Zinemaldia azken txanpan sartzeak ez gaitu oharkabean hartu. Berrikuntzak segituan dakar monotonia, eta filmen maratoia hasteak emozio gehiago zekarren amaitzeak baino. Azken saioetan txaloak ahulago sumatu ditut, motelagoak, euforia bukatuta; ez dakit ondo esku-ahurretako agujetek edo babek eraginda. Errutina berriarekin aspertu gara? A zer jarrera burgesa, pentsatuko luke batek baino gehiagok; osasuna bezain burgesa.
Klaseaz ari garela, Susanna Nicchiarelli italiarrak zuzendu du Miss Marx, Karl Marx zenaren alaba gazteena protagonista duen filma. Perlak sailean aurkeztu da, Veneziako zine-jaialdian agertu ondoren. Filmeko protagonista, Eleanor Marx, mugimenduko partaide aktiboa izan zen, eta feminismoaren eta sozialismoaren gaien loturak pentsatu zituenetako bat XIX. mendearen amaieran. Bide batez, oraindik eztabaida direnak gaur egun ere. Hausnarketak zein testuingurutan eman ziren azaltzeko filma da Miss Marx, Eleanorren bikote-harremanean zentratzen dena, batez ere.
Filma garaiko jantzi eta dekoratuez eraikitzen da, 1883an: Eleanorrek aita galdu berri du. Denok heroitzat duten irudiaren atzean gordetzen diren bestelako kontuak joango da onartzen alaba ezkutuko sekretuak entzun ahala eta bere txikitako oroitzapenen inguruan hausnartzean. Maitatua sentitzen ez den harreman batean harrapatuta, Eleanorrek emakumeen menpekotasun moralaz pentsatuko du. Zuzendariak badu saiakera bat ordukoa gaurkotasunarekin nahasteko, bai gaiaren bitartez, eta bai erabiltzen duen estiloaren bitartez (musika punka, aktoreen zuzendaritza gaurkotua). Freskotasunez kontatutako istorioa izan arren, korronte didaktikoan erortzen da askotan, kausa-ondorioetan gehiegi enfatizatuz. Badirudi gertatzen den guztiak lotura bat duela eta bide berean ulertu behar dela. Gainera, oinarri freudiarra duen premisa hura, zeinak dioen aitak zugan sinestu ez zuenez, halako senarra aurkituko duzula, agerikoegi gelditzen da. Pantailatik haratagoko ezagutzak erabiliak dira, gertakari historikoak azaltzeko ez den biografia pertsonal honetan.
Edición ilimitada izenburua jarri diote Horizontes Latinos sailean lehiatzen den film argentinar kolektiboari. Hitzaren inguruan bildutako lau zinegilek osatzen dute zuzendaritza, nork bere atala besteen segidan txertatuta. Elementu komun hori bakoitzak bere erara garatuz zuzendu dute filma Edgardo Cozarinsky, Romina Paula, Santiago Loza eta Virginia Cosinek. Batak besteari jarraitzen ez dioten lau laburmetraien elkarketak hiztegiko definizio anitzen formaren antza du, eta interpretazio libreari omenaldi egiten dio.
Begietako kataratak dituen agure baten istorioa kontatu digu Cozarinksyk, bere zaurgarritasuna emakumeengandik gertuago egoteko erabiliko duena. Lozak maisu izatea erakustea baino gehiago gustatzen zaion gizon baten eta bere ikaslearen harreman berezia erakusten du, lehenaren maitasun istorioa urratzen den bitartean. Cosinek "mundutxo" intelektualean deseroso sentitzen den emakume baten erretratua egiten du, bizitza bere narrazio literariopean doakiolarik. Azkenik, Paulak gidoi baten irakurtzea eszenaratzen du, testu errepresentazio batek sortzen duen sasi emakizuna sortuz. Estilo ezberdinetan egindako lanak gustura ikusten dira elkarren jarraian, film luze bat beharrean laburren funtzioa dela eman arren. Loturak iradokiak dira, baina ez finkatuak. Pertsonalki nahiago duzun horren alde jartzera eramaten zaitu, obraren osotasuna zatikatzera eta piezak banandurik pentsatzera. Eta horretan distira berezia egiten du Romina Paularen zatiak.
Argentinarra da Las mil y una filmaren zuzendari eta gidoilaria ere. Clarisa Navasen lanak 120 minutu irauten ditu, eta bi neskaren arteko maitasun istorioa du ardatz. Corrientes kanpoaldeko auzo batean oinarritzen da kontakizuna, zeinetan zurrumurruek liskarrek bezainbeste min ematen duten. Beldurrak gainditu eta segurtasun-faltari aurre egin beharko diote neskek, elkarrekin egon ahal izateko.
Navasek deserosotasuna lehen planora ekartzen du hasieratik, maitasun erromantikoaren filmetako elkarrizketa poetikoak guztiz deseraikita utziz. Nork bere gertuko taldean duen intimitateak ahalbidetzen dituen taburik gabeko elkarrizketek pentsarazten digute harreman posibleez, sexualitateaz, gaixotasunez eta segurtasunaz. Heteropatriarkatuaren kritika bizipenetatik egina da, era sotil baina bizian, eta ekintza handirik gertatzen ez den arren, harrapatuta jarraitzen du ikusleak istorioak irauten duen bi orduetan zehar. Pertsonaia bakoitzak bere sexualitatea bizitzeko moduarekin dituen kezkak pantaila zeharkatu eta haratago joaten dira. Sexu bidez transmititzen diren gaixotasunen inguruan ari direla segurtasuna hizpide duten halako batean esango dio batak besteari osasuna dirudunek asmatutako kontzeptua dela, eta haren izenean eraikitako moral eta legedian ez duela sinesten. Eta behera begiratuko du orduan maskaradun ikusleak, pantaila atzeko protagonistak ikusten ez duen norabaitera.
Esperientzia sentsorialtzat dauka zinema Yulene Olaizola zuzendari mexikarrak: espazio bat deskubritu eta hura arakatzera jotzen du eta gidoiaz haragoko edozein aldaketa jasotzeko zentzumenak adi izaten ditu. Aurtengo Zinemaldian aurkeztu zuen Selva trágica (Oihan... [+]
Palmaresetik eta koronabirusaren albo-kalteetatik harago, iruditzen zait 2020ko honen ondoren momentua iritsi dela Donostiako festibalak nabarmentzen dituen euskarazko lanak kritikoki aztertzeko.
Zinemaldia igarota izaten da lehiatutako filmen sari-banaketa ekitaldia. Bertan, sail bakoitzari dagokion sariduna aukeratzeaz gain, Sail Ofizialari dagokion palmaresa ere osatzen da: aktorerik onena, gidoirik onena, filmik onena... Batzuetan zalantza sartzen zait ez ote... [+]
Dea Kulumbegashvili zuzendari georgiarraren Dasatskisi filma izan da Zinemaldiaren 68. edizioko irabazle nagusia, palmares ofizialeko lau sari eskuratuta. COVID-19ak erabat markatutako edizioa izan da aurtengoa eta Kursaal auditorioko galan ere nabaritu da hori larunbat gauean.
Aipatzen genuen asperdura iritsi edo ez, bazdaezpada ere neurriak hartzea onena: bukatu dadila borondatez, eta ez utzikeriaz. Haizeak eta euriak ere ez dute gehiegi lagundu, ia Kursaala bera hegan atera den egun zurrunbilotsu honetan. Agurtu beharko ditugu panel eta alfonbra... [+]
Atzo aipatzen genuen Zinemaldiaren gaindosiak derrigorrez dakartzala berarekin zenbait sintoma. Haien artean, nagusiena, errealitatea fikzioarekin nahastearena, edo sinestesia bat non pantailaz kanpoko eta barruko mugak ezabatzen diren. Gaur, ordea, filmak berak izan... [+]
Eugène Green zuzendariarekin gertatutakoak (maskara janzteari uko egiteagatik festibaletik kanporatu dute) eman du zeresana gaur Zinemaldian. Alor zinematografikoan, bi film asiarrek itxi dute lehiaketa ofiziala.
Garai batean, ez hain aspaldi (pentsa, ni gogoratzen naiz eta ez naiz, ejem, hain zaharra) zinera joatea plan familiarra zen. Ongi pentsatzen baduzu, neguko asteburuetan guraso askoren nerbioak salbatzeko gauza hoberik ez da asmatu geroztik: txartelak eta krispetak erosi, ilaran... [+]
Egunero bizpahiru aldiz zinemara joatea gauza ohikoa balitz bezala dabiltza batetik bestera poltsa beltz eta maskara zuridun uniformeak, pantaila barneko mundua ia kanpokoarekin bateratzeraino. Batek bere etxekideari telebista pizteko eskatzen dion bezala oihukatu dute, gaur... [+]
Zinemaldiak pasa bezainbeste falta dituen egun kopurura iristean, badago atzera zein aurrera begiratzerik. Esan daiteke jada "hori da gehien gustatu zaidana" edo "beste hura ikusteko gogoz nago". Areto bakoitzak zenbakitze sistema ezberdina izanik arrunta da... [+]
Bosgarren eguna, Zinemaldiaren erdia pasa da dagoeneko. Akreditatuen espezieak puntu honetara iritsita garatua behar du festibaleko instalazioekin gertutasun-gradu bat, familiartasun-sentsazio bat, aretora etxeko zapatilekin eta albornozarekin joatea serioski pentsatzerainokoa... [+]
Asteburuan eman dute SSIFF markadun poltsadunek maratoirik bortitzena. Goizean goizetik ilunabarrera arte areto batetik bestera ikusi ditut batzuk jauzika, desinfektatu berri zuten besaulkia libratu bezain azkar okupatuz. Horrek nahasmen bat ekar lezake burura, zeinetan jada ez... [+]
Ikusi duzue goitik dosi txikietan erortzen ari den likido hori? Ah, euria: kasik ahaztu nuen zer zen. Plater bereziki fuerterik gabeko Sail Ofizialeko astelehen honi primeran datozkio zarra-zarra hiriari ukitu gris metalizatua ematen dioten tanta horiek. Umeletan idatzitako... [+]
Larunbat osteko igandea eta eguzkia kanpoan. Zinema aretora sartzeko ez dator gaizki euria, baina ateratzean sorpresa ederra izan daiteke zeru urdina. Edo agian, ikusi dugun filmaren araberako eguraldia litzateke ideala, kontraste latza baita negarra eta eguzki-izpia. Egon da,... [+]
Koldo Izagirreren nobelari ereferentzia eginez, “Egarri egunak Zinemaldian” izenburua jarri genion 1977ko edizio gorriari buruz aste honetan publikatu dugun erreportajeari; igande honetan komentatu behar ditugun Sail Ofizialeko bi pelikulak ikusi ondoren, sentsazioa... [+]