Zure txertoak ez nau babesten

Denbora errekorrean, zientzia gai izan da COVID-19aren aurkako zenbait txerto mahai gainean jartzeko. Hala ere, herrialde guztiek ez dituzte aukera berdinak horiek eskuratzeko. Berriz ere, mundu honetan dauden desberdinkerien eta bidegabekerien itzala hain da luzea, non txerto honetara ere ailegatzen den.

Euskadin, 12 urtetik gorako biztanleriaren ia %90 erabat immunizatuta dago, urriaren 6ko Osakidetzaren txertaketa-buletinaren arabera. Hala eta guztiz ere, fokua irekitzen badugu, ezinegonerako, kezkarako eta hausnarketarako arrazoiak badira. Our World in Data-ren irudikoz, urriaren 6an, diru-sarrera handiko herrialdeetan bizi diren biztanleen erdiek baino gehiagok (%60,5) jaso dute txertoaren pauta osoa, baina herrialde pobreenetan (diru-sarrera txikiak dituztenetan) biztanleriaren %1,3k baino ez, eta diru-sarrera ertain eta txikiko herrialdeetan biztanleriaren %15,2k baino ez. Adibidez, Afrikan, irailean, herrialde guztietan biztanleriaren %1 baino gutxiagok zeukan txertoaren pauta osoa jarrita. Hain zuzen ere, ziztadaren dosi bakarra edo pauta osoa jasotako biztanleen kopuru urrieneko herrialde guztien artean, Afrikakoak gailentzen ziren; besteak beste, Madagascar, Kongoko Errepublika Dominikarra., Burkina Faso eta Hegoaldeko Sudan.

Herrialde aberatsek dosiak metatu dituzten bitartean –beren benetako beharren gainetik ere–, eta etorkizunean ere izango dituztela ziurtatzen duten bitartean, gainerako herrialdeek ez dakite txertorik jasoko duten. Ondorioz, The Intelligence Economist Unit-ren (EIU) arabera, herrialde pobretu askok ezin izango dio txertorik jarri beren biztanleriaren gehiengoari 2023ra arte. Baina badira gorritzeko datu gehiago. Desberdinkeria lizun horren beste adibide bat txertoaren kostua da, Hego Afrikan 2,5 aldiz gehiago kostatzen baita Europako herrialde gehienetan baino.

Jakin badakigu egungo pandemiak ez dituela bereizten ez mugak ez herrialdeak, baina bai, ordea, desberdintasunak eta klase sozialak, ez baitu eragin bera mundu osoan, ezta herrialde edo eskualde beraren barruan ere. Pandemia pobrezia eta desberdintasunak sortzen dituen beste faktore bat da, eta pobrezia eta desberdintasunak desagerrarazteko azken urteotan egin diren aurrerapenak geldiarazten ari da.

"Desberdinkeria lizun horren beste adibide bat txertoaren kostua da, Hego Afrikan 2,5 aldiz gehiago kostatzen baita Europako herrialde gehienetan baino"

Hori dela eta, pandemia amaitzeko, ezin ditugu txertatu soilik herrialde batzuetako pertsona batzuk. Erantzuna eraginkorra izateko, diru-sarrera handiko herrialdeek konpromisoa hartu behar dute mundu osoko dosiak bidezko moduan banatzeko. Atzerapenak heriotza gehiago dakar, oztopatzen du suspertze ekonomiko globala, eta errazten du birusaren aldaera berriak agertzea. Pandemia honek erakutsi du zeinen konektatuta dagoen mundua, beraz, krisi global honek konponbide globalak eskatzen ditu, inor baztertu gabe.

Urriaren 17a Pobreziaren eta Bazterketaren aurkako Nazioarteko Eguna da. Zure txertoak ez nau babesten: osasun-eskubidea denontzat lelopean aldarrikatzen dugu jabetza intelektualeko eskubideek, patenteak barne, ez dezatela oztopatu COVID-19ari aurre egiteko edozein txerto edo tratamendu eskuratzeko aukera. Eskatzen dugu premiazkoa dela inbertitzea osasun unibertsala eta doakoa bermatzeko. Baita beharrezkoa dela ere apustu egitea ongizate kolektiboaren aldeko politika publikoen alde, eta garapenerako lankidetza politika krisi global honen irtenbidearen parte dela.

Pobrezia eta desberdintasunak, haien edozein adierazpenetan, ekidin daitezke. Borondate politikoarekin irauli dezakegu egungo eredu ekonomiko eta instituzional globala eta neoliberala, horren sorreraren eta betikotzearen arduraduna da-eta. Herritarrek horretan lagundu dezakete salaketaren, mobilizazioaren, gizartearen parte-hartzearen edo egunerokotasunaren bidez. Erakundeek erantzun ausartak, premiazkoak, solidarioak eta bidezkoak eman behar dituzte egungo egoera eta horren ondoriozko krisi ugariak arintzeko. Premiazkoa da bizitza erdigunean, ingurumenarekiko errespetuan, genero-ekitatean eta, azken batean, pertsona guztientzako bizitza duinean jarriko duten bizi-eredu berrietarantz aurrera egitea.

Bidali zure iritzi artikuluak iritzia@argia.eus helbide elektronikora

ARGIAk ez du zertan bat etorri artikuluen edukiarekin. Idatzien gehienezko luzera 4.500 karakterekoa da (espazioak barne). Idazkera aldetik gutxieneko zuzentasun bat beharrezkoa da: batetik, ARGIAk ezin du hartu zuzenketa sakona egiteko lanik; bestetik, egitekotan edukia nahi gabe aldatzeko arriskua dago. ARGIAk azaleko zuzenketak edo moldaketak egingo dizkie artikuluei, behar izanez gero.


Kanal honetatik interesatuko zaizu: Iritzia
Gasteizen, eskaleak soberan daude

Duela aste batzuk, Diputazio kalean, Gasteizko erdigunean, bi gizonek etxerik gabeko pertsona bat bota zuten lo egiten zuen lokalaren kanpoaldeko eskailera-buru txikitik. Bota ez ezik, berehala metalezko baranda bat ere jarri zuten lonjaren aurrean. Lokala luzaroan hutsik egon... [+]


2025-04-02 | Ximun Fuchs
Nora (eta nola)

Antzokiko argiak piztu dira. Diskretuki, pasabideetan nabil: emanaldi eskolarra hastear dago. Gazteak korrika doaz beraien eserlekuetara, bizi-bizi eta alai. Ateraldiak askapenaren zaporea du, baina askatasun sentsazio hori gaztelaniaz edo frantsesez mintzo da. Goiz honetan,... [+]


Teknologia
Burokraziaz

Wikipedian bilatu dut hitza, eta honela ulertu dut irakurritakoa: errealitatea arrazionalizatzeko metodologia da burokrazia, errealitatea ulergarriago egingo duten kontzeptuetara murrizteko bidean. Errealitatea bera ulertzeko eta kontrolatzeko helburua du, beraz.

Munduko... [+]


2025-04-02 | Ula Iruretagoiena
Lurraldea eta arkitektura
Hirigintza militarra

Berriki zabaldu da Gazako lurralderako Egiptok egindako hirigintza-antolaketa plana. Marrazki batean jaso dira etorkizuneko kale, eraikin eta iruditeria, oraindik metraila eta lehergailuen usaina darion errealitate baten gain. Hirigintza proposamena, beste bonba jaurtiketa bat... [+]


2025-04-02 | June Fernández
Meloi saltzailea
Zedarriak

Bizitza erdigunean jartzeko abagunea ikusi genuen feministok zein ekologistok Covid-19 pandemia garaian. Ez ginen inozoak, bagenekien boteretsuak eta herritar asko gustura itzuliko zirela betiko normaltasunera. Bereziki, konfinamendu samurra pasa zutenak haien txaletetan edo... [+]


Segurtasuna, etorkinak eta beldurra

Segurtasun falta dagoen irudipena handitu dela azaldu du Eustaten azken txostenak. Gurean, Trapagaranen, Segurtasuna orain, delinkuenteen aurka manifestaziora deitu dute herritar batzuek.

Bi izan dira sentsazio hori zabaltzeko arrazoiak. Batetik, udalak Udaltzaingoaren... [+]


2025-04-02 | Castillo Suárez
Erantzunak

Badira etxebizitzak saltzeko atarietara harpidetuta daudenak, etxe bat erosi nahiko luketelako. Tarteka etxeak ikusteko hitzorduak ere egiten dituzte, eta seguru nago saltzaileak badakiela pertsona horiek ez dutela etxea erosiko, ez bisitan etxeari aurkitzen dizkioten baina... [+]


Haurtzaroaren denbora

Haurtzaroaren amaiera eleberri distopikoa idatzi zuen Arthur Clarkek, 1953. urtean: jolasteari utzi dion gizarte baten deskribapena. Eta ez al da bereziki haurtzaroa jolasteko garaia? Jolasteko, harritzeko, ikusmiratzeko eta galdera biziak egiteko unea. Ulertzeko tartea zabalik... [+]


2025-04-02 | Cira Crespo
Espainiako bandera

Juan Bautista Bilbao Batxi idazleak barku batean egiten zuen lan, eta bere bidaietako kronikak bidaltzen zituen Euzkadi egunkarira. Horri esker, XX. mende hasierako mundu osoko kronika interesgarriak ditugu, euskaraz. 1915eko ekainean, hain zuzen, Murtzian egin zuen... [+]


Euskara: makila guztien zahagia

Hizkuntzakeriatik edo glotofobiatik eta, zer esanik ez, euskararen aurkako gorrototik, askotan ikusi izan dugu gure euskara makila guztien zahagi bihurturik. Azkena, Anton Arriola Kutxabankeko presidentea ibili zaigu makilakari lanetan gure hizkuntzari astindu eta makilakada... [+]


Badago lotura Euskal Yaren eta AHTren artean Nafarroan

Ez dezazuela lotura hau Ezkiotik bilatu, ez eta Altsasutik ere, are gutxiago Ebro ibaia Castejonetik zeharkatuz. Euskal Yaren eta Nafarroako AHTaren arteko lotura, edo hobeto esanda, loturak, dagoeneko errealitate bat dira. Pluralean dauden lotura horiexek dira kezkatu beharko... [+]


Apirilak 6, justizia euskararentzat

Ez atera zalapartarik, ez konfrontatu, ez biktimizatu... eta obeditu. Subjektu zapaldu gisa, kasu honetan euskaldun gisa, mintzo gara, zenbatetan entzun behar izan ditugu halakoak? Ironiaz, honelaxe esan zuen, duela bi urte, Euskaltzale Independentiston Topaketan, Amets... [+]


Borrokak balio du: Israel Premier Tech, ez aurten, ez inoiz

Aurten "Israel Premier Tech" txirrindularitza talde israeldarra ez da Lizarraldeko Miguel Indurain Sari Nagusia lasterketara etorriko. Berri ona da hori Palestinaren askapenaren alde gaudenontzat eta munstro sionistarekin harreman oro etetea nahi dugunontzat, izan... [+]


2025-03-27 | Kontxita Beitia
Atzo bezain ozen! NATO pikutara soldaduskarik ez

Intsumituek denbora luzez egindako borroka gogorra eta mingarria izan zen, baina irabazi zuten, eta garaipen hura behin betikoa izango zela uste genuen, atzera bueltarik gabea. Baina badirudi, politikari batzuen ahotik aterata, eskalada militaristari gorazarre egin eta berriz... [+]


Eguneraketa berriak daude