Robin Hood garaikideak


2023ko apirilaren 12an - 07:00
"Lapurren erasoa", Francisco de Goya, 1793-1794. (Argazkia: Wikimedia Commons)

Ziur aski zuetako askok gogoratuko du Robin Hood ipuinetako pertsonaia: Erregeren soldaduen jazarpenetik ihesi, Sherwoodeko basoan ezkutatzen zen eta bertan bide-lapur aritzen zen. Ustez, aberatsei lapurtzen zien pobreei emateko. Kontua da Robin Hood bezalako bide-lapurrek, kondairatik bazuten arren, errealitatetik ere bazutela. Eric Hobsbawm maisuak bide-lapur sozial modura definitu zituen.

Hobsbawmen arabera, bide-lapur sozialen ohiko profila hauxe izaten zen: injustiziaren baten ondorioz edo arrazoi ekonomikoak zirela medio ihes egin behar izan zuten pertsonak ziren, eta beraz, bizirauteko lapurgintza ogibidetzat hartu behar izan zutenak. Botereak edo justiziak delitugiletzat zituen eta gogorki jazartzen zituen, baina nekazarien eta herri xehearen babesa zeukaten. Izan ere, herri xeheak haien egoera bidegabetzat hartzen zuen eta babesa edo konplizitatea ematen zieten bide-lapurren bandei, beti ere baldintza bat betetzen bazuten: bide-lapur sozialek ezin zieten sekula nekazari pobreei ebatsi, nekazarien komunitatearen parte baitziren.

Bide-lapur sozialen fenomenoa boterearen bidegabekerien aurkako erresistentzia keinu edo jende zapalduaren biziraupen estrategia modura interpretatu izan da. Alabaina, bide-lapur sozialek ez zuten sekula politika eraldatzailerik martxan jarri. Borroka mugimendu bat baino, boterearen eta bidegabekeriaren aurkako erresistentzia instintibo bat izan ziren; programa eraldatzaile definiturik gabekoa. Gainera, ipuin, kondaira eta kantuetan pertsonaia horien figura mitifikatu den arren, iturri historikoetan ez da ebatsitakoa birbanatzen zutelako frogarik aurkitu.

Bide-lapur sozialena fenomeno unibertsala izan da, Industria Iraultzaren aurreko gizarte atzeratuetan, boterearen kontrolpetik urruti geratzen ziren tokietan presente egon da, munduko kontinente guztietan. Euskal Herrian ere mota horretako bide-lapurrak izan dira. Larrauriko Bautista Landa Tretatxuri, esaterako, lapurren gobernadorea esaten zioten eta 1751 eta 1753 artean Bizkaiko bidaiariak eta jauntxoak izutu zituen, Hektor Gonzalez historialariak ikertu duenaren arabera. Joseba Agirrezkuenagak, halaber, Manuel Antonio Madariaga Patakon-en (1796-1850) berri eman digu. Hartaz zera esaten zen: lapurre zan baie, errukitzue. Usabarri kendu ta alargunei emon. Gisa berekoa omen zen Bardeetako Santxiko Rota.

Bide-lapur sozialak gizarte industrialaren zabalpenaren eta komunikazio sistemen zein garraiobideen garapenaren ondorioz desagertu ziren. Baina auzune periferikoetako no-go zone direlakoetako delitugileak ez al dira Robin Hooden oinordekoak? Izan ere, iruditzen zait egungo kale-lapur horiek, atzokoak bezala, erresistentzia keinu hutsa direla, txirotasunaren ondorio; baina ez hura desagerrarazteko programa bat.


Azkenak
2024-10-18 | ARGIA
Langile bat hil da Lizarran, biltegi batek eztanda egin ondoren

56 urteko langile bat hil da Lizarran, Agralco (Agrupacion Alcoholera de Bodegas Cooperativas) biltegian lanean ari zela. 10:00ak aldera gertatu da ezbeharra, Lizarran la alcoholera moduan ezagutzen den nekazaritza hondakinen biltegian.


Beldurra espazio komun gisa

Herritarren segurtasunik ezaren kezka gero eta handiagoa da gure auzo eta hirietako elkarrizketetan, batez ere kalean bizirik dirauten Magrebeko gazteek eragindako lapurreten eta gatazken inguruan. Badirudi egoera horiek areagotu egin direla azken hilabeteetan, eta alarma eta... [+]


Puig Antich, Estatuak ez du inoiz barkamena eskatzen

Espainiako Gobernuak dokumentu bat helarazi die Salvador Puig Antichen arrebei, Oroimen Demokratikorako ministro Ángel Víctor Torresen eskutik. Frankismoak anarkista katalanari jarritako heriotza kondenaren “baliogabetasun akta” dela diote. Harrigarria... [+]


Sinwarren hilketaren ondoren, gerrak bere horretan jarraitzen du

Yahya Sinwar Hamaseko burua hil ondoren, Ekialde Erdiko gerrak nola jarraituko duen aurrera mintzagai da hilketaren biharamunean. AEBek, Joe Bidenen ahotik, berehala iragarri dute orain su-etenak bidea libre izan dezakeela. Bide beretik jo dute Mendebaldeko hainbat buruzagik... [+]


2024-10-18 | Ahotsa.info
Azken hiru urteetan altueratik erorita Nafarroan 10 langile hil direla salatu dute

LAB, CGT, Steilas, ESK, EHNE eta Hiru sindikatuek salatu dituzte Nafarroan altueratik erorita hil diren hamar langileen kasuak.


Marcos Maceira, A Mesa pola Normalización Lingüísticaren presidentea
“Oso zaila izango da galiziera leheneratzea PPren hizkuntza politika ez bada zuzentzen”

Galiziako Estatistika Institutuak galizieraren egoeraren inguruko inkestaren azken datuak ezagutarazi ditu. Ezagutza eta erabilerak, biek, egin dute atzera. Galera handiagoa da adin tarte gazteenetan. 5 eta 14 urte artekoen herenak adierazi du galiziera gutxi edo batere ez... [+]


Zergatik daude Renfeko trenak inoiz baino grafiti gehiagorekin margotuta?

Garraio publikoaren zerbitzuaren gainbeheraren barruan, alde estetiko hutsa bada ere, ohikoa bilakatu da trenak margoturik ikustea eta, behingoagatik bada ere, ez da arrazoi ekonomiko hutsengatik, langileek azaldu dutenez.


2024-10-18 | Hala Bedi
Makroproiektuen aurkako manifestaziora deitu du Gasteizen Araba Bizirik!-ek, urriaren 26rako

“Araba ez dago salgai” eta “Makroproiekturik ez” lelopean egin dute deialdia. Urriaren 26an elkartuko dira 18:00etan “etekin pribatuak bermatzera” bideratuta dagoen eredu energetikoa eta “instituzioek jokatzen duten papera”... [+]


2024-10-18 | Urumeako Kronika
‘Hariak’ zinemaldia erresistentzia istorioen lekuko, azaroaren 7tik 17ra Hernanin

Aurtengoa hirugarren edizioa izango da, eta memoriaren gaia hartuko da ardatz, Kulturarteko Plaza Feministan.


2024-10-18 | Uriola.eus
Bazter Fest ospatuko dute Bilbon azaroaren 9an, protagonistak emakumeak diren hip-hop jaialdia

Azaroaren 9an, emakumeak protagonista diren hip-hop jaialdia ospatuko dute, 17:30etatik aurrera. Jaialdiak urtez urte hip-hop eta rap estiloetan ibilbide ezaguna duten emakume artistak bildu izan ditu.


Xamarrek ‘Orhipean, Gure Herria ezagutzen’ liburuaren edizio berria aurkeztu du

Gaur Donostian Orhipean, Gure Herria ezagutzen liburuaren edizio berria aurkeztu dute. Bertan Izan da egilea Xamar eta berarekin batera Antton Luku, Isabel Isazelaia eta Lander Majuelo.


Eguneraketa berriak daude