Sukaldea modan dago. Ez da dudarik. Euskaldunak omen gara onenak, baina ez dut lar horietan, oraingoz, azken egunetako barometroetako analisi egokirik irakurri. Podemosek aiseki irabaziko omen ditu Nafarroako hauteskundeak. Paradigma politikoak 180 graduko bira egin duela dirudi. Hala adierazten ei du Nabarrometro ospetsuak. Bada, datuok Nafarroako biztanleria ordezkatzen duten zuzeneko botoen estimazioa dira. Kozinatzea falta da. Eta, dirudienez, ez gara hain onak sukaldean.
Probatxo orientatzaile azkar bat egin dut. Nafarroako errolda kontuan hartuta (ez botoen ehunekoak, botatzeko eskubidea dutenen portzentajea baizik) hauteskundeak pasa den urrian ospatuko balira, emaitza honakoa litzateke, gutxi gora behera:
Abstentzioa: %25
Podemos: %19,4
UPN: %15,1
EH Bildu: %13,55
PSN: %6,3
Geroa Bai: %5,6
Zer da sukaldea? Nola kozinatzen da?
Inkestak ez dira fidagarriak. Hiritarrak ez du zertan erantzun galderei, ez dakiela esan dezake, ahaztu duela edota, zuzenean, gezurra esan. Beraz, hiritarraren erantzunak nolabaiteko iragazki batetik igaro behar dira. Horri deritzo kozinatzea. “Zuzeneko botoa” hiritarren erantzun zuzena litzateke, eta kozinatu osteko emaitzei, aldiz, “estimazioa” deritzo.
1.- Lehenengo galdera: hauteskundeak bihar balira zein alderdiri emango zenioke boza?
Erantzunak, Nafarroan:
Podemos: %19,4
EH Bildu: %12,6
UPN: %8,4
PSN: %5,7
Geroa Bai: %5,1
Abstentzioa: %11,6
Ez daki/ez du erantzuten: %27,2
1.1 Azalpena:
Zuzeneko boto-asmoa dira aurreko erantzunak. Bada, badago %27,2 bat aitortzen ez duena zein alderdiri emango dion boza. Hiru aukera daude: ez jakitea nori eman boza, jakitea baina ez esatea alderdi horrek onarpen gutxi duelako gizartean –gaizki ikusia dagoelako-, eta abstenitzea. Boto ezkutua deritzo horri.
2.- Bigarren galdera: Ez baduzu erantzun/ez badakizu, esadazu mesedez zein alderdirekin sinpatizatzen duzun gehien.
Erantzunak, Nafarroan:
Podemos: %3,5 (27,2ren %13,1)
EH Bildu: %0,95 (27,2ren %3,5)
UPN: %1,5 (27,2ren %5,6)
PSN: %0,6 (27,2ren %2,3)
Geroa Bai: %0,5 (27,2ren %1,9)
Ez daki/Ez du erantzuten: %18 (27,2ren %68,2)
Boto ezkutu hori azaleratzeko hurrengo trikimailua erabiltzen da. “Ondo da, ez dakizu zeini eman boza, baina esango zenidake zein alderdi erortzen zaizun ondoen? Zeini diozun sinpatia gehien?”. Bigarren itaunketa horren bidez erantzulea engainatu egiten da, eta zeharka aitortu egiten du zeini emango dion boza.
2.1 Eragiketa:
Podemos: 19,4 + 0 = 19,4
EH Bildu: 12,6 + 0,95 = 13,55
UPN: 8,4 + 1,5 = 9,9
PSN: 5,7 + 0,6 = 6,3
Geroa Bai: 5,1 + 0,5 = 5,6
2.2 Azalpena:
Zergatik ez dugu gehitu Podemosekiko sinpatia? Hautu pertsonala da, baina badu arrazionaletik. Podemosekiko sinpatia aldakorra dela uste da adituen artean. Alderdi berria izaki eta alderdi tradizionalekiko jarrera ikusirik, logikoa da Podemosek sinpatia eragitea, baina sinpatia hori bozetan bihurtzeko modukoa ez dela uste da. Gainera, %22,9 erroldatik (bozen %28,6) gehiegizkoa litzateke egungo testuinguruan. Hor datza sukaldeak.
Hala ere, esku artean ditugun datuen arabera, %18ak bere boza ezkutatzen du. Zein da hurrengo pausoa, ezkutua argitzeko?
3.- Koefiziente ponderatzailea: hirugarren galdera: Aurreko hauteskundeetan zein alderdiri eman zenion boza?
Erantzuna, Nafarroan, honako galderari:
2011ko hauteskunde orokorretan zein alderdi bozkatu zenuen?
Podemos:
Amaiur: %10,1
UPN-PP: %15,6
PSOE: %14
Geroa Bai: %8,7
3.1 Eragiketa:
Boza-oroitzapena datu errealekin alderatzen da eta koefiziente ponderatzailea atera:
Oroitzapena Erreala 2011 koefizientea
Podemos - - -
Amaiur 10,1 10,5 -
UPN-PP 15,6 27,05 1,73
PSOE 14 15,62 -
Geroa Bai 8,7 9,1 -
Abstentzioa 21,5 38,65 -*
*Abstentzioa, normalean ehuneko 30etik ez da igarotzen. Ez dira gauza berdina hauteskunde orokorrak eta autonomikoak. Egun, krisia dela eta badirudi “ongizate-estatua” arriskuan dagoela. Horrelakoetan, gizartea suminduta dagoenean, parte-hartzea handiagoa da. Ponderatzaile gabe, %75eko parte hartze -%25eko abstentzioa- bidezkotzat har daiteke.
Podemos: 19,4 +0= 19,4; x 1 = %19,4
EH Bildu : 12,6 + 0,95 = 13,55; x 1 = %13,55
UPN*: 8,4 + 1,5 = 9,9; x 1,73 = 17,1; 17,1 – 2 = %15,1
PSN: 5,7 + 0,6 = 6,3; x1 = %6,3
Geroa Bai: 5,1 + 0,5 = 5,6; x 1 = % 5,6
*UPN PPrekin batera aurkeztu zen hauteskunde orokorretara. Beraz, ponderatzailea handiagoa da UPNrentzat. PPk ehuneko 2a eskuratuko duela balizkotzat hartuz gero 2 puntu portzentual kendu zaizkio UPNri.
3.2 Azalpena:
Zer ematen du aditzera bozen oroitzapenak? Ba ezkutuko botoa non dagoen, hain zuzen. Zer erakusten digu grafikoak? 2011n UPNri boza eman zietenak ez dutela aitortzen hala egin zutenik, eta, beraz, orain aitortzen ez dutenak, seguruenik, UPNri emango dietela boza. Horren sinplea da. Eskuineko bozak ezkutatzen dira beti. Ingalaterran, estareako, nasty party deritze kontserbadoreei. Oso gutxi dira eskuindar gisan aurkezten direnak, baina eskuinak boto franko izaten ditu.
Beste alderdiei ez zaie koefiziente ponderatzailea aplikatu, oroitutako emaitzak eta benetakoak oso antzekoak zirelako. Inkestaren akats-marjinaren barruan dago hori. Podemosek, aitzitik, ez du oroitzapenik. Bada Podemosen europarretako boza-oroitzapena erabiltzen ari denik. Oso arriskutsua da hori.
4.- Kozinatu osteko emaitza estimazioa, erroldarekiko:
Abstentzioa: %25
Podemos: %19,4
UPN: %15,1
EH Bildu: %13,55
PSN: %6,3
Geroa Bai: %5,6
Azken azalpena:
Ez da ahantzi behar 2014ko urriko barometroko datuak aztertu ditugula. Honek esan nahi duena da, memento honetan joera horrelakoa dela. Podemosi boza ematen diotenak, baina, normalean, Pablo Iglesiasi ematen diete boza, eta Nafarroako Parlamentuan ez da Pablo Iglesiasik egongo. Normalena da Podemosek bozak galtzea alderdi bezala estatu espainiarrean egituratzen denean. Izan ere, alderdi berria osatzen duten aurpegiak berriak izango dira, eta horrek mesfidantza eragingo du. Podemosekoek badute pozik egoteko arrazoirik, baina ez nuke esango lehen indarra izango direnik. Xanpaina utz dezatela, beraz. UPNk behera egingo du nabarmen, eta EH Bildu indartuta aterako da. Nork irabaziko duen? Bi gako: orain Podemosenak diren bozak nora joaten diren arabera; eta koalizio hipotetikoen arabera.
Artikulu hau Zirriborroak blogetik ekarria da autorearen baimenarekin. Originala kontsultagai hemen.
Transferentzien Batzordearen Nafarroako ordezkaritza bildu da ostegunean eta eskualdatzea egiteko Auzitegi Gorenaren proposamena babestu dute gobernu taldeek. Berme osoz Trafiko eskumena berreskuratzeko izapideak egiteko epea luzatu dute. Uztailaren 23an eginen dute hurrengo... [+]
1991n zauritu zuen larri ke pote batekin Espainiako Poliziak Iruñean eta 31 urte ondoren lortu du instituzio publiko baten aitortza biktima gisa. Espainiako Gobernuak ere kalte-ordaina ordaindu behar izan zion, baina ez da kasuagatik poliziarik zigortu.
Asteazken honetan Pirinioetako herritarrek batzar irekia egin dute Jaurrietan eta salatu dute Nafarroako Gobernua ez dela behar bezala garatzen ari Pirinioetako Plana.
2023ko maiatzean iragarri zuten Volvo multinazionalak inbertsio handia egingo zuela Nafarroako Sakanako autobus enpresan. Orain, ordea, akordioa bertan behera gelditu dela adierazi dute bi enpresek.
Pirinioetako Mahaiak agerraldia egin zuen ostiralean, "konpromisoen lege bat" eskatzeko eta Nafarroako Gobernuari "neurri zehatzak" exijitzeko.
María Chivite presidenteak lankidetza publiko-pribatua “beharrezkoa” ikusten du aurrerapen digitala lortzeko. Besteren artean, adimen artifiziala erabiliko du Microsoft Ibéricak, instituzioetako izapideak “arintzen laguntzeko”.
Artaxoako Ecofert enpresara baimendu gabeko hondakinak eramateagatik, Zubietako Ekondakin enpresari zigor-espedientea abian jartzeko eskatu dio Nafarroako Gobernuak Eusko Jaurlaritzako Ingurumen Sailari. Jose Maria Aierdi Nafarroako Ingurumen kontseilariak jakinarazi duenez,... [+]
Adin txikikoentzat jokoan aritzea debekatuta dago, baina, hala ere, Nafarroan 14 eta 18 urte artekoen artean %32 aritzen da jokoan. Ludopatiaren prebentzioan eta laguntzan aritzen da Aralar Elkartea 1996tik. Nafarroako Gobernuak prest duen Jokoaren Foru Legea "hutsune"... [+]
Poligonoaren Aurkako Asanbladak deituta, igandean egin duten martxan 300 pertsona inguru izan dira. Tiro praktika eremua kentzeko eskaera izan da aldarri nagusia, baina beste bi gairi lekua egin nahi izan diete beren protestan. Batetik, Palestina eta munduan gerra jasaten ari... [+]
Motibazio politikoko lehen hamabi biktimarentzat aitortza eta erreparazio ekitaldia egin da maiatzaren 30ean Iruñeko Baluarte aretoan. Ekitaldia urtero egiteko asmoa agertu du Gobernuak.
Erorien Monumentua eraisteko eskatzen duten memoria elkarteen ustez ezin da eraikin frankista horren etorkizuna utzi herritarren esku: “Faxismoa omentzen duen eraikinarekin zer egin frankismoaren oinordekoek ere parte hartzen ahal duten galdeketa batek ezin du... [+]
Ehunka lagun atera ziren ostegun honetako arratsaldean Sarasate Pasealekutik eta manifestazioa egin zuten Iruñeko Udal Plazaraino, eskatzeko udalari hiriko haur eskoletan euskaraz ikasteko eskubidea izatea lehentasunen artean jar dezala. "Haur eskolak euskaraz: eman... [+]
Maiatzaren 30ean eginen dute Estatuaren eta eskuin muturraren indarkeriaren biktimen aitortza ekitaldia, Baluarten. Biktima zehatzei egiten zaien molde honetako lehen ekitaldi publikoa izanen da, eta 2019ko legearen babespean gauzatuko da.
Astearte gauean Israelen genozidioaren aurkako itxialdia "normaltasunez" egin dute DBH eta Batxilergoko ikasleek Iruñerriko hainbat institututan, ARGIAri kontatu diotenez. Itxialdi horiek egin ez zitezen saiatu da Nafarroako Gobernua, astearte eguerdian... [+]
Contigo-Zurekin taldeak proposatutako ebazpena onartu du Nafarroako Parlamentuak, EH Bildu eta Geroa Bairen aldeko bozkekin. Israelek Gazan duen jarrera genozida salatu eta neurriak hartzeko eskatu dio Parlamentuak Nazioarteko Olinpiar Batzordeari.