Xose Manuel Beiras: "Euskadik ez ditu Galizaren konnotazio kolonialak"


2021eko uztailaren 20an
Xose Manuel Beirasekin elkarrizketan.
Bloque Nacionalista Galego-ko (BNG) diputatua dugu Xose Manuel Beiras Galizako Parlamentuan. Ekonomilaria izatez, literatur itzulpenetan ere aritu izandu da 50 urtetik gorako gizon hau, egun bere herriko politikagintzari atxekirik bizi bada ere. Pasaian aurkitu dugu Galizako Letren Eguna zela eta hitzaldi bat eskaintzen. Meigaren batek nahi izan du Fragari txaleta txikitu zioten egun berean suertatzea.
Xose Manuel Beiras: "Euskadik ez ditu Galizaren konnotazio kolonialak"
GALDERA: Fragaren txaleta lehertu dute gaur goizean; zer deritzozu?
ERANTZUNA: Nik ez dakit nork jarri dion lehergailua baina jarri dionak mesede handia egin dio Fragari. Eritzi publikoaren aurrean, txaletaren suntsiketarekin Fragaren alternatiba eta irudia puskatzen saiatu garenon urteetako lana suntsitu da. Kontrairaultzaile indarren historia ezagutzen duenak, sasi gertakizun iraultzaileetaz guztia daki, eta honekin dena esana dago.
GALDERA: Exército Guerrileiro do Pobo Galego erakundearen borroka armatuari buruz zein eritzi duzue?
ERANTZUNA: Zailtasun handiak ditut Exércitoaz mintzatzeko, arrazoin xinple bat dut gainera: ingurune zehatretan etika eta ideologiko balorapenak politiko balorapenetatik bereizten jakiten ez bada, esaten den edozein gauzari buruz ezin da irakurketa zuzenik egin.
Nire eritriz, abenturalismoa abenturalismo da beti, baina borroka armatua, seriotasunez eta inguruneak arma hori hartzera behartzen zaituenean hartuz gero, klase sozialen eta Herrien arma dela onartzen dut. Baina Galizan orain gertatzen denak ez ditu baldintza hauek betetzen. Errealitateak agintzen du egoera sozio-ekonomikoan biolentzia iraultzaile bat sortzeko baldintza objetiboak ematen hasiak direla, baina errealitatesk agintzen du baita ere, Exércitoa egiten ari dena, nire eritziz ez dela batere serioa eta ez dela guretzat batere onuragarria.
GALDERA: Galizaren egoera ekonomikoa azaltzeko Castelaoren irudi bat erabili ohi duzu: Aska Galizan eta errapeak Madrilen dituen behia da Galiza. Nolakoa da Galizako egoera ekonomikoa?
ERANTZUNA: Galizako egoera ekonomikoa betiko arazoek jota bizi da, ekonomia espoliatu batetan alegia. Proletargoa superesplotaturik eta nekazariak, lana duen populazioaren %40a izanik, zirkulapen esferaz esplotaturik daude. Espolio hau bai oinarrizko, energetiko eta finantziero baliabideez gain, emigrazioaren bidez ere egin da. Adibide gisa, lehengo batez irratian Banesto-ren gizon garrantzitsuenetakoa den Mario Conde-k zioen Banestok Galizatik lortutako %25a soilik inbertitzen zuela Herri honetan. Betiko arazoei krisia gehitu behar diogu. Galizan langabeziaren zifrak ematen direnean langabetu gutxi dagoela dirudien arren, kontutan izan behar da zifra horiek populazio okupatuaren arabera eginak direla. Baina Galizan jende gehiagok lana egiten duen arren, soldata duen populazioa %30a da, beraz langabezia datu horiek hiruko biderkatu behar dira. Ferrol-en, adibidez, langabezia %30a baino altuagoa da. Krisi hau, langabezia sortzeaz gain ere, dagoen industria ahula pikutara botatzen ari da.
GALDERA: Estatua Europako Elkarte Ekonomikoan sartu denez geroztik, aldaketarik somatu al da?
ERANTZUNA: BNG-k Galizarako hondamendia izango zela iragarri zuen eta denetarik deitu zitzaion. Eta zergatia esango dizut: politikoki Estaturik gabeko Nazio bat gara, ekonomikoki Hirugarren Munduko ekonomia bat dugu, oraindik ekonomia kolonial batetan egon arazten gaituzte, beraz, Estatu Espainoleko Elkarte Ekonomikoa deitzen dugun hori mende t'erdiz garatu den heinean Galizakoak porrot egin badu, Europakoarekin are gehiago, indar ekonomiko zapaltzaile eta handiagoak bait daude jokuan. EEE-k epe luze batetan egin litekeen endopeno eta autozentraturiko garapen bat urrundu egiten du. Gainera azken hamarkada hauetan Galizan indartzen ari ziren arrantza, untzigintza eta abeltzantza alde batetara utzi eta beste era batetako ekonomiak bultzatu nahi ditu EEE-k, hala nola pinudi eta konifera baso erreserba izatera behartu nahi, zelulosa industria ipin ahal izateko. Adibide bat da, baina hauze da egoera ekonomikoa.
