Xabier Mendiguren: «Sufrierazten Didana Atera Zait Ipuin Bilduman»


2021eko uztailaren 19an
Xabier Mendiguren idazleari elkarrizketa
«Hamalau», Kontakizun Bortitz Eta Sentimentalak Laster Kalean
Xabier Mendiguren: «Sufrierazten Didana Atera Zait Ipuin Bilduman»
Xabier Mendiguren Elizegik «Hamalau» ipuin bilduma kaleratzekotan da Elkar argitaletxean. Gazte beasaindarrak helduentzako beste liburu bat du, dagoeneko Susak berrargitaratu duena. Haur liburu eta antzerki lan franko ere badu idatzia.
ARGIA. Orain ane helduentzako liburu bakarra duzu argitaratuta. Liburu berri hau kaleratzeko prozesua azal ezazu.
X. MENDIGUREN. Ipuin hanek 1988-89an idatziak dira, baina ez nituen argitaratu ez nekielako oso ziur aurrerapausorik edo ezer berririk egin ote nuen. Iaz «Sei ipui amodiozko» agortzear zegoela eta berrargitaratu beharko zela esan zidatenean, pentsatzen hasi eta ipuin hauek bildu nituen. Zenbait laguni eman nizkion zer egin beharko nukeen galdetuz. Nahiko onak zirela eta argitaratzeko esan zidaten. Gehienak publikatuak dira. "Hemen" egunkarian eta "Txistu & Danbolin" aldizkarian ipuin laburrak eta «Hegats», «Plazara» eta "Susan", luzeak. Horietako zenbait inoiz publikatu gabeak dira eta inoiz liburu batean argitaratuko ote ziren ere kezka handiak nituen. Beharbada desegoki xamarrak, bortitzegiak direlako, baina azkenean nire aholkulariek animatu nindutelako plazaratu ditut. Lagun horiek merezi dutenez, bere izenak ipatuko ditut: Aingeru Epalza, Xabier Montoia etaJoxerra Beloki (ez kazetari ezaguna, baizik eta gazte donostiarra).
A. Nola egituratu dituzu hamalau ipuin hauek?
X.M. Liburuak bi zati ditu. Ez nekien nola antolatu. Konturatu nintzen batetik zazpi kontakizun labur itxuroso xamar gelditzen zitzaizkidala eta gero beste zazpi luzeagoak. Horrelaxe egituratu nuen, hasieran laburrak eta ondoren luzeak. Formalki hasierakoak oso lotuta daudela esan daiteke? kontatzeko modu berbera daukate, koherentzia badute. Oso denbora gutxian, segidan idatzita daude. Horregatik dute hainbesteko antza. Luzeak berriz, garai diferentetakoak dira eta independienteki sortuak. Badaude bi ("Ni naiz hura", eta "Binaka, gereziak bezala") exotikoak direnak, nolabaiteko ekialde urrun batean kokatuak. Besteen artean berriz, badira hirikoak eta badira baserri girokoak. Liburu honetako bizkar hezurra hiru ipuin luzeenak dira: "Larrutik", "Oporretako koadernoa" eta "Fetitxe".
A. Horiek izan al dira lan handiena eman dizutenak?
X.M. Ahalegin formal handiena horiexek eskatu didate. «Larrutik» euskal western bat da, deskribapenak eta gauza horiek saiatu naiz lantzen. "Oporretako koadernoa" estilo indirektoarekin jokatzeko ariketa da neurri batean, lehen pertsona urrun batekin egindako idazketa saio bat eta "Fetitxe" barren-barreneko erraietatik ateratako zerbait izan da. Ez du esan nahi derrigor gehiena eskatzen didatenek emaitz onena eman dutenik. Batzutan gauzak oso argi ikusten dituzunean azkar eta ondo ateratzen dira. Asko kostatzen bazaizu beharbada esan nahi du badaudela hor barne kontraesan batzuk eta ipuinak horiengatik ez duela funtzionatzen.
A. Zu bezalako gizon lasai batek gai oso gogorrak aukeratu ditu liburu honetarako.
X.M. Ez dakit, eskizofrenia ere aipatu dute. Lasaia naiz eta ipuin hauek bortitzak, zoroak dira. Baina ez da prozesu razionala izan. Psikologia klinikoa iruditzen zait literatur kritikoak izan dezakeen aberraziorik itsusiena dela. Saiakerarekin ez da parekatu behar. Ez nuen ezer esan nahi, burura etorri zaizkidan istorioak landu eta narratibazko emaitza batzuk izan ditu.
A. Hemengo giroak (politikoa, baserrikoa...) azaltzen saiatu zara.
X.M. Sortze prozesua nahiko inkontzientea da, edo subkontzientea. Amodioa gai eternoa da literaturan. Herri honen borroka eta horren inguruak ere ateratzen dira. Ez naiz joan horren bila, berez sufrierazten didana atera zait. Ideia politiko jakin batekin lanen bat idazten saiatu izandu naiz inoiz, baina ez zait atera. Idatzi ditut zenbait folio baina ez naute konbentzitu. Barruko kezken ispilua da liburua. Pertsonaren burua bakarra da, amodioa eta gerra gai eterno bezala lotuta doaz ipuinetan, lotuta doaz pertsonen grinekin, irrikiekin, bizinahi eta egonezinekin. Sentimenduak dira azken finean.
A. Nola ezkontzen idazle lana eta editoriala?
X.M. Egia esan nire lanean zer den afizio, zer ofizio eta zer bizio dana nahasita dago. Euskal Herrian editore-idazle-kritiko izate hau ez dago oso bereizita ere eta ez dut uste hori berez txarra denik. Behin Andu Lertxundik komentatzen zidan gure lana oso txarra dela norberak idazteko. Ez dakit nik txarra edo ona den, baina ez dut uste onena denik.
A. Argitaldari batean idazlanak hautatzen aritzen zara. Zure eskuetatik pasa diren idazleetatik zein aukeratuko zenuke?
X.M. Nahiago nuke sona handirik gabeko idazleak aipatu. Ahalegin handiagoa egin dut Aingeru Epalza (bere liburuak ez du oihartzun handirik izan zaila delako), Josu Unzueta durangarra eta aurki aterako den Arantxa Iturbe kazetari tolosarra (idazle polita eta publikatzera ausartzen ez zena) bezalakoak kaleratzen.
Joxemi Saizar
42-43

GaiezKulturaArgitalgintArgitalpenaLiburuakLiteratur l
GaiezKulturaLiteraturaArgitalpenaNarratiba
GaiezKulturaLiteraturaIdazleakMENDIGUREN3
PertsonaiazMENDIGUREN3
EgileezSAIZAR2Kultura

Azkenak
Migratzaileak delinkuentziarekin lotu eta mugen kontrola areagotzearen alde egin du Pirinio Atlantikoetako prefetak

Espainiako Estatutik Frantziakora “legez kanpoko” gero eta migratzaile gehiago igarotzen direla argudiatuta, mugetako kontrolak indartzea begi onez ikusi du Pirinio Atlantikoetako prefetak. Migratzaileek delitu txikietan “eragin hautemangarria” dutela... [+]


Kanibalismoa bizirauteko

Poloniako Maszycka kobazuloan duela 18.000 urteko arrastoak topatu zituzten XIX. mendearen amaieran. Baina berriki giza hezurrak teknologia berriak erabiliz aztertu eta kanibalismo zantzu garbiak aurkitu dituzte. 

Ez da ikerlan bat ondorio horretara iristen den lehen... [+]


Aliatuen errekorrak

Porzheim (Alemania), 1945eko otsailaren 23a. Iluntzeko zortziak jotzear zirela, hegazkin aliatuak hiria bonbardatzen hasi ziren bonba su-eragileekin. Erasoak sarraski izugarria eragin zuen denbora gutxian. Baina Pforzheimen gertatutakoa itzalean geratu zen, egun batzuk lehenago,... [+]


Zer gertatu da DBH 2n? “Ezohiko bi jaitsiera handi” nabarmendu ditu ebaluazio diagnostikoak zientzia eta gaztelanian

Matematika, zientzia, euskara, gaztelania eta ingelesa konpetentzietan EAEko ikasleek duten maila neurtzen duen ebaluazio diagnostikoaren emaitza festan, 13-14 urteko ikasleek zientzia eta gaztelanian izan duten deskalabrua "zuhurtziaz" gogoetatzeko beharra adierazi... [+]


Eta hemen gaude berriro, erlijioa eskolan

Otsailaren 3an hasi da gure umeak eta gaztetxoak eskoletan aurre-matrikulatzeko garaia, eta urtero bezala gogoratu nahi genizueke zergatik ez zaigun ideia ona iruditzen erlijioan matrikulatzea. Iaz artikula bukatzen genuen esanez “askori idazki hau ezaguna egingo zaizue,... [+]


Donostiako emakume batek salatu du Ertzaintza bere aurka oldartu ostean ZIUan amaitu zuela, konorterik gabe

Emakumearen familiako kideek jarri dute salaketa Bilboko Kolonbiaren kontsulatuan. Otsailaren 1ean jasan zuen erasoa, Donostiako Manterola kaleko diskoteka baten atarian. Hainbat testigantzen arabera, konorterik gabe egon arren berari kolpeka jarraitu zuen ertzain batek.


La Furia. Mimoa eta indarra
“Cascante Euskal Herria bada, zergatik ez dira jotak euskal kultura?”

Ilezko prakak, gerritik oinetaraino, latexa besoetan eta soinean, eta adatsa laranja gori. Horrela aurkeztu du La Furiak bere bosgarren lan luzea: Ultra. Horrek guztiak ederki islatzen du rap abeslariaren apustua: dena eman, bere irizpideen arabera.


Pantailen erabileraren inguruko hausnarketak

Tranbia txiki Arratia Institutuko Guraso Elkartetik pantailen erabileraren inguruko hausnarketa bultzatu nahi dugu ikas komunitatean.

Azkenaldian kezka handia dago ume eta nerabeengan pantailek duten eragina dela eta. Ardura hori etxeko erabileratik eskola eta institutuetako... [+]


Hidrodukto batek zeharkatuko du Aiaraldea?

Petronorrek adierazi du asmoa duela hidrogenoa ekoizteko lantegia abiatzeko Bilboko Portuan eta erregai mota hori Tubacex, Tubos edota Vidrala enpresetara heltzeko, beharrezkoa izango dela hidroduktoa eraikitzea.


Hirigintza araudia malgutu eta etxebizitzen eraikuntza sustatzeko dekretua sinatu du Jaurlaritzak

Etxebizitza berrien promozioak ez atzeratzea da Eusko Jaurlaritzako Gobernu Kontseiluak onartu duen dekretuaren helburu nagusietako bat. Zentzu horretan, udalei "autonomia" gehiago emango diela ziurtatu du Denis Itxaso sailburuak.


2025-02-19 | Nicolas Goñi
Mozambiken kontratatu zituen militarren torturak isilpean gorde ditu Total multinazionalak

Mozambiken gas eremu zabal batean erauzketa prozesu bat martxan ezartzeko prest zen 2020an TotalEnergies enpresa frantsesa, eta gunearen segurtasuna bermatzeko Mozambikeko unitate militar bat kontratatu zuen. Baina Afrikan egitekoa zuen "inoizko inbertsio pribaturik... [+]


Izena duenak badu izena

Bai, bai, holaxe. Ez naiz harago joatera menturatzen. Pleonasmo bat dela? Tautologia bat agian? Baliteke, baina egia-oste deitzen dioten garai honetan, oinarri-oinarrizko egitateak beharrezkoak dira. Begira, bestela, “Ez da ez!” lelo indartsuari. Bagenekien hori... [+]


2025-02-19 | Castillo Suárez
Porcelana Irabia

Baneukan lagun bat Porcelana Irabian lan egin zuena itxi zuten arte, eta jatetxe edo taberna batera joaten ginen aldiro kikara eta plateraren ipurdia begiratzen zituena pieza non egina zegoen jakiteko. Gauza bera egiten dut nik gauza zaharren azoketara joaten naizenetan:... [+]


Eguneraketa berriak daude