Osakidetzan euskaldunak identifikatuta: arta euskaraz bermatzeko bidean pauso bat?

  • Ospitalizatuta dauden pazienteek eskumuturrekoan eramango dute “e” ikurra. Hala, osasun langileek badakite herritar horiek eskatu dutela euskaraz artatua izatea. Osakidetzak dio euskarazko komunikazioa errazteko beste tresna bat gehiago dela. Proiektu zabalago bateko pauso bat gehiago da. Osakidetzaren helburu nagusiak hizkuntza lehenetsia aitortzea eta pazientea identifikatuta edukitzea dira. Alabaina, tresna berria iragarri dutenean ez dute azaldu nola bermatuko duten osasun arta euskaraz izatea.

Osasun langilea pazienteari "e" ikurdun eskumuturrekoa jartzen. Eusko Jaurlaritza / Irekia.

2025eko apirilaren 25ean - 12:31

Esparru sanitarioan, oso ohikoa da arta gaztelaniaz jasotzea, eta beti “Euskaraz-badakizu?-ka” ibili beharrean, amore eman eta makina bat aldiz egin du euskaldunak gaztelaniaz. Errealitatea horrelakoa izanda, euskaldunari euskaraz egiteko bidea erraztuko dioten tresna guztiak ongi etorriak dira. Lehendik ere ezaguna zaigu “e” ikurra, euskaraz dakiten osasun langileak identifikatzeko erabiltzen delako, eta zerbitzuetan ere sarri ikusi dugulako. Ikur horri esker, estres linguistikoa arintzen da, euskaldunak badakielako zuzenean euskaraz egin dezakeela.

Duela hamar urte, Osakidetzak erregistro prozesu bat abiatu zuen, zeinaren bidez herritarrek aukeratu zezaketen zein hizkuntzatan artatuak izan nahi zuten: euskaraz edo gaztelaniaz. Gaur egun ere erregistratzeko aukera dago. 370.000 lagunek aukeratu dute euskara.

Orain beste pauso bat eman du Osakidetzak. Ospitalean ingresatuta daudenek identifikaziorako eskumuturrekoa edukitzen dute ospitalean dauden denbora guztian. Larrialdietara heltzen direnekin gauza bera egiten dute, alta eman arte. Eskumuturrekoan izen-abizenak, jaioteguna, historia klinikoaren kodea eta beste hainbat datu jasotzen dira. Horiekin batera agertuko da “e” ikurra. Osasun langile orok jakingo du ikur hori ikusi bezain pronto paziente horrek euskaraz artatua izatea eskatua duela.

Eskumuturrekoari “e” sinboloa gehitzea proiektu zabalago baten parte da. Proiektuaren helburua da, Osakidetzak eta Osasun Sailak adierazi dutenez, “prozesu asistentzialaren kalitatea hobetzea pazienteen hizkuntza lehenetsia aitortuz, eta, bestetik, euskara lehenesten dutenak identifikatzea, euren hizkuntzan artatuak izateko aukera izan dezaten beti”. Aitortza eta identifikazioa, baina ez dago bermatuta euskaraz artatuko dutenik pazientea. Ez dute azaldu zein lanketa egin duten profesionalekin eta nola jokatuko duten eskumuturrekoan “e” ikurra ikusten dutenean. Osakidetzaren erregistroan euskara lehenetsita dugunok ez dugu alde handirik sumatu urte hauetan, ez gaituzte ginekologo euskaldunarengana bideratu edo profesional euskaldunik ez dutelako ez digute barkamenik eskatu ezin dutelako gure eskubidea bermatu. Niri inork ez dit inoiz esan “euskara lehenetsia duzu eta itxaron pixka bat, ea euskalduna aurkitzen dudan”.

Zertan lagundu dezake eskumuturrekoak? Agian aurrez aurrekoan eta unean unekoan eraginkorra izan daiteke. Alegia, profesionalak segituan ikus dezake ikurra eta berak eskaini arta euskaraz, pazienteak eskatu gabe. Eusko Jaurlaritzak, albistea emateko zabaldu duen oharrean, ez du esaten profesionalek nola jokatuko duten. Profesionalek badaukate protokolo bat “e” ikurra ikusten dutenerako? Hitz egin dute hizkuntza eskubideez? Kalitatezko zerbitzua eskaintzeko hizkuntzak duen garrantziaz? Langileak ez badaki euskaraz dakienaren bila joango da?

Ongi etorriak euskal hiztunen hizkuntza eskubideak bermatzeko emandako pausoak, eraginkorrak badira bederen. Dena den, gogoan ditut Aitor Montes medikua eta Jon Zarate EHUko euskararen alorreko errektoreordea. 2022an, EHUren udako ikastaro oso bat baliatu zuten eskaintza aktiboa kontzeptuaz aritzeko.

Ikastaroa iragartzeko oharrean horrela definitu zuten eskaintza aktiboa kontzeptua: "Hizkuntza zerbitzuak osasun erakundeek erabiltzaileen eta profesionalen arteko hizkuntza mugak gainditzeko eskaintzen dituzten zerbitzuak lirateke; izan giza-baliabideak zein teknikoak. Hizkuntza zerbitzuen eskaintza aktiboa hauxe litzateke: lehenetsitako hizkuntza erabiltzeko gonbidapena, ahozkoa zein idatzizkoa; beti ere, eskaera baino lehenago eta erabiltzaileak eskatzera behartu gabe. Eskaintza aktiboa erakunde mailako neurrien multzoa litzateke, hizkuntza zerbitzuei ikusgarritasuna, eskuragarritasuna eta irisgarritasuna berma diezazkiena, erantzukizuna erakundeena izanik eta inola ere ez erabiltzaileena".

Aitortuta, erregistratuta eta identifikatuta egonda ere, estres linguistikoa gure gorputzean bizi baitugu, eta sarri ez dugu lortzen nahi eta behar duguna: euskaraz egitea.


Kanal honetatik interesatuko zaizu: Hizkuntza eskubideak
2025-04-07 | ARGIA
Euskararentzat justizia eskatu dute ehunka euskaltzalek Baionan

EHEk deituta, Baionan manifestazioa egin dute apirilaren 6an. Euskararentzat eta euskaldunentzat justizia eskatu dute, eta Euskararen Errepublika aldarