Erasoa euskal ekonomiari

Begi bistakoa da Ibarretxeren proiektuak hautsak asko harrotu dituela. Ez dakit ondorio hori aurreikusten zuten lehendakariaren aholkulari politikoek, baina helburu hori lortzea nahi bazuten, pozik egotekoak dira. Jakin dugunez, emaitzak ez dira espero epe laburrean, baizik eztabaida piztea da lehenengo urratsa, jendea kontzientziatzea eta epe ertain batean estatutu berri bat negoziatzea, Errepublika garaian egin zen antzera. Gainera, kontutan izan behar da, ez dela berdina oposizioko alderdi batek honelako planteamendu bat kaleratzea edo gobernuak egitea, alderdi agintariak legitimitate gorena baitu sistema demokratiko batean.

Eztabaida kaleratu da eta Madrilek burutu nahi duen «gerra ekonomikoa»ren mamua era azaldu zaigu. Izan ere, Mikel Buesa katedradunak «El Coste de la No-España» izenburua duen artikulua irakurtzeko parada izan dugu, non EAEren ekonomia lur jota geratuko baita independentzia lortzen denean. Beraz, garbi geratu da artikulu horren hipotesiaren arabera, EAE (edo Hego Euskal Herria) eta Espainiako gobernuaren arteko akordio baketsurik ez dela inoiz izango hemengo estatusa aldatzerakoan. Hori lehenengo ondorioa.
GERO, bat besteren atzetik hipotesi faltsuak erabiltzen ditu, zein baino zein irrealago, eta «demostratzen» digu hemengo errenta izugarri eroriko litzatekeela Espainiatik bananduz gero. Baina, Buesa katedradunak ez digu ezer esaten Francoren garaian Estatuak Hego Euskal Herritik, batik bat Bizkaia eta Gipuzkoatik, eramaten zuen dirutzaz. Francoren politika horren ondorioz, izugarrizko defizitak sortu ziren azpiegituretan Bilboko Merkatal Ganbarak azaldu zigun bezala diktadorea hil ondoren. Buesa jaunak ere ez digu ezer azaltzen gaur egun Kupoaren bidez gobernu zentralari ordaintzen diogun diru-kopuruaz: izan ere, administrazio zentralak gordetzen dituen eskuduntzak oparoki finantzatzen ditugu, horien artean Espainiaren batasuna bermatzen duen armada (Konstituzioaren 8. artikulu famatua) edo elkartasun funtsa non dirua ipintzen dugun eta ez jaso, edo Gizarte Asegurantzak EAEn duen soberakina, zeina gobernu zentralak kudeatzen duen. Beraz, Ibarretxek aipatu ere egiten ez duen euskal estatu independente horrek nahiko baliabide publiko izango luke bere gastu propioak estaltzeko, baita gaur egun dugun gastu-maila gehitzeko ere.
BUESA katedradunaren hipotesiek beronek nahi dituen helburuetara garamatzate. Baina edonork demostra dezake justu alderantzizkoa. Hala ere, kezkatuta nago euskal ekonomilariek ez diotelako erantzun. Non daude, beraz, Jaurlaritzarentzat ekonomia-ikerketak egiten dituzten euskal unibertsitateetako katedradun, irakasle edo ikerlariak. Une egokia da eztabaida ekonomikoa irekitzeko, sakontzeko eta ekarpenak ezagutzeko. Isiltasuna susmagarria dateke.
Buesa katedradunaren kritika hor dago, baina teoria mailan geratzen da eta ez da hain kezkagarria. Kezkagarria dena Madrilek ezkutuan daraman gerra ekonomikoa da. Hor daude, alde batetik, egun hauetan Kontzertu Ekonomikoari eginiko helegiteak. Bestetik, Bizkaiko oligarkia historikoak sortu eta gero garatu zituen banku erraldoien (BB eta BV) deserritzea nabarmena da, nahiz egoitza sozialak hemen jarraitzen duen. Antzeko zerbait gerta daiteke Iberdrolarekin, Gamesa, eta beste askorekin. Beraz, estatuak bitarteko guztiak erabiliko ditu, horien artean ekonomikoak noski. Euskal Herriko agintariek enpresa horiek ordezkatzeko estrategia eratu beharko dute, horretarako baliabideak baldin badaude bederen.
Bestalde, aipatu politika hau ez du gobernuak bakarrik burutzen, estatu-politika moduan dago diseinatua, eta PSOEk jarraitu egiten dio Estatuko alderdi hegemonikoari. Euskal Herrian, aldiz, ez dago nazio-politikarik eta alderdi bakoitzak, hegemonikoa izan ala ez, berea egiten du eta honela ezin zaio aurre egin estatu-politikari. Beraz, EAEn oinarrituta, nazio-politika bateratua diseinatu behar da, okerrera egin nahi ez bada, Nafarroan bezala


Azkenak
Zunda bat Eguzkitik inoizko gertuen igaro da, arrakastaz

NASAren Parker zunda 6,1 milioi kilometroko distantziara arte gerturatu da Eguzkiaren azalera, bere misioaren lehen gerturatzean. Hala, Eguzkitik inoizko gertuen egon den objeku artifiziala bilakatu da. 692.000 kilometro orduko abiaduran igaro da, eta jasotako datuak funtsezkoak... [+]


Kultur transmisioa feminismotik zikloa izanen dute asteburuan Beran

Goldatz talde feministak antolatua, ortziralean, urtarrilaren 3an, Jantzari dokumentala proiektatuko dute Beralandetan (17:30ean) eta biharamunean, urtarrilaren 4an, Berako bestetako tradizioak aztergai izanen dituzte Maggie Bullen antropologoarekin leku berean (10:30).


Sostengua adierazi diote Marieniako lurren aldeko borrokari hogei kolektibok

Kanboko Marienia eremuan etxebizitzak eraikitzeko proiektua badu Bouygues Immobilier agentziak. "Elkarlanaren bidez" zein "indar harremana" mantenduta, proiektua ezeztatzeko borroka eramateko determinazioa plazaratu dute adierazpen bateratu... [+]


Langile bat hil da Zornotzan, Forest Trafic SL enpresan

Boroa industrialdean hil zen 41 urteko I.P.C langilea, abenduaren 30ean biltegiko inbentarioa egiten ari zenean. ELA eta LAB sindikatuek, eta Jaurlaritzako Segurtasun Sailak eman dute istripuaren berri.


Heldu-lekua eta kortsea

Arrazoi pedagogiko edo metodologikoengatik, historialariok joera dugu iraganeko aldi historikoak zatikatzeko eta epetan banatzeko. Badira den-denok ezagutzen ditugun aro tradizionalak (Historiaurrea, Antzinaroa, Erdia Aroa, Aro Modernoa eta Garaikidea); baina baita horien... [+]


2025-01-02 | Leire Ibar
AEBetako New Orleans eta Las Vegas hirietako gertaerak “eraso terrorista” gisa ikertzen ari dira

Agintariek ez dute baztertu bi gertaerak elkarren arteko loturarik izatea. New Orleansen, kamioneta baten gisari batek jendetzaren aurka egin du hamabost hildako eta 35 zauritu eraginda. Ordu batzuk geroago, Las Vegasen, Trump International Hotelaren parean auto bat lehertu da,... [+]


Real-PSG partiduan begian zauritutako beste pertsona baten kasua berriz irekitzeko agindu du auzitegiak

Donostian 2024ko martxoan jokatutako futbol partiduaren aurretik Ertzaintzak egindako kargetan, Amaya Zabarte zaleaz gain bigarren pertsona bat zauritu zuten, ustez foam pilota batekin begian jota. Orain, kasu hori ere ikertzeko agindu du Gipuzkoako Lurralde Auzitegiak.


2025-01-02 | Leire Ibar
Nazioarteko Pilota Federazioak Espainiako Federazioak egindako akusazioak gezurtatu ditu

Espainiako Federazioak salatu du ez zaiola parte hartzen utzi iragan asteburuko Nazioarteko Pilota Federazioaren biltzar nagusian, eta hori “bidegabekeria” dela. Biltzar hartan onartu zuten, bozketan, Euskadiko federazioa nazioartekoaren eskubide osoko kide gisa... [+]


Al-Jazeera telebistaren Zisjordaniako egoitza itxi du Palestinako Aginte Nazionalak

"Sedizioa bultzatzen duelako" hartu du Al-Jazeeraren zabalpena eta lana "aldi baterako" debekatzeko erabakia Palestinako Aginte Nazionalak. PAN "Israelekin lerrokatu izana" deitoratu du komunikabideak, argi utzirik "mehatxuen eta intimidazioen... [+]


Europako ekialdea errusiar gasik gabe utzi du Ukrainak, Gazpromekin hautsita

Gazpromekin zuen kontratua ez du berritu Volodymyr Zelenskyren gobernuak eta, asteazken goizean, Europa ekialdea hornitzeko gasaren fluxua eten du errusiar konpainiak.


Eraikiz kolektiboa: “Gizonok matxismoaren aurrean ardurak hartzeko unea iritsi da”

Ander Magallon, Mikel Irure eta Xabier Jauregi Metropoli Forala saioan egon dira maskulinitate berrien inguruan mintzatzen.

 


2024-12-31 | Julene Flamarique
24 urteko espetxe-zigorra bete ostean libre da Guillermo Merino durangarra

Merino 2001. urtean atxilotu zuten, eta dispertsioa jasan du, zigorraren zati handi bat Euskal Herritik kanpoko kartzelatan igaro baitzuen baldintza “zailetan”. Orain, askatasuna berreskuratu du.


2024-12-31 | Leire Ibar
Prezioek gora egingo dute urte berriarekin batera

Urte berriaren hasierarekin, hainbat zerbitzu eta produkturen prezioetan igoerak izango dira. Elikagaietan, energia fakturetan, udal-zergetan eta etxebizitza gastuetan garestitze nabariak atzemango dira.


2024-12-31 | ARGIA
Apirilaren 11n egingo da Aberri Egun bateratua, Euskal Herria Baterak deituta

Euskal Herria nazio dela aldarrikatzeko ekitaldia egingo dute Donostiako Kursaalean. Astebeteko ekitaldi sorta izango da.


Eguneraketa berriak daude