ZERTAN ARI GARA?


2021eko uztailaren 19an
Lehengo batean «Gara» irakurtzen ari nintzela honako izenburu honek zer pentsatua eman zidan "euskal musikan inoiz baino hobeto gabiltza baina publikoa falta zaigu". Hala zion Xabier Montoia idazle eta musikariak.

Irakurri orduko gogoratu zitzaidan, uste dut, Zegamako bertso saio batean gertatua. Lau bertsolari izan behar zuten eta haien artean Uztapide eta Lazkao Txiki. Bertsotan ari zirela, Uztapidek botatako bertso bati entzuleek ez omen zioten batere txalorik jo eta, orduan, Lazkao Txikik:
- Bertso ederra huen bada hori. Lastima, jendeak ez dik ulertu!
Eta Uztapidek erantzun omen zion:
- Kaka orduan!
Alegia, jendeak ulertzeko modukoa ez dena ezin dela bertso ederra izan edo, munduko ederrena bada ere, ez duela ezertarako balio. Izan ere, bertsolariaren helburua, bertsoaren bidez entzuleekin komunikatzea da eta ez berak bertsotan gozatzea bakarrik.

Ez daukat inorekin sestran hasteko intentziorik, eta gutxiago, nik oso gutxi menperatzen dudan gaian. Horregatik, lehenik, eskerrak ematen dizkiot Xabierri aspaldian buruan nituen ideiak, artikulu honen bidez, plazaratzeko aitzakia eman didalako.

Eta lehengo hariari tiraka: zertarako hobeto ibili edo asko produzitu edo... publikoa falta bazaigu? Zeinentzat ari gara, zergatik, zer dela eta? Ez dago publikorik ala beste batzuk limurtzen dute? Zer egin behar genuke gureganatzeko?
Kultura musikala erlatiboa dela diozu eta erabat ados nago. Neu naiz horren lekuko, badakit, ordea, zer musika dudan atsegin eta orduak, egunak, asteak ematen ditut burua raiatutako diskoa dirudiela, sortu berria den euskal abestia behin eta berriz errepikatzen. Baina, gauza honek harritu nau aurten, gure alabaren edadeko gaztetxo gehienek (ikaragarrik 12-14 urterekin) zergatik irensten dute hain erraz Bisbal, Chenoa eta konpainiaren musika eta gurea ez dute gozatzen? Ez da posible, ezin liteke... esango luke gure Ruperrek.
Euskal bilera jendetsuenetan musika festa arrakastatsuak ikusten ohiturik nago. Behar bada nire ezjakintasunagatik edo, kalko gehiegi entzun/ikusten dudala nago. Mota bereko edo antzeko musikatik asko eta beste estilo batzuetakoak falta. Ezin ote da kultura musikal zabalagoa bideratu? Baita produkzioan ere?
Ni ez nago kanpoko kultura irenstearen kontra, ez horixe, aberats gaitezen mundukoaz eta aberats ditzagun gureaz besteak. Hala ere, eta zenbait produkzioren kontra ez ote nukeen egon beharko zalantza dudan arren, maxkal, axal, mehe... egindakotik ere ikaskizunak atera daitezke. Zer egin dute gure gaztetxoen burmuinetara hain erraz iristeko Bisbal eta Ciak? Zergatik hartu ahal izan dute hainbeste leku, publizitateagatik, azalkeriengatik, estiloagatik?
Nik dakidana da, espazio bat aurkitu dutela eta ederki dabiltzala igerian. Guk nahi ez dugun espazioa dela hori? Bale, eta ezin ahal zen beste era batera, beste maila batean, beste ekarpen onuragarri eta geureagoekin bete? Kultura hori ezin ote da/dugu bideratu?
Uste dut transmisioaz ahaztu garela eta, garela diot. Kantatzeko ohitura, lehen hainbeste omen zena gure herri honetan, hoztu da. Kantu afariak noizbehinka egiten dira eta oso haurrak edo helduak sumatzen ditut partaideen artean. Gazteak hor zai! berriro ere.
- Etor hadi neska/mutil, ondo pasako dinagu/diagu!
- Baita zera ere, ni horra, hi ez hago burutik sano!
Edozein erdaretan eta euskaraz kantatzeko ere inolako erreparorik ez dutenek, ez hori bakarrik, kantuan gozatzen duten gazteek oso gutxi baliatzen dituzte aukera hauek. Ez dugu formatuan asmatzen, nonbait!
Kultura zentralizatzaileak garaitu (ko) gaitu joera berriak, joera ausartak geureganatzen hasten ez bagara. Kultura gutxituok geure eremua sortu, lortu eta zaindu behar dugu. Garbi izanaz gainera, gure kasuan, inguru hurbileko beste kulturek baino askoz ere lan gehiago egin beharko dugula, batik bat, zaintzeko, sortzaile faltan gabiltzanik ez baitut sinetsi nahi


Azkenak
2025-04-03 | El Salto
Luigi Mangionerentzat heriotz zigorra eskatuko du fiskalak, osasun aseguru-etxe bateko buruaren hilketagatik

Heriotza-zigorra eskatzeko argudio gisa, "indarkeria politikoko ekintza" izan zela adierazi du AEBetako Fiskal Nagusiak.


2025-04-03 | Gedar
Israel Premier Tech talde sionista Lizarrako txirrindularitza-lasterketa batetik kanporatzea lortu dute

Palestinarekin Elkartasuna plataformaren ekimenez, txirrindularitzarekin lotura duten 70 bat pertsonak eskatu dute talde sionistak ez dezala txapelketan parte hartu, eta lortu dute.


Espetxera bidali dute Ion Aranburu realzaleari Sorian egindako erasoaren harira atxilotuetako bat

Ion Aranburu koma egoeran eta ZIUan ingresatuta egon zen hainbat astez, erasoaren ondorioz.


Israelgo presondegietako torturak argira ekarri ditu The Independent komunikabideak

Lekukotasunak, autopsia txostenak eta atxiloaldian izenpeturiko adierazpenak bildu ditu The Independent komunikabide britainiarrak. 2023ko urriaren 7az geroztik 70 palestinarrek dute bizia galdu Israelgo presondegietan. Palestinar presoen alde dabilen Addameer elkartearen... [+]


Kutxa Banku Fundazioa ez da ados agertu Arriolaren adierazpenekin: “Euskara ez da oztopo”

Kutxa Banku Fundazioak adierazi du Kutxabankeko presidentearen adierazpenek ez dutela fundazioaren pentsamoldea islatzen, "Hizkuntza aniztasuna beti da aberastasun iturri, nekez izan daiteke oztopo", argudiatu dute.


Lineal A idazkunik luzeena

Lineal A duela 4.800-4.500 urte erabilitako idazkera minoikoa da. Berriki, Kretako Knossos jauregi ezagunean, bolizko objektu berezi bat aurkitu dute, ziurrenik zeremonia-zetro gisa erabiliko zutena. Objektuak bi idazkun ditu; bata, kirtenean, laburragoa da eta aurkitutako... [+]


Gizonak frontera, emakumeak zubira

Londres, 1944. Dorothy izeneko emakume bati argazkiak atera zizkioten Waterloo zubian soldatze lanak egiten ari zela. Dorothyri buruz izena beste daturik ez daukagu, baina duela hamar urte arte hori ere ez genekien. Argazki sorta 2015ean topatu zuen Christine Wall... [+]


Resako aztarnategia Andosillan
Ebroko muga zaharraren lorratzetan

Nafarroako Erriberako Andosilla herrian, sorpresa ugari ematen ari den indusketa arkeologikoa egiten ari dira Aranzadiko arkeologoak eta herritar boluntario taldeak. Resako aztarnategian orain arte oso ezezaguna zaigun Goi Erdi Aroko gizarteak hobeto ulertzeko aztarnak aurkitu... [+]


Pippi Kaltzaluzek 80 urte bete ditu, beti bezain iraultzaile

Pippi Kaltzaluzeren istorioak lehenengoz kaleratu zirenetik 80 urte bete direla-eta, leku berezia eskaini diote Boloniako Nazioarteko Haur eta Gazte Liburu Azokan. Azkarra, independentea, errebeldea, lotsagabea, menderakaitza, apur bat basatia, sormen handikoa, ausarta eta... [+]


Trans Pertsonen Lehen Mailako Arretako Zerbitzuak jarriko ditu abian Osakidetzak

Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako trans pertsonei zuzendutako protokolo asistentziala eguneratzea da helburua. Lehen Mailako Arretako Taldeak (LMAT), trans pertsonentzako Lehen Mailako Arretako Zerbitzu berriak (tLMAZ) eta Gurutzetako Unibertsitate Ospitalean dagoen Genero... [+]


Osakidetzako datuen kontraesanak: itxaron-zerrendak behera, herritarren kexak gora?

Jaurlaritzak ziurtatu du itxaron-zerrendak bi hilabetetik behera jaitsi direla azken hiruhilekoan. Manu Lezertua EAEko arartekoak, berriz, beste datu bat nabarmendu du herritarren kexei buruzko urteko txostenean: Osakidetzari dagozkion kexak %70 igo dira, eta batez ere... [+]


“Neutrotzat aurkezten dena, egiaz, ideologia nagusiaren konplizea da”

Gozamen aparta bezain deskribatzeko zaila dakar, norbaiten hitzak irakurri edo entzun ostean, zera pentsatzeak: “Horixe zen neu aurreko hartan azaltzen saiatu nintzena!”. Idazlea eta itzultzailea da María Reimóndez, eta galegoz aritzen da, hizkuntza... [+]


Unibertsitate pribatuak sortzeko baldintzak gogortu nahi ditu Espainiako Gobernuak

Ugaritu diren “txiringito pribatuei” muga jartzeko asmoz, unibertsitate berriak sortzeko baldintzak gogortu nahi ditu Espainiako Gobernuak. Euskal Herrian polemika artean jaio zen azken unibertsitate pribatuak adibidez, Gasteizko Euneizek, gaur gaurkoz ez ditu... [+]


Segurtasuna, etorkinak eta beldurra

Segurtasun falta dagoen irudipena handitu dela azaldu du Eustaten azken txostenak. Gurean, Trapagaranen, Segurtasuna orain, delinkuenteen aurka manifestaziora deitu dute herritar batzuek.

Bi izan dira sentsazio hori zabaltzeko arrazoiak. Batetik, udalak Udaltzaingoaren... [+]


Eguneraketa berriak daude