Ternua eta euskaldunen arteko harremanak ikertu zituen Selma Huxley hil da

  • Euskaldunon iraganean bilatzeko artxiboz artxibo ibilitako ikerlaria zen Selma Huxley Barkham. Euskal Herria eta Kanadako itsas historiaren alorrean lan handia egindakoa. 1973ko uztailean heldu zen Oñatira, artxibo aberatsak erakarrita, eta bertan bizi izan zen 20 urtez, lau seme-alabekin. Oihana Elortzak landu du erreportajea Goienan.

Artikulu hau CC BY-SA 3.0 lizentziari esker ekarri dugu.

2020ko maiatzaren 05an - 08:16
Selma Huxely Barkham, Oñatin dagoen Gipuzkoako Protokoloen Artxiboan 2017an. Argazkia: Goiena.

Ordu asko egin zituen Selma Huxley Barkham ikerlariak Oñatiko artxiboan. Hain zuzen historialari kanadarrak aurkitu zituen Oñatin XVI. mendean Kanadan hondoratu zen San Juan baleontzi euskaldunaren gaineko dokumentuak, egun Pasaiako Albaola itsas kultur faktorian egiten ari diren erreplikaren jatorrizko itsasontzia.

Kanadako Gobernuak emandako beka batekin etorri zen Oñatira Kanada eta Euskal Herriaren arteko harremana, itsasoari lotutakoa, aztertzera. "Arrasto bati heldu eta ikerketako muturreraino heldu zen; ikerketa sakona egin zuen. San Joan Bataiatzailearen itsasontziaren kokagune posible bat topatu, egiaztatu, Kanadan aztarnategiak topatu... benetako ikerketa egin zuen emakume horrek. Gainera, gaur egungo baliabiderik gabe", dio Gipuzkoako Protokoloen Artxibo Historikoko arduradun Ramon Martinek. Haren lanaren garrantzia ere azpimarratu du Martinek: "Ikerketa honi esker ezagutzen ditugu Albaolan egiten ari diren San Joan Bataiatzailea itsasontzia. Ternua hitza bere ere ordutik da ezaguna. Gainera, Selma-ren lanak erakutsi du ikerketa historikoak eragin soziala izan dezaleela".

Oñatira bisitan etortzen zenean artxiboan egiten zuten topo beti Selmak eta Ramonek: "Oso emakume kementsua zen. Eta ikaragarri apala. Asko zekien, baina izugarrizko umiltasunez aritzen zen hemen gurekin. Haren seme Michael-ekin harrema mantentzen dugu eta harekin ere gogoratu gara albiste tristea hau jakitean".

Selma Huxley beka

Oñatiko Udalak omenaldia egin zion duela lau urte. Horrez gain, Historia genero ikuspegitik ikerketa bekari Selma Huxley izena jartzea erabaki zuen Oñatiko Udalak. Aurten bigarren proiektu bati eman diote beka hori: Jone Arrazolak eta Miren Arangurenek aurkeztutako "Bizitzak erdigunean. Oñatiko zaintzaileen genealogia feminista 1950-2020" lanari. Lehenengoa, Jone Arrazolak eta Irati Garaik egindako "Oñatiko emakumiak errekautan" izan zen.


Kanal honetatik interesatuko zaizu: Bale arrantzaleak
Baleen galbiderako lehen kolpea

Lekeitio eta Ondarroa, 1623ko martxoaren 11. Bi herrietako arrantzale kofradiek hitzarmena sinatu zuten biek batera harrapatutako balea elkarren artean banatzeko.


