BAKEAN BEZA ATSEDEN


2021eko uztailaren 19an
Betitik gizartea kezkatu duen gaia izan da eta gogo onez inor gutxik onartzen duena. Gehienean, begi larriak ikusi ohi izan zaizkio heriotza hurbil duenari, ikusteko astia izan dugunean! Gutxi batzuk patxada eta egonarri bikainean aurre egiten diote. Gogoan dut herri txiki bateko apaiz egoskor bat hilzori zegoen aitonari olio santua ematera joan eta -okurrentzia hark ere- zer moduz zaude? galdetu "gaixoari". Aitona, ordea, gerra, gosea eta pasa beharreko denak pasatakoa nonbait, ez zegoen hain beldurturik hurbil zuenaren aurrean eta, bertsotan ekin omen zion apaizari, bururatutakoak zapla boteaz. Handik ordu gutxira eman omen zuen azken arnasa, "gaixoak".

Normalean, gaixotasun larriren bat dugunean edo sendikoren batek badu, isilik gordetzeko joera dugu. Batzutan, gaixoak ezik, inguru hurbileko gehienek jakiten dute baina, "ez inori esan" gomendioaz lagundurik jakindako berria izan ohi da (horixe izaten da mundu guztiak jakiteko era azkarrena askotan). Gaitz senda ezina duen bat baino gehiagok, gainera, ez du inor ikustera joaterik ere nahi izaten, ezkutuan bere burua gordetzea nahiago.

Zer esanik ez, bere buruaz beste egiten dutenen kasuan, are eta nabarmenagoa da ezkutatzeko nahia eta familiakoa bada, urteetan irauten duen zama izan ohi da, orbain senda ezina bailitzan daramaguna eta, ahal bada, inork jakin ez dezan saiatzen garena.
Horiek horrela, zer aldaketa gertatzen da, ordea, gure jarreretan, heriotza iristean? Zergatik horrenbesteko publizitatea eman beharra/nahia?
Askotan sumatu dut nik elizkizunetara (agur ekintza ohikoenak) edo hileta ekintza publikoetara joandako jendetzaren zenbatekoak, hildakoarekiko estimuaren maila adierazten ote duen susmoa: jende asko hiletan pertsona ezagun eta estimatua bestela... Beste batzuk, elizkizunean apaiz asko, ekitaldian hizlariak, korua edo trikitia-bertsoak-aurreskua edo... horrelakoetatik neurtu ohi dutela ere jabetu naiz. Neurgaiak dira noski. Behin Lazkao Txikiri lagun batek esan omen zion hileta baten amaieran: "hauxe hileta elizkizun ederra eta dotorea" eta hark erantzun "bai, baina horretarako hil egin behar" .
Beste batzutan berriz: «zein da gaur periodikoan hainbeste eskela jarri dizkioten hildako hori? Orri osoa beteta dator, jo, hori norbait bazan e?».
Hil denak, bistan denez, ez ditu eskela guzti horiek ikusiko eta beharko, haiek jartzen aritu direnek, berriz, diru pila galanta gastatuko zuten, zertarako? Bat ez al da aski? Zenbat iragarki jartzen dituzte lanpostu bera iragartzeko egun berean? Bai, bai, bakoitzak bere eskubidea dauka nahi duena egiteko aukera duen neurrian, baina, orri erdia betetzen duen eskela jartzen badiozu bati eta besteari orria beteko eskela pila, ea zein ausartzen den hurrengo egunean hiltzen! "Kottaua, gixajoa, haure etzun inor askok ezautzen", esango du batek baino gehiagok.
Iruditzen zait behar ez diren beharrak sortzen ditugula edozein egoeratan, edo sortu dizkigutela eta gu zepoan erori. Negozio galanta egiten da behintzat horren kontura; bati, eskelen periodikoa deitzera iristeraino. Batzutan erreparo handirik gabe negozioa egiten saiatu ere, hildakoa hozteko ia astirik gabe etxera deika hasten direnean ea nola antolatu nahi dugun hileta, jarriko al dugun eskela komunikabide honetan edo beste hartan...

Zera falta zaigu, hileta edo azken agurreko ekitaldi xume baten eredua eskuratzea. Inbertituko duguna, nola dirutan hala sentimenduetan, benetan behar dutenengan geratzeko aproposa izango dena eta ez hainbeste iragarki efektua bete eta premian denaren beharra hutsik uzten duena. Mundu guztiak daki zer gertatu den baina sendikoek betiko "sentimenduan laguntzen dizut" hori besterik ez dute jasotzen eta hor egotea beharrezkoagoa da, kasu batzutan nabarmenago gainera.
Beno, amaitzeko, bizitza oro heriotzaren habian bizi da eta Euskal Herriko baserriak, garai batean, bizitoki, eliza eta hilerri ziren, aldi berean; hilen eta bizien arteko denbora-espazio elkarbanatua, etxekoandrearen begiradapean antolatua. Agian, horregatik hiltzen zen jendea bakean eta atseden hartzeko esperantzan, bai baitzekiten berek eraiki eta gauzatutakoaren osagarri izaten jarraituko zutela geroan ere


Azkenak
“Errebeldia hazi egin da Argentinan, herri oso bat bultzaka ari da”

Argentinako Abokatuen Gremioa erakundean egiten du lan Laura Taffetanik (Buenos Aires, Argentina, 1963). Gobernuaren errepresioa pairatu duten maputxe ugarirekin lan egin du azken urteetan, eta Askapena antolakundeak antolatutako topaketa antiinperialisten barnean izan da Euskal... [+]


Ertzaintzak Etxarri II gaztetxea hustu du Bilboko Errekalde auzoan

Iragarrita zegoen moduan, Bilboko Errekalde auzoko Etxarri II gaztetxea hustu du Ertzaintzak 9.00etan abiarazi duen operazioarekin. Arratsaldean protesta manifestazioa egingo dute auzoan, 19:00etan Amezolako tren geltokitik abiatuta.


2025-04-04 | ARGIA
Langile bat hil da Agoitzen obra batetik jausita

Ezbeharra ostegunean gertatu da eta SOS Nafarroak 16:00 orduak jotzear zirela jaso du haren berri. Medikua, anbulantzia et Foruzaingoa bertarako dira, baina ezin izan dute gizona suspertu eta bertan hil da.


2025-04-04 | ARGIA
Euskaraldia Hika-rako 83 herrik eman dute izena

Aurtengo berritasuna da. Ahobizi eta belarriprest rolen artean aukeratzeaz gain, herritarrek Euskaraldia Hikan parte hartzeko aukera izango dute. Hitanoa erabiltzen ez den herrietan, toka eta noka, bien erabilera bultzatuko da, eta hitanoa bizirik dagoen herrietan nokaren... [+]


Interview. Urez eta hondarrez
Lurra zapaltzeko moduak

Interview. Urez eta hondarrez
Egileak: Telmo Irureta eta Mireia Gabilondo.
Aktoreak: Telmo Irureta eta Dorleta Urretabizkaia.
Zuzendaria: Mireia Gabilondo.
Konpainia: Tentazioa.
Noiz: apirilaren 2an.
Non: Victoria Eugenia Klub Aretoan,... [+]


2025-04-04 | Sustatu
Kneecap filma, orain euskarazko azpitituluekin

Ezagutzen duzue Kneecap filma? Oscar sarietarako hautatu zuten. Belfasteko hirukote baten istorioa da. Kneecap Hip Hop talde ezaguna da gaur egun, eta hizkuntzaren aldeko jarrera (gaelikoa) argia dute, IRAren osteko belaunaldiaren gorabeherak kontatzen ditu filmak; drogak eta... [+]


Haur filosofiari buruzko podcasta igandean estreinatuko du ARGIAk: ‘Galdera Basatiak’, Iñigo Martinezek gidatuta

Galdera batzuen aurrean, behin eta berriz helduok ume sentitzen garela dio Iñigo Martinezek, “bizitza zulo existentzialez beterik” dagoelako. Galderaz galdera "behin-behineko erantzunen bila" aritzeko asmoa du irakasle eta filosofoak. ARGIA... [+]


2025-04-04 | Euskal Irratiak
Beñat Molimos: “Herritarren babesari esker du Laborantza Ganbarak iraun hogei urte hauetan”

Euskal Herriko Laborantza Ganberak hogei urte bete ditu. 2005ean sorturik, bataila anitzetatik pasa da Ainiza-Monjoloseko erakundea. Epaiketak, sustengu kanpainak edota Lurramaren sortzea, gorabehera ainitz izan ditu hogei urtez.


Itsasadarreko tunelaren obretarako leherketak legeztatzearen aurka mobilizatuko da ostiral honetan ‘Subflubiala Ez!’

Giza-katea antolatu du Subflubiala ez! plataformak eta hitzordua Artaza-Romo Institutuan jarri du gaurko 18:00etan. Bizkaiko Foru Aldundiak Ingurumen Inpaktuaren Adierazpena (IIA) aldatzea du helburu eta horrelakorik ez du onartzen plataformak.


Kutsadura maila handi eta arriskutsuak behatu dira Zubietako erraustegiaren inguruetan

Europan kutsadura maila aztertzen aritzen den Toxicowatch erakundeak egindako ikerketaren emaitzak dira. Erraustegia martxan jarri aurretik egin zituzten lehen azterketak, eta ondoren 2024ra arteko laginak aztertu dituzte. Iazko laginen emaitzak dira honakoak.


Instituzioek preso atzerritarren birgizarteratzea oztopatzen dutela salatu du Salhaketa Nafarroak

Elkarteko Andoni Burguetek nabarmendu du espetxean dauden presoek egindako delitu gehienek behar sozioekonomikoekin lotura dutela.


Netanyahuri babesa erakutsi eta Nazioarteko Zigor Auzitegiko kide izateari utziko dio Hungariak

Gergely Gulyas Hungariako Presidentetza ministroak eman du erabakiaren berri, Hagako auzitegiak atxilotze agindua ezarrita dion Benjamin Netanyahu Israelgo lehen ministroa herrialdera heldu den egun berean. Israelgo armadak Gazako eremu gehiago hartzeko asmoa duela... [+]


Eguneraketa berriak daude