GALDERA: Nazionalista ezkertiarrentzat, nolakoa da Galizako egoera politikoa?
ERANTZUNA: Lehen aipatu bezala politikoki kolonizaturiko nazio bat gara. Klase alienazioaz gain, alienazio nazional bat dugu eta ondorioz autogorrotoa, inferioritate konplexua, hizkuntzarekiko gorrotoa. Bestalde, hezkuntza eta politiko-ideologiko formazio maila oso bajua izan arren, proletargoarekin zerikusia duen kontzientzia sozialari loturiko kontzientzia nazioanalak urrats handiak eman ditu. Eta Euskadi eta Catalunyarekin ez bezala, zeren Euskadin kuadrozko sindikalismoa bakarrik bait dago eta Catalunyan klasezko sindikalismo nazionalistarik esistitzen ez bait du, Galizan klasezko sindikalismo nazionalistak %25a baino gehiago suposatzen du. Horregatik guzti honek ezin du esistitu urratsik eman ez bada.
Baina politika organizatzaile eta instituzio politikoetan prozesoa konplexuagoa da: desberdintasun handia dago burjes eta kapitalismo gizarte ereduen superregitura moeta politikoen eta galegoen sozial basearen artean, honela demotrazia formalak alienazioa sortu baino eskizofrenia sozial bat sortu du; datu gisa esango dizut, Galizan abstentzioa ez dela inoiz %45etik jeitsi. Horrek esan nahi du %45a hauteskundeen gainetik bizi dela eta hauteskunde garaietan botoaren erosketa egiten da. Hortxe dago Galiza hain garrantzia handi duen kazikismoaren egungo papera.
Baina zehaztuz eta prozesoa nondik nora doan ikusiak, Galiza eta Estatuaren arteko kontraesanak lehentasuna du. beste era batetara esanda, klase kontraesanak Galiza-Estatua kontraesanaren bidez agertzen dira. Honela, Galizan funtzinatzen duten alderdi estatalen aparatuak krisian erortzen dira eta alderdi eskuindarrak oso atzerakoiak izan arren, eskabide nazionalistak baino galegoak egiten dituzte. PSOEri Xunta haitzen duenean gauza bera gertatzen zaio, orduan PSOE hausten da edota gobernu onomoak 'irentsi' egiten du guztia. Azken hau gertatu da eta PSOEren aparatu barnean tentsio izugarriak daude.
GALDERA: Galizako egoera sozio-ekonomiko-politikoari gainbegirada eman ondoren, nola kokatzen duzu zuk, une honetan, Bloque Nacionalista Galegoa (BNG)?
ERANTZUNA: Galizako prozesu politikoaren indar determinatzaileena bilakatzen ari da Bloque Nacionalista, eta hau inolako handikeriarik gabe diot.
GALDERA: Nahiz hauteskunde garaietan hartu dituen jipoiak aztertu...
ERANTZUNA: Ez ditu jipoi handirik hartu, azkeneko hauteskunde munizipaletan igo egin zen. Eta gainera, BNGa ez da bere arrakasta edota porrota neurtzeko hauteskundeetara joateko sortu den talde politikoa. Hauteskundeetan gertaturiko emaitzei duten garrantzia, handia nik uste, ematen diegu, baina ez dira BNGak egiten duen Galizako prozeso politikoaren azterketaren ez ardatza, ez funtsa. Baina piska bat argitzeko, hauteskunde munizipalen ondoren lehen baino udaletxe gehiago menderatzen duau. lau izatetik bederatzi edo hamar udaletxe izatera pasa gara.
Eta Europako hauteskundeetan, bakarka eta ia kanpainarik egin ez arren, hirurogeitamar mila botu atera genituen. Eta erreferentzia gisa, Esquerda Galega-k, Euskadiko Ezkerra eta abarrekin zihoala 20.000 botu atera zituen; Mariñas-en Partido Nacionalistak Eusko Alkartasuna eta abarrekin zihoala hamasei mila botu inguruan atera zituen eta BNG-k, Galizatik at kanpaina izpirik egin gabe, Estatuan zazpi mila botu atera zituen. Guzti honek balio duen ala ez, beste kontu bat da baina hauteskunde kontuetan BNG goraka doa.
GALDERA: Eta hauteskunde autonomikoetan zer gertatu zen orduan?
ERANTZUNA: Erreferentziatzat autonomikoak hartzen badira, bai, jeitsi egin ginen; aurrez eginiko hutsa ordaindu genuen. Balorapen taktikoan huts egin genuen, hau da, BNG-k Parlamentu Galegoan azaldu zuen jarrera koherentea Kontituzioaren akataziorik ez onartzea izan zen eta hutsa ordaindu dugu: %2,8 edo atera genuen. Gaur ik hartianza Popular-ek egiten eta kaleratzen ez dituen inkestek %7a ematen digute. Baldin eta sistimak eta polizia aparatuak zirkorik asmatzen ez digun, zeren bestela BNG-ak betidanik leporatutako makina bat asmakizunetaz bere burua defendatu beharko bait du, gorantz joango gara.
GALDERA: Esplika ezazu piska bat gehiago hori.
ERANTZUNA: Oso azalezkoak izan arren, BNG-k aldaketa taktiko batzu egin behar izan ditu. Aldaketa horien bitartez, guk gure kontra egiten ziren kontrapropaganda kanpainei mozorroa kendu diegu, zeren kontrapropaganda bonba horiek, Galizan dagoen kontzientzia sozialaz probetxatuz, BNG-a hazi beharrean, eta era berean kontzientzia soziala eta nazionalista hazi beharrean, hazkuntza hau geldieraztea bait zuten xede.
Honela, azalezko neurri horien artean Konstituzioa akatatzeko erabakia hartu zen. Guretzat erritual bat besterik ez da, erabaki hau ez bait da izango sistimaren barneko praktika politikoan sartzeko asmoaren adierazpenik. Azken asmo hau, bi urte t'erdiko praktika parlamentarioak erakusten du.
GALDERA: Nolatan antolatua dago BNG talde politiko hau?
ERANTZUNA: BNG-a erakunde asanbleario bat da. Bere baitan UPG bezalako alderdiak dituen frontea da, eta sozialista eta independiente kolektibo garrantzitsuak ditu. Egungo BNG-a eta garai batetako BNPG-ren arteko desberdintasuna honetan datza: lehen Union do Povo Galego UPG alderdi antolakuntza eta asanbleario zen NPG taldea baturik zeuden eta BNPG elektoral plataforma bat besterik ez zen. Egun, BNG fronte antolatu asanbleario bat da, zonalde asanbladak eta Asanblea Nazionala dago. Beraz, BNGko militanteak BNGko militanteak dira soilik eta Union do Povo Galegokoak badira militantzia bikoitza dute.
GALDERA: Eta Euskal Herriko alderdiekin zein harreman, zein antza duzue?
ERANTZUNA: Euskadirekin dugun antza Herri Batasuna eta BNG-a erakunde frentista batzu direla da. Sozial eta nazional askapen estrategia duten erakundeak dira, hori kontutan izanik, ez dugu bestelako antza handirik, batez ere sozio-politiko-kultural egiturak desberdinak ditugulako bakoitzak gure Herrian. Eta klase nazional kontzientzia maila oso desberdinak ditugulako. Ondorioz, ingurune desberdinei erantzuteko taktika desberdinak erabiltzea guztiz normala da.
GALDERA: Hauteskunde europearrak zirela eta, Herri Batasunarekin izan zenituzten tira-bira haiek gainditurik al dituzue?
ERANTZUNA: Gure aldetik guztia gainditurik dago. Guk ez genuen alera hura 'Casus Belli' batetan bihurtu nahi izan eta tamalgarria izan bazen ere, huts bat izan bait zen, lehen genituen erlazio eta harreman on haiek berriro ere eskuratuko ditugula espero dugu.
HBk ez zuen ulertu bi Herrien artean ezin duela elkartasunik izan bakoitza bere erabakien jabe ez bada, beraz, interferentziak soberan daude, eta bigarrenik, HBk ez zuen ulertu BNG-ak Galizan mogitu behar den ingurunea, hau da, gizarte galegoa eta bertan bizi diren langile eta klase popularren kontzientzia. Euskadi estatu gabeko nazio zanpatu bat izan arren ez ditu Galizak dituen konnotazio kolonialak. Orduan, pentsa zein ondorioak genituzkeen guk, autogorrotoaren, manipulazioaren kontra eta egiten ari garen hezketa sozio-politikoaren alde gabiltzala, gure jende batek Herri Batasunak Galizan aurkezten dituen listetan agertuko dela, eta hori HBrentzat eta estatuko Herrientzat onuragarria izango dela esplikatzen hasten bagara. Automatikoki, Galiza bezalako Herri batetan, gertetizun horrek bakarrik, urteeteto lana eta dignitate politikoa galtzera eramango ligute.
JOXE MOLLARRI
38-41

GaiezPolitikaNazioarteaEstatuak/NaGALIZIA
PertsonaiazBEIRAS1
EgileezMOLLARRI1Politika


Azkenak
Harrera premia aurreikusiz Zumeta margolaria

Irakurlea dagoeneko jakitun dateke Euskal Herrian askatasunaren alde egon den eta dagoen gatazka politikoaren ondorioz urte luzetan kartzelan, erbestean edota deportazioan bizi behar izan duten euskaldunak, etxerako bidean, beren bizitza berregiten hasteko izaten dituzten... [+]


Trump-ek distentsio nuklearra eskaini die Errusia eta Txinari

Bi herrialdeekin arma nuklearrei buruz hitz egin nahi du AEBko lehendakari Donald Trumpek, ostegun honetan bere bulegoan kazetariei jakinarazi dienez.


Sexu jazarpena leporatu dioten EHUko irakaslea eskoletatik kanpo utzi du errektoretzak

EHUko Errektoretza Taldeak hedabideetara igorritako ohar baten bidez jakinarazi du neurria: "Unibertsitateak baieztatzen du salatu duten irakaslea jada klaseetatik at dagoela eta ez dela fakultatera joango kasua argitu arte".


AHT Hego Euskal Herrian: 15.000 milioi euroko inbertsioa Irunera abiadura handian iristeko?

Abiadura handiko trenaren aurkako manifestazioa egingo dute Iruñean larunbat honetan AHT Gelditu plataformak deituta, 12:00etan Diputaziotik abiatuta. Castejon eta Iruñea arteko trenbidearen eraikuntza lanek aurrera jarraitzen dute eta Espainiako Garraio... [+]


Emeadedei + Mahl Kobat
Gutaz ari dira

EMEADEDEI + MAHL KOBAT
NOIZ: otsailaren 2an.
NON: Zuiako gaztetxean, Murgian.

----------------------------------------------------

Iazko irailaren 20an izan genuen lehen aldiz musika kolektiboaren berri, sortu berri zuten sare sozialeko profilean: “Hemen da Hil da... [+]


2025-02-14 | ARGIA
Adin txikiko beisbol jokalari bati musu emateagatik entrenatzaile bat kondenatu dute

Adin txikiko neskak 2023an salatu zuen entrenatzaileak hiru aldiz musukatu zuela bere baimenik gabe. Nafarroako Probintzia Auzitegiak Iruñeko epaitegiak ezarritako zigorra baieztatu du. Entrenatzaileak ezingo du harreman zuzenik izan adin txikikoekin inongo lanbidetan eta... [+]


2025-02-14 | dantzan.eus
Inauteriak 2025 oinarrizko egutegia

Kaskarotak eta maskaradak urtarriletik dabiltza martxan, Malerrekakoak etorri dira segidan eta pixkanaka han eta hemen ospatu dira inauteri festak. Aurten, ordea, data nagusiak berandu datoz oso; Kandelaria egunean Hartza esnatu zen, baina ilargiari begiratu eta beste pixka... [+]


2025-02-14 | Sustatu
Itzulinguru ikerketa: itzulpen automatiko aurreratuak nola eragiten dio euskarari?

Sozioluinguistika Klusterrak, zenbait erakunderen laguntzarekin eta Asier Amezaga, Eduardo Apodaka eta Asier Basurtok landutako lanean, Itzulinguru izeneko proiektuaren emaitzak argitaratu ditu. Itzultzaile neuronalek (azken belaunaldiko itzultzaile automatikoak, zeinak euskaraz... [+]


2025-02-14 | Euskal Irratiak
David Gramond
“Gizartea beldurrarazteko baliatu zuten tortura, militantziari uko egiteko”

Otsailaren 13a Torturaren Kontrako eguna izanki, Euskal Herriko Torturaren Sareak gutun publiko bat igorri du. Poliziek torturatu euskal jendeen lekukotasunak bildu, eta aitortza egiteko xedea du sare berri horrek Euskal Herri osoan. Torturatuak izan diren 5.000 pertsonei... [+]


2025-02-14 | Gedar
Munichen, manifestazio sindikal bat harrapatu eta gutxienez 21 pertsona zauritu ditu gizon batek

 Ibilgailu baten bidez, Ver.diren protesta batean zeuden manifestariak aurretik eraman ditu. Duela egun gutxi, supremazista zuri batek 11 pertsona erail zituen Suedian.


Gizon bat atxilotu du Guardia Zibilak Amurrion, hildako bi agenteren kontura sare sozialetan barre egitea egotzita

"Polizia hila, baratzerako ongarririk onena" idatzi zuen atxilotuak sare sozialetan, eta lau milioi jarraitzaile baino gehiago ditu bere profilak, Guardia Zibilak azaldu duenez.


Iruñeko Laba, agur labur bat, irailean indarberrituta itzultzeko

Larunbat honetan itxiko dute Laba ostatua Iruñeko Gazteluko plazan eta, bitxia bada ere, egun osoko festarekin ospatuko dute itxiera, agurra ez baita behin-betikoa: Labak ondoko Windsor tabernarekin bat egingo du, obrak hastera doaz, eta beranduenez irailean berriz... [+]


Eguneraketa berriak daude