AMERIKA EUSKALDUNEK AURKITU AL ZUTEN?
Nork aurkitu zuen Amerika? Cristobal Colonek, 1492ko urriaren 12an. Edo hori da, bederen, guztiok ikasitako bertsio ofiziala. Baina Europako kostalde atlantiarreko herrietan, Norvegiatik hasi eta Euskal Herriraino kontrakoa defendatzen duenik badago. Eskandinaviarrek euren... [+]

Euskaldunak eta itsasoak
Ternuako itsasertzetik euskal portuetara

Gure herriaren historia eta memoria beste ikuspegi batetik landu eta garatu asmoz, itsasora begira jarri gara azken urteotan euskaldunok, historiografia handietatik haratago, bestelako iragan baten trazuak arakatuz. Berreskuratzen ari garen memoria honetan ordea, kontakizun... [+]


Balea-arrantza basamortuan

Atacamako basamortuan, zehazki El Medano sakanean, labar-pinturak aurkitu zituzten XX. mende hasieran. Luzaroan aurkikuntza oharkabean pasa zen, baina mendea geroago margolan gehiago aurkitu zituzten: 328 irudi, 74 paneletan banatuta.


2018-01-16 | Itxaro Borda
Furakanetan kulunka

Alberto Santanak Euskal Telebistan eskaintzen duen Baskoniako historia bat sail ederrean, duela gutxi, erakutsi zigun euskaldunok ez ginela jatorriz oso itsaso zaleak. Arbasoek ikasi behar izan zuketen olatuen eta galernen artean irauten. XV. gizalditik hona, Islandiarako... [+]


Teila gorriak eta dabiltzan harriak

Ez hartu harririk, ez teila zatirik, ez lorerik… ezer! Gure zapatilen arrastoa da zapalduko dugun lurrean utziko dugun bakarra. Ez egin harri pilarik, etorkizuneko arkeologoen lana baldintzatuko duzue eta. Horixe esan zigun Jason Edmundsek ondare kulturalaren zaintzaren... [+]


Historiarik ez duen denborari begira

Bertaratutako euskaldunek Gran Bahia deitu zioten duela mende asko Ternua eta Labrador kasik bateratzen diren Belle Isleko itsasarteari. Arrantzaleek ustezko badia erraldoiaren sarrerako penintsula eta irla-artean ezarri zituzten baleak ehizatu eta euren olioa ateratzeko... [+]


Ternuatik, ahanztura eta ausentziez

Europako ontziak Ternua eta Labradorreko kostetara baleak eta bakailua arrantzatzera etortzen hasi zirenean, duela jada bost mende, ba omen zen Atlantiar kostetako badiatan nolabaiteko ohore kode bat. Galeoi edo ontziak leku bat hartu eta izendatzen bazuen, beste inork ezingo... [+]


2017-02-02 | Reyes Ilintxeta
Iratxe Andueza, ikerlaria
“Uste baino lotura handiagoa izan dugu Kanadako herri indigenekin, aspaldi-aspalditik”

Kanadan dabil Iratxe Andueza. Euskal arrantzaleek  XVI. mendean hara eramandako tresnak aztertzen ari da. Euskara-algonkinoa pidgina gertutik ezagutzeko aukera izan du. Orain indigenok nola bizi diren ere badaki, eta ezin egin balorazio onik.


2016-05-09 | Gaizka Izagirre
‘Euskal balezaleen triskantza’ dokumentala maiatzaren 12tik aurrera ikusi ahalko da

Euskal balezaleen triskantza duela ia laurehun urte jazo zen hilketa ikertzea helburu duen dokumentala da. Txuri eta beltzik gabeko istorio bat, zuria esateko hamaika hitz dituen herrian.


2016-01-11 | Haritz Rodriguez
Islandia eta euskal baleazaleak: iraganera bidaia hamabost argazkitan

Islandian oraindik geratzen da euskal baleazaleen aztarnarik, baita duela 400 urteko triskantzaren oroimenik ere. Bertako buruzagi baten aginduz hil zituzten hainbat arrantzale euskaldun, eta erreportaje honetan kontatu dizugu gertaturikoa. Argazkion bidez iraganean atzera egin... [+]


2015-12-22 | Haritz Rodriguez
Islandia
Euskal baleazaleen lorratzean

1615ean Islandiara balea ehizatzera joandako euskaldunak sarraskitu zituzten bertako buruzagi baten aginduz. Lau mende geroago lurralde horietan barna bidaia egin du ARGIAk. Euskal baleazaleek uharte hartan izandako presentzia garrantzitsua bertatik bertara ezagutzeaz gain,... [+]


Eguneraketa berriak daude