiagoak behar dira eragin bera erdiesteko. "Azkenean»» dio Gomez de Iturriagak»"ez dute ezertarako balio, sekulako menpekotasuna sortzeko ez bada".

Medikuek aspaldidanik dakite »eta hala gomendatzen dute nazioarteko erakunde ugarik» sendagai mota honekin egindako tratamenduek ez luketela hiru hilabete baino gehiago iraun behar, baina jende askok orain dela urte asko hartzen ditu. Zergatik? "Askotan, ez medikuok ez gaixoek ez dugulako araua betetzen", dio Gomez de Iturriagak. "Gaixoek pilularen menpe ikusten dute beren burua, eta uzteko unea dela esaten diegunean guztiz aurka agertzen dira. Gaixo horiei bentzodiazepina kentzea oso zaila da, eta medikuok, batzuetan ezin dugulako eta bestetan ez dugulako nahi »hala da, kontsulta denbora asko kentzen digu eta Osakidetzan gaixo bakoitzarentzat bost minutu baino ez dauzkagu», ez dugu egiten. Tratamenduak, azkenik, kroniko bihurtzen dira".

Bestetik, bentzodiazepina bidezko tratamenduak inolako beharrik gabe hasten dira askotan. Koldo Callado EHUko farmakologia irakasleak adierazi digunez, "batzuetan gaixoa egoera ezagun batengatik dago urduri »azterketa batengatik, esaterako», eta kasu horretan nahikoa litzateke baleriana bat edo besterik gabe tila bat hartzea, baina oso arrunta da, AEBetan batez ere, halakoetan bentzodiazepina ematea". Gomez de Iturriagak ere aitortu egiten du gehienetan ez dela bentzodiazepina bidezko tratamenduarentzako alternatibarik bilatzen: "Izan ere, ez dugu aukerarik edukitzen. Gaixoarekin tratamendu psikologikoa abiaraz genezake, baina gure osasun-sistemak ez du horretarako betarik ematen. Nik badakit askotan gaixoak hitz egitea baino ez duela behar, eta ni neu ahalegintzen naiz hitz egiten, baina ez dago horretarako denbora nahikorik".

Denborak ezarritako mugek, hala ere, ez dute saihetsi familia-medikuak gero eta gehiago arduratzea arazo psikologikoez. "Lehen, gaitz psikologikoak ez ziren inoiz oinarrizko medikuntza kontsultatetan aztertzen", dio Gonzalo Gomez de Iturriagak, "zuzenean bidaltzen genituen espezialistengana. Baina gaur egun hori aldatu egin da. Familia-medikuon lanaren zati bat »ez naiz gauza portzentaje zehatza emateko, baina handia da» psikiatriari dagokio. Eta horrek eragin du, besteak beste, bentzodiazepinak eta abar gero eta gehiago erabiltzea; honezkero, psikologo eta psikiatrek ez ezik, geuk ere ematen ditugu-eta. Egia esan, gauza berritzat daukagun arren beti egon dira era honetako osasun-arazoak, baina gaur egun sarriago atzematen dira". Arazoak atzeman ostean datoz, gaitza sendatu behar denean. Gero eta farmako gehiago erabiltzen da horretarako, psikoterapiaren kaltetan.

Depresioaren aurkakoak, ez hain kaltegarriak

Bentzodiazepinez gain, depresioaren aurkako sendagaiak ere modu ikaragarrian ari dira zabaltzen. Horiek, ordea, arazo gutxiago sortzen dute, berrienek batez ere. Ez dute menpekotasunik eragiten, eta beraz errazagoa da uztea, baita tratamendu luze baten ostean ere. Zelangura, bigarren mailako eragin desiragaitz ugari sortarazten dute: ahoa lehortzea, ikusmena lausotzea, idorreria, izerdia, zorabioa, urduritasuna, lo egiteko zailtasuna, antsietatea, buruko mina, dardara, orgasmoa berandutzea edo sexu-harremanak izateko nahia gutxitzea, batzuk aipatzearren.

Azken urteotan serotoninaren birxurgapenaren inhibitzaileak gailendu dira depresioaren aurkako familia zabalean. "Leku zehatz batean baino ez dute eragiten", argitu du Koldo Calladok, "eta horregatik lehen erabiltzen zirenek baino ondorio kaltegarri gutxiago sortzen dute". Dena dela, gehiegi erabiltzen direla azpimarratu du Calladok, "baita beharrezkoa ez denean ere".

Eromen honetan bada onerako joeraren bat. Gomez de Iturriagak dioskunez, "apurka-apurka serotoninaren birxurgapenaren inhibitzaileak hasi dira erabiltzen lehen bentzodiazepinak erabiltzen ziren kasu askotan, konturatu egin baikara antsietatea sendatzeko onak direla. Are gehiago, bentzodiazepinek ageriko sintomak baino ez dituzte desagerrarazten, eta depresioaren aurkakoak, berriz, sintomak ezabatu ez ezik, egokiagoak dira antsietatea sortarazten duen arazoari aurre egiteko". Zailagoa izango da, zalantza barik, arazo orokorrari aurre egitea.

Bentzodiazepinak, noraino seguruak?
Sendagai guztiek eragin ditzakete bigarren mailako ondorioak, eta bentzodiazepinak ez dira salbuespena. Menpekotasuna eragiten dute denbora tarrte jakin batean erabiliz gero. Beraz, hartzeari utzita abstinentzia-sindromea agertzen da. Koldo Callado irakaslearen berbetan, "sindrome hori farmakoak borrokatzen dituen sintomak are modu bortitzagoan agertzean datza: urduritasuna, lo egiteko ezintasuna, kasurik larrienetan konbultsioak...".

Menpekotasuna albo batera utzita, bentzodiazepinek ez dute aipatzeko moduko ondorio kaltegarririk eragiten, Calladoren ustez. Antonio Escohotadok, aldiz, besterik dio Aprendiendo de las drogas liburuan: "Bentzodiazepinek menpekotasun fisikoa eragin dezakete, abstinentzia-sindrome arriskutsua eta guzti". Zorionez, gaindosia gertatzea ez da batere ohikoa: dosi eraginkorra baino 60-100 aldiz gehiago hartu behar da (bentzodiazepina motaren arabera) koma edo heriotza eragiteko.

Beti ere Escohotadoren arabera, bentzodiazepinek amnesia motaren bat eragin dezakete, "berehalako memoriatik epe luzeko memoriara doan informazioaren transmisioa eteten baitute", eta baita depresioa, urduritasuna, eta lo egiteko eta arreta jartzeko zailtasuna ere. "Bentzodiazepinek antsietatea gutxitzen dute, hartzailearengan lasaitasun emozional gisa deskribatu den egoera sortuz » dio Escohotadok» baina nik bizitza psikikoaren moteltzea esango nioke lasaitasun horri". Alegia, bentzodiazepinak hartzen dituztenak "erraz konformatzen direla", adierazten du Antonio Escohotadok: "Fantasiarik, ikuspegi kritikorik eta hausnarketarik gabeko egoera eragiten die drogak. Ideiak murriztu egiten dira". Gaineratzen duenez, "bentzodiazepinen azalpen-orritxoek esaten dute egoera psikikoa egonkortzen dutela gizabanakoaren ohiko eginkizunei inola ere eragin gabe. Hori ez da egia. Dosi txikietan ere, hitz egiteko eta mugimendua koordinatzeko zailtasuna eragiteko gauza dira, besteak beste. Gainera, ezinezkoa da antsietatea gutxitzea norberaren aldartea aldatu gabe, eta besterik dioena gezurretan dabil".


Azkenak
2024-12-12 | Nicolas Goñi
Plastiko kutsadurari buruzko gailurraren porrotak kudeaezin bihurtu dezake

Plastiko kutsadurari konponbide bat adosteko goi-bilera zikloa bukatu berri dute, Hego Koreako Busan hirian iragandako bosgarren gailurrean ere porrot eginda: hitzarmenik adostea ez dute lortu, nagusiki plastiko esportatzaile handiek negoziaketak oztopatu dituztelako. Bitartean,... [+]


2024-12-12 | Leire Ibar
Osakidetzako oposizioen filtrazioen ikerketa errudunik gabe itxi du epaileak

Blanca Ester Díaz Pulido epaileak Osakidetzako 2018ko oposizioen filtrazioen inguruko ikerketari amaiera eman dio, sei urte eta erdi igaro ondoren. Akusatu guztiak absolbitu dituzte, 22 guztira, nahiz eta bi kasu behin-behingoz artxibatu dituzten.


Kalitatezko hezkuntzaren aldeko eserialdia egin dute Iruñeko Hezkuntza Departamentuaren sarreran

Arratsaldeko lehen orduetan, 14:30ak aldera, Nafarroako ikastetxe publikoetako 30en bat langile sartu dira Iruñeko Nafarroako Hezkuntza Departamentuaren egoitzan eta sarreran eserialdia egin dute. Lehen ekintza gisa planteatu dute eta, adierazi dutenez, honen bidez... [+]


2024-12-12 | Julene Flamarique
“Kanal bat, hizkuntza bat” logika gainditzeko eskatu diote ETBri

Ikusle euskaldun gehien biltzen dituen katea da ETB2, datuen arabera. Aldatu Gidoia mugimenduak agerraldia egin du Bizkarsororen kontraprogramatzearen harira. Salatu dute askotan ETB1 lehian sartzen dela ETB2rekin, eta "herritar guztiak eta publiko bakarra helburu izango... [+]


Jaja Wachukuk ez zuen lo hartu

New York, 1960. Nazio Batuen Erakundeko bilkura batean Nigeriako kanpo ministro eta NBEko enbaxadore Jaja Wachukuk lo hartu zuen. Nigeriak independentzia lortu berri zuen urriaren lehenean. Beraz, Wachuku NBEko Nigeriako lehen ordezkaria zen eta kargua hartu berri... [+]


Europako datu zentro handienetakoa Araban: zein dago proiektuaren atzean?

Ribabellosan 300 megawatioko gaitasuna duen eskala handiko datu zentroa eraikitzen ari da Merlin Propertiers enpresa madrildarra. Milaka milioi euro ari da gastatzen Iberiar Penintsula osoan, ustez puntako teknologia “jasangarria” duten baina elektro-intentsiboak... [+]


2024-12-12 | Julene Flamarique
Iruñeko auzo guztietan euskarazko murgiltze eredua duten haur eskolak ipintzeko eskatu diote udalari

Hamabi haur eskola publiko daude Iruñean, eta horretatik bakarrean dago euskarazko eredua. Protesta egin dute dozena bat eragilek, eta euskal hiztunen “egoera berezia” aintzat har dezan galdegin diote udalari.


Etorkizun bizigarriei buruzko literatura lehiaketaren sari banaketa eginen du ostiralean Sukar Horiak

Bilboko Zirika! herri gunean eginen dute banaketa, ostiralean 19:00etan. Fanzine bidez eta sare sozialetan zabalduko dituzte partehartzaileen testuak, eta irabazlearena argitaratuko du ARGIAk.


2024-12-12 | Irutxuloko Hitza
Nola egin aurre arrazakeriari kazetaritzatik?

Irutxuloko Hitzak asteartean parte hartu zuen Hordago - El Saltok antolatutako mahai inguruan, Hibai Arbide, Lucia Mbomio, Xalba Ramirez eta Miriam Najibi kazetariekin.


2024-12-12 | Julene Flamarique
Espainiako enpresarik handienetan, zuzendari exekutiboen soldata batez bestekoa baino 118 aldiz handiagoa da

Ia 24 milioi euroko ordainsaria jaso zuen Jesús María Herrerak, CIE Automotiveko zuzendari exekutiboak, 2023an. 2022an 20 milioi euroko aparteko prima jaso, eta sei bider handitu zuen urteko soldata. Iberdrolak ere lekua hartu du podiumean, eta 2023an, energia... [+]


2024-12-12 | Leire Ibar
Palestinarekin elkartasunez, McDonald’s berriari boikota egitera deituko dute Santutxun

Abenduaren 13an mobilizazioa antolatu dute Santutxun (Bilbo), enpresa amerikarra palestinarren aurkako genozidioaren parte dela salatzeko. Auzoko kideek azpimarratu dute ez dutela nahi auzoan sarraskiari sostengua ematen dion enpresa multinazionalik.


2024-12-12 | Julene Flamarique
Greba abiatu dute Uberreko langileek Bizkaian, gutxieneko soldata baino gehiago kobratzeko

Grebak 27 egun iraungo ditu, urtarrilaren 6 arte. Gutxieneko soldata kobratzeko “365 egunez eta 24 orduz” lan-baldintza “jasanezinetan” lan egiten dutela salatu dute, eta lanaldiaren benetako zenbaketa egin dezan exijitu.


Berotegi-efektuko gas emisioen %8,8 eragiten du turismoak, eta isurketek gorantza segitzen dute

Azken hamar urteetan turismoak eragindako CO2 isurketen emendioa ekonomia orokorrarena baino bi aldiz handiagoa izan da. Nature Communications aldizkari zientifikoak abenduaren 10ean plazaratu ikerketaren emaitzak dira.


2024-12-12 | Gedar
Europako hainbat herrialdek eten dituzte siriarren asilo-eskaerak, al-Assaden gobernua erori ondoren

HTSk boterea hartu duenetik, babes-eskaerak gelditu dituzte Mendebaldeko hainbat gobernuk. Alemaniak 47.270 eskaera utzi ditu bertan behera bat-batean, "Siriako etorkizun politikoa zalantzazkoa" dela argudiatuta.


Eguneraketa berriak daude