Teodosioren penitentzia

Lizarrustiko gainean GR 20 ibilbidea ere pasatzen da; Aralarko itzulia egiten duena, inguruan dauden herri guztiak bata bestearekin lotuz. Gurea, ordea, Isabel benta erraustuaren ondotik hasten den eta lehenengo zatian GR 12 uraren banalerroarekin batera doan bidea izango da.

Aldapan gora lasai hasiko gara. Minutu gutxitan aldapa larritu egiten da pago-baso itxiarekin batera. Bidea oso ondo markaturik dago. Erne joatea beharrezkoa bada ere, ez gara galduko Larretxikira iritsi arte. Orain arte pagoa eta garoa igarobide izan ditugu. Larretxiki gainetik Aralarko parajeak ikusi ahal izango ditugu. Ibilbidea ordekan egiteak nahas gaitzakeenez, laino egunetan, tentuz joatea hobe izango da. Ordu erdi batean, Zamiolako errekatxoa igaro ondoren, Igaratzan izango gara. Bertan, Mikeleteen aspaldiko etxea aterpe bihurtua ikusiko dugu. Ermita bat era bada, Andre Marirena eta bertara eramaten dute San Migelen irudia urtero, abuztuko bigarren igandean. Egun hori izan ohi da artzainentzat beren jai-eguna.

San Migel aipatzean garai bateko kontaera batekin oroitu gara. Elezaharrak dioenez, VIII. mendearen hasieran, Teodosio Goñiko jaunak, Nafarroa menderatu nahi zuten godoen aurka gerra egin ondoren etxera zetorren. Bidean gizon bitxi bat azaldu omen zitzaion, bere emazteak, Butroeko Konstantzak, maitale ezkutu bat zuela esanez.

Ilundu eta gero iritsi zen etxera, eta iritsi bezain laster igo zen logelara. Leihotik sartzen zen ilargiaren argi urriarekin, ohean bi lagun zeudela ikustean, ezpata atera eta lo zeuden bi gorputz haiek alderik alde zulaturik, hil egin zituen, bere emazte Konstantza eta haren maitalea zirelakoan.

Logelatik irtendakoan, ordea, Konstantzarekin berarekin egin zuen topo, senarraren hotsak entzunda esnatu baitzen. Emazteak, ikustearen poza adierazi eta gero, etxeko logelarik onenean, bisitaldi bat egitera etorrita, bere gurasoak zeudela adierazi zion.

Teodosio, bere gurasoak hiltzearen izugarrikeriak erdi erotuta, Erromara erromes joan zen eta apaltasun osoz onartu zuen han ezarri zioten zigorra: kate lodi bat gerrian zuela izarpean lo egitea, harik eta katea gastatu eta berez erortzen zitzaion arte. Hori izango zen Jainkoak aita eta ama hil izana barkatu zion seinalea.

Herensugea eta San Migel

Teodosiok Aralarko mendietan biziz eta ibiliz hasi zuen penitentzia. Zazpi urte eta gero hasieran bezain berri eta tinko jarraitzen zuen kateak. Behin, ordea, leize zulo baten inguruan, esnatu berri zen herensuge batek irensteko zorian zenean, San Migeli oihuka hasi zen. San Migelek bere garrasiak entzun eta zerutik jaitsi ondoren herensugearekin borrokan jardun ondoren, hil egin zuen. Piztia hila lurrera erortzearekin batera, Teodosioren gerriko katea ere eten eta lurrera erori zen.

Laguntza horren eskerronez, Teodosio Goñikoak eta bere emazteak San Migel in Excelsis santutegia eraikitzeko agindua eman zuten. Gaur egun ere, haurdun geratu nahi duten andreak hara joaten omen dira laguntza eske.

Santutegiko hormetako batean zulo bat dago eta, diotenez, infernuko hotsak entzuten dira handik. Jende askoren ustez, burua zulo horretan sartuz gero, buruko minak erabat desage rtzen dira.

Kate batzuk ere badaude horma batetik zintzilik. Tradizioak dioenez, Teodosiorenak dira eta haiekin gorputzaren inguruan hiru itzuli emanez gero, buruko eta haginetako minak etorri bezala joaten omen dira.

Igaratzako iturrian ur pixka bat edan ondoren aurrera jarraitu dugu Pardelus iturrira. Ibilbideko igoera egin badugu ere oraindik bide asko daukagu Ilarrazura iristeko, halere, Teodosio baino hobeto gaudela akordatuz animoa berreskuratu dugu.

Igaratzako zelaiak zeharkatu ahala, uda honetako ur gabeziaren arazoa izan dugu mintzagai. Trikuharri pare bat ere topatu dugu gure bidean: Igaratza Iparra eta Igaratza Hegoa. Bidezidorra ibar itxi batean sartu eta abiatzen da, etengabe jaitsiz eta altura galduz. Bidean kokaturiko harkaitz batean Ama Birjinaren iruditxo bat ikus daiteke. Goialdean bada zulo bat, lorratz moduan landua, Ama Birjinak egintzat jotzen dena. Bidea Pardelus iturriraino ailegatzen da; itsas gainean, 1.040 metroko altueran gaude.

Iturri honetako urak Arritzagako ibarretik barrena doaz eta ondoren, Beatzako ibarretik, Amezketaraino. Herri honetara iristean bere izena aldatu eta Loidi erreka izena hartzen du. Ibarrean behera goaz markak utzi gabe eskuin aldetik. Behera jarraituko bagenu, Minasetik barrena Amezketara iritsiko ginateke. Arritzagako txaboletara iritsi eta aurrera jarraituko dugu. Gure bidea eskuin magalean dago. Zementuzko eraikin arraro batera iritsi ondoren bidegurutze batera iritsiko gara. Ordura arteko bidea utziko dugu bidezidor txiki bat hartzeko eskuin aldera. Markak lagun ditugu eta Burutzuzineko txaboletara iritsiko gara. Berauek, garai batean, meatzarientzako pabilioiak ziren eta orain, mendiko aterpe bihurtu dira. Inguruetan meazuloak daude. Kobrezko minerala ateratzen zuten 1967. urtean utzi zioten ustiaketari.

Eskuin aldera joatekoak ginela uste bagenuen ere, txabolaren ezkerretara aurkitu genituen markak, ederki kostata. Aldapa motz malkartsu baten ondoren, txabola txikiak bidean ikusiz, Urdileko leporantz goaz. Behera goazela ez galdu arretarik. Amezketatik datorren bidearekin topo egingo dugu. Kartelak ikusiko ditugu. Gure bidea eskuinera doa, Urdileko lepora, Azkarate gain-gainera. Inpernuko errekatik aurrera, pista zabal batetik ibiliko gara, alertzeen baso batean barrena. Pista bukatzen denean Urritzagako larreak zeharkatzen dituzten bide zaharretan zehar jarraituko dugu.

Urdileko lepoa Balerdi mendiaren amildegiaren eta Urreagako haitzaren tartean dago kokatua. Hesia pasa eta ezkerretara hartuko dugu, beheranzko bidean, harrobiaren ondotik, Azkaratetik datorren pista batekin topo egin arte. Ezkerretara jarraituz, Zarateko mendi lepotik ia zazpi kilometro faltako zaizkigu Ilarrazura iristeko. Pago-baso batean, Otsabio mendiaren inguruetan egingo ditugu azken pauso lasterrak. Igoera txikiak ibilbide lauarekin tartekatzen dira. Ehiztarien gune ondotik azken kilometro eta erdira heldu bitartean, altuerarik galdu gabe goaz pista batean barrena. Azken jaitsiera S formakoa izango da. Ilarrazura iristean, iturrian ahoa busti ondoren, bertako mahaietan aurkitu dugu atsedena.


Azkenak
Hamaseko buru politikoa hil dute Iranen, eta Israelek eskualde mailako gerra elikatzen jarraitzen du

Hamas, Iran eta beste hainbat eragilek Israeli egotzi diote erasoa, baina oraingoz ez du egiletza onartu. Horrez gain, Hezbollahko agintari garrantzitsu bat hil du Israelek asteazkenean Beiruten, eta ostegunean Israelgo Armadak ziurtatu du Hamaseko buru militarra hil zuela Gazan... [+]


Pistola faltsu batekin Donostian atxilotu duten pertsona migratzaile talde bat mehatxatzen ari zen, Irutxuloko Hitzaren arabera

“Haiengana zuzentzen da eta haiei soilik apuntatzen die”, informatu du Irutxuloko Hitzak. Astearte gaueko 21:30etan atxilotu zuten gizona, Eusko Jaurlaritzaren Segurtasun Sailak jakinarazi duenez.


Frantziak babestu du Marokok Mendebaldeko Sahararen soberania izatea

Emmanuel Macron Frantziako presidenteak Marokoko Mohamed VI erregeari gutun bat bidali dio babesa adierazteko. Pedro Sanchezek ere duela bi urte eman zion babesa Marokoren autonomia planari. Macronek deia egin du alde guztiak biltzeko konponbide politiko bat emateko gatazkari.


Terrorismoaren Biktimen Oroimenerako zentroari Gasteizko Urrezko Domina ematearen aurka mobilizatuko dira oroimenaren aldeko elkarteak

Abuztuaren 5ean emango dio domina zentroari Gasteizko Udalak, eta abuztuaren 2rako elkarretaratzea eta prentsaurrekoa deitu du Memoria Osoa plataformak. Martxoak 3 elkarteak salatu du “planteamendu diskriminatzailea” eta “irakurketa partziala” egiten... [+]


2024-08-01 | Sustatu
Zer egin Elon Musken Grok adimen artifiziala ez elikatzeko (aukeran)

Elon Musken proiektuen artean bada adimen artifizialeko bat ere, Grok, eta horretarako Musken jabetzako X edo Twittereeko erabiltzaileen jarduna ari dira baliatzen, LLM edo hizkuntza eredua handitzeko eta entrenatzeko. Izatez, Twitterreko zure ezarpenetan sistema hori... [+]


2024-08-01 | Gedar
Ehunka kolono sionista oldarka sartu dira presondegi batera, hainbat torturatzaile babesteko

Bederatzi militar sionista atxilotu dituzte, Sde Teimango kartzelan preso palestinar bati egindako torturengatik; besteak beste, metalezko barrak sartu zizkioten ipurtestetik. Kolono "zibilen" eta soldaduen protestak piztu dira torturatzaileekin elkartasunez, eta... [+]


Eraso matxistak eta LGTBI+fobikoak salatzeko telefonoak aurkeztu dituzte Gasteizko jaietarako

Eraso LGTBI+fobiko eta matxistak espazio publikoan ematen direla gehien adierazi dute mugimendu hauek urtero ateratzen dituzten txostenen arabera. Gasteizko Mugimendu Feministak eta Lumagorri elkarteak guztien plazera erdigunean jarriko duen jai eredu bat nahi dute, eta neurri... [+]


Netanyahuren bisita AEB-etara
Palestinako auzia erabakigarria izan daiteke demokratentzat AEBetako hauteskunde presidentzialetan

AEBetako hauteskunde presidentzialetarako hautagaiek Israeli babesa berretsi diote Netanyahuk herrialdera egindako bisita baliatuta, Alderdi Demokratarena barne. Demokraten hautesle ugarik, ordea, genozidioaren inguruko jarrera jarri dute bozka emateko baldintza gisa.


Indusen ibaibideak

Muturreko lehorteak eta euriteak dira beroketa globalak Pakistanen duen inpaktuaren alde agerikoena. Ez dira hain ezagunak, ordea, hondamendiek piztu eta bizkortzen dituzten gaitz sozialak, eta zenbat eta nola oztopatzen duten azken horiek Asiako herrialdearen garapen oso eta... [+]


2024-07-30 | Xabier Iaben
Aragoiko Asabón errekan barna bizikletaz
Pardina eta makien arrastoan

Aragoiko Asabón errekak zeharkatzen duen lurraldeak hainbat ustekabe eder gordetzen ditu. Ez naiz historialaria, eta, hortaz, ez dut halako kronika historiko bat eginen. Bereziki mendizale gisa mintzatuko naiz, aspaldi honetan nire gogoak –nire senak– halako... [+]


2024-07-30 | ARGIA
Uda honetan irakurtzea merezi duten sei liburu

ARGIAko erredakzioaren eskutik, sei irakurgai proposamen.


“Musikak erroreari zor dio ondo emandako notari bezainbat”

Aspaldidanik Saran bizi den arren, goiza Bidasoaren ibarrean pasa behar zuenez gero, Hondarribiko parte zaharrean zitatu gaitu Ruper Ordorikak (Oñati, 1958). Goiz eguzkitsuan, puntual eta irribarretsu agertu da maldan gora, konsistorioaren parera, turista gazte kuadrilla... [+]


Eguneraketa berriak daude