SARIAK EZ DU IDAZLEA EGITEN. ALA BAI?


2007ko otsailaren 21ean

Euskal literaturgintzan erreferentzia garrantzitsuak dira literatur lehiaketak. Idazle gazteentzat liburu bat argitaratu ahal izateko aterabide garrantzitsuak dira. Lanen banaketa eta argitalpena ordea ez da hain kontu ederra; literatur lehiaketetako lanak ez baitira erraz eskura daitezkeen argitalpenak izaten.

Sarritan komunikabideetan oihartzun gutxi badute ere, zabala da Euskal Herrian dagoen literatur lehiaketen eskaintza. Lehiaketen eraginkortasuna zalantzan jartzen duenik bada, baina, ezin da ahaztu literatur lehiaketak euskal literaturaren panoramaren zati garrantzitsua direla. Berauei esker, azken urteetan irakurketa eta idazketa normalizatzeaz gain, literaturaz dugun ikuspegia zabaltzea lortu baita.
Gazte garaian maiz izaten dira sentimenduei buruz idazten hasten gareneko zoroaldi txikiak. Askotan zoroaldiak etorri bezain pronto joaten dira, baina, badira idazketa ohitura modura hartzen duten gazteak ere. Eta literatur lehiaketei esker, gazte garaiko ariketetatik egun ezagunak zaizkigun idazle asko sortu dira.

GAZTE LITERATURA LEHIAKETAK.

Bi mailatan bana daitezke literatur lehiaketak: 18 urte bitarteko gazteentzako lehiaketak eta 18 urtetik gorakoentzako lehiaketak. 18 urte bitarteko gazteen artean literatur sormena sustatzeko, erakunde publiko nahiz pribatuek lehiaketa ugari antolatzen dituzte Euskal Herrian. Udalerri askotako euskara zerbitzuek eskualde mailako hainbat lehiaketa antolatzen dute. Eskolartekoak ere antolatzen dira, eta aipagarria da horien artean Donostiako Koldo Mitxelena saria. Iaz Donostiako 25 ikastetxeetako sei urtetik hamazortzi urtera bitarteko 800 ikaslek aurkeztu zuten lehiaketara olerki, ipuin, bertso, komiki, antzerki gidoi edo gutunen bat.
Bi dira hala ere gaztetxoei zuzendutako literatur lehiaketa nagusiak. Batetik, Euskaltzaindiak eta BBK aurrezki kutxak antolatzen duten Azkue saria, eta bestetik, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailaren ardurapean burutzen den Urruzuno lehiaketa. 1986an sortu ziren bi lehiaketak eta aurten 17. edizioa bete dute. Elgoibarko Pedro Miguel Urruzuno idazlearen izena daraman lehiaketa Bigarren Hezkuntza euskaraz ikasten ari diren hamalau eta hamazortzi urte arteko gazteei zuzendutakoa da. Azkue sariaren kasuan zabalagoa da adin tartea, gaztetxoenek 12 urte izan baititzakete.
Urteen poderioz Urruzuno lehiaketa erreferentzi bilakatu da euskal literaturgintzan. Iaz, esaterako, 464 lan aurkeztu ziren eta horietatik hemeretzik jaso zuten saria. Urruzuno lehiaketaren kasuan, bestalde, norberarentzat esperientzia polita izateaz gain ekarpen ezin egokiagoa egiten dio hezkuntza sareari. Izan ere, urtero saridunen idazlanekin liburu bat kaleratzen da, eta hainbat ikastetxetan eskuliburu gisa erabiltzen dute ikasleek. Gazteek normalean lehiaketetan erabiltzen dituzten gaiak euren eguneroko bizitzako kontuak izan ohi dira. Abentura, amodioa, adiskidetasuna, drogak..., gaurkotasunezko gaiak.
Azkue eta Urruzuno moduko sariketak idazle gazteak trebatzeko harrobi emankorrak izan dira orain arte. Horietan saritutakoak dira, esaterako, Harkaitz Cano, Asier Serrano, Garikoitz Berasaluze, Unai Iturriaga, Leire Bilbao...

ERDIKO BELAUNALDIAK.

Gazteen literatur sormena lantzeko eskaintza zabala badago ere, eskarmentu handiko idazleentzat ere deialdi garrantzitsuak egiten dira urtero. Bi maila horien artean, ordea, gazteentzako lehiaketetatik igaro baina oraindik trebakuntza sakonago baten beharrean dauden idazle gazte asko dago. Hori dela eta hutsune hori betetzeko Igartza saria sortu zen 1998an.
Lehiaketa hau Beasaingo Udalak, CAF enpresak eta Elkarlanean argitaletxeak antolatzen dute. Eskola garaiko idazlan eta edizioaren artean salto handia dagoenez, urrats hori ematen laguntzea da Igartza sariaren xedea. Izatez, beka bat da Igartza saria. Sariketara aurkezten direnek narratibazko lan baten proiektua eta horren lagin bat aurkeztu behar dute. Saridun suertatuz gero, bi epetan 6.010,12 eurotako diru laguntza jasotzen dute. Ondoren Elkarlanean argitaletxea arduratzen da lana argitaratzeaz. Horrenbestez liburua argitaratzeko aukera lortzen dute idazle gazteek.
Igartza lehiaketan parte hartzeko ezinbesteko baldintza da 35 urtetik beherakoa izatea eta gehienez bi lan argitaratuta izatea. Urtero dozena bat lan aurkezten dira.

IDAZLE BERRIENTZAKO LEHIAKETAK.

Lehen aipatu modura oso zabala da Euskal Herrian dugun literatur lehiaketen eskaintza. Urte osoan zehar izaten da literatur lehiaketetara aurkezteko aukera, baina, urria eta azaroa izaten dira deialdi gehien dituzten hilabeteak.
Arrazoi ezberdinengatik, bai eskaintzen diren sariengatik, lehiaketek duten ospea edota banaketa moduagatik lehiaketetara aurkeztu ohi den jendearen artean badira garrantzi gehiago duten lehiaketak. Horien artean egongo lirateke Euskaltzaindia-BBKak antolatzen dituzten saiakera, antzerkia, poesia eta eleberri arloak saritzen dituen literatur lehiaketak; Donostia Hiria Literatur Saria; Irun Hiria Literatur Saria; Lizardi Saria; Iparragirre Saria; Tene Mujika Saria; Arabako Foru Aldundiaren Ernestina de Champurcin poesia lehiaketa...
Ordainsari polita eta publikazio duina eskaintzen duten lehiaketak izaten dira gehien estimatzen direnak. Eta ordainsaria baino garrantzitsuagoa izaten da ondoren literatur lana liburu itxuran publikatzeko aukera eskaintzen duen lehiaketara aurkeztea. Egun idazle gazteek euren literatur lanak argitaratzeko ez baitute inolako erraztasunik izaten. Azkenean lehiaketaren ospea, liburua eta haren zabalkundea, hori izaten da lehiaketa bat baldintzatuko duena, dirua bidean galtzen baita; gainerakoa ez.
Jende gaztea izaten da batez ere lehiaketetara aurkezten dena. Lumaren bidean lehenengo urratsak egiten dabiltzanak eta bestetik, lehiaketak, argitaletxeetara saltoa eman aurretiko pauso modura hartzen dituzten idazle gazteak.
Literatur arloko aktore guztiak ados ez badaude ere, literatur lehiaketak erreferentzia gune bilakatzen ari dira nolabait literaturgintzan. Argitaletxe, kultur erakunde, Unibertsitate eta Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailak euren gain hartu dute idazle berrien lanak babestu, bultzatu eta zabaltzeko ardura. Eta sarri literatur lehiaketei esker dute ahots berriek oihartzuna.
Azken urteetako panoramari erreparatuta literatur lehiaketen eremuan ez da aldaketa aipagarririk ikusten. Badirudi herri txikietako literatur lehiaketak ospea irabazten ari direla. Alde batetik berauetan irabazle suertatu eta izen berezia lortu duten saridunei esker. Eta bestalde, herrietako literatur lehiaketen eskaintza duin eta zintzoari esker

Gaztelaniazko lanek euskarazkoak bikoizten dituzte
Literatur lehiaketetara aurkezten den jende kopuruari erreparatuz, kontuan hartu behar da Euskal Herrian egiten diren lehiaketetara gaztelaniaz nahiz euskaraz idatzitako lanak aurkezten direla. Gaztelaniaz aurkezten diren lan kopuruek euskaraz aurkezten direnak bikoizten dituzte ia beti, eta askotan berriz, hirukoiztu. Euskarazko lanen kasuan, batez beste, lehiaketa bakoitzera 12 bat lan aurkezten dira poesian, 20 bat lan narrazioan eta antzerki eta saiakera lanak askoz gutxiago izaten dira. Gaztelaniaz, berriz, 30 bat lan aurkezten dira poesian eta 40 bat narratiban

Sentimenduetatik teknikara
Gaur egungo literatur lehiaketen sorrera 1902an koka dezakegu . M. Landerretxearen ekimenez euskara eta euskal kultura bultzatzeko Euskaltzaleen Biltzarra sortu zen 1902an Hondarribian. Besteak beste, Landerretxe, Adema, Campion eta Urkijo izan ziren sortzaileak. Euskal jaiak nahiz literatur lehiaketak antolatu zituzten batik bat eta mende hasierako 'Euskal Pizkundea' deiturikoa indartzen lan handia izan zuten. Egun lehiaketetan literaturari eman ohi zaio garrantzia, garai hartako lehiaketetan, ordea, euskal sentimenduei eta kulturari ematen zitzaion garrantzia.

Literatur lehiaketen erreferentzia 1902koa bada ere, 1882an dute Iruñeko Literatur Lehiaketek sorrera urtea. Lehiaketa hauen lehen garaian, 1882-1886 bitartean, Karmelo Etxegarai azpeitiarra, Felipe Arrese Beitia otxandiotarra eta Claudio Otaegi zegamarra nabarmendu ziren, besteak beste. 1926 eta 1928 bitarteko bigarren aroak beste izen batzuk eman zituen, haien artean Orixe eta Lizardi idazle handiak. Literatur lehiaketen sustraietara begira jarrita Irun Hiria Literatur Saria eta Donostia Hiria Literatur Saria daude egun egiten diren literatur lehiaketa zaharrenen artean


Azkenak
2025-05-06 | Antxeta Irratia
Irungo Lakaxita gaztetxeak pintaketa faxistak salatu ditu berriz

Joan den abenduan gaztetxeak pintaketa nazi-faxistak salatu zituen ere, eta oraingo honetan “Stop LGTBI”, “Fuera degenerados” edota “No os dejaremos dormir” bezalako mehatxuak izan dira asteburuan Lakaxitako hormetan azaldu diren mezuak, diana... [+]


2025-05-06 | dantzan.eus
Aukerarik izan ez zuten emakumeek plazaratuko dute Legazpin ezpata-dantza

“Guk entseatu egiten genuen, mutilei erakusten genien, parrilarako laguntza behar zutenean hor egoten ginen, baina gero sekula ere ez genuen dantzatzen plazan, ezta burutik pasa ere”. Oihane Auzmendi Iturbe (Legazpia, 1977) Sustraiak dantza taldeko dantzaria da,... [+]


Unax Aizpurua eta Aroa Arrizubieta izan dira Gaztetxeak Bertsotan finaleko txapeldunak

Martxoak 14an Itsasuko (Lapurdi) Goxoki Gaztetxean hasitako sei saioko ibilbideak maiatzaren 3an izan du finala Gernikako gaztetxe okupatu berrrian. Egurre Gazte asanbladaren laguntzaz egun osoko egitaraua izan zen larunbatean. Finaleko bigarren fasera, Maddi Aiestaran eta... [+]


2025-05-06 | Gedar
“Selektibitatea hezkuntzaren elitizazioan sakontzeko tresna da”, salatu du IAk

Elkarretaratzeak egingo dituzte selektibitateari eta Baxoari ezetz esateko. Gainera, apunte-banku bat eta klase partikularrak jarri dituzte martxan IAko kideek.


2025-05-05 | ARGIA
14.000 “maite zaituztegu” Pirritx, Porrotx eta Marimotots pailazoentzat

“Maite zaitut” herri omenaldia egin diote maiatzaren 3an Pirritx, Porrotx eta Marimotots pailazoei Barakaldon, BEC erakustazokan. Euskal gizarteari egindako ekarpena eskertu nahi izan diote milaka pertsonak Maite Zaitut Kultur Elkarteak antolatutako jaialdian.


Israelek Gaza erabat okupatzeko plana onartu du, palestinarrak zerrendatik kanporatzeko eta gatibu israeldarrak askatzeko

Trumpek Gazarako behin baino gehiagotan proposatutako garbiketa etnikoarekin jarraituko du Tel Avivek. Netanyahuk sare sozialetan jakinarazi duenez, Israelek milaka erreserbista deitu ditu Gazaren aurkako setioa gogortzeko eta "erabateko garaipena" lortzeko.


2025-05-05 | Leire Artola Arin
ANALISIA
Kartzelara, herritarrak informatzeagatik?

2025ean Guatemalan gutxienez kazetari bat hil dute eta beste bat desagerrarazi. Arriskutsua da kazetaritza lana egitea herrialde horretan, eta hala jaso du Mugarik Gabeko Kazetariak erakundeak ere, maiatzaren 2an argitaratutako 2025eko Prentsa Askatasunaren Munduko Sailkapenean... [+]


Plangintza demokratikorik gabe itzalaldien menpe jarraituko dugu

Gero eta nabarmenagoa da Espainiako Estatuak ez duela planifikazio demokratikorik energiaren arloan. Duela gutxi jasan dugun itzalaldia adibide garbia da, baina ez da bakarra. Energia berriztagarrien kontrolik gabeko eta lurralde askotan gehiegizko hedapena da beste adibide... [+]


Itzalaldia

Ez dakit itzalaldiak itsutu gaituen edo itsu gaudelako itzali garen. Edozein kasutan, itzalaldia ez da gaur hasi eta bukatu den gertaera histerikoa –barkatu, historikoa–. Aspaldian hasi zela uste dut eta, zoritxarrez, ez zen San Prudentzio egunean amaitu.


Bridgestoneko langileek elkarretaratzea egin dute Japoniak Madrilen duen enbaxadaren aurrean

Bridgestone Japoniako pneumatikoen multinazionalak kaleratu nahi dituen langileek elkarretaratzea egin dute astelehen eguerdian Japoniak Madrilen duen enbaxadaren aurrean. Horrez gain, langile batzordeko hainbat kide Yolanda Díaz Espainiako Gobernuko Lan ministroarekin ere... [+]


Palestinaren aldeko Askatasunaren Ontzidia Maltako Gobernuarekin negoziatzen dabil, itsasontzia hango portu batera eramateko

Nazioarteko ekimenak igandean argitaratutako prentsa ohar batean jakitera eman duenez, Maltako Gobernuak bonbardatutako itsasontzia konpontzeko asmoa erakutsi du. Askatasunaren Ontzidiak eskatu die Maltako agintariei itsasontzia herrialdeko uretan sar dadila. Israelen erasoak... [+]


Nazien kontzentrazio esparruetara deportatutako 253 euskaldun omendu ditu Eusko Jaurlaritzak

Nazismoaren biktimak izandako euskal herritarrak oroitzeko Eusko Jaurlaritzak egin duen lehen aitorpen instituzionala da. Hego Euskal Herriko 253 pertsona deportatu zituzten 1940 eta 1945 urteen artean. 113 bertan hil ziren eta beste asko, handik bizirik irten baziren ere... [+]


2025-05-05 | ARGIA
Hamar egunez pantailetan euskaraz aritzeko erronka maiatzaren 6an hasiko da

Maiatzaren 6tik 15era egingo da Pantailak Euskarazek antolatutako aktibazio sozialerako ariketa. Helburua, hamar egunez soilik euskarazko ikus-entzunezkoak kontsumitzea da. Ariketan izena eman daiteke maiatzaren 6ra arte.


Eguneraketa berriak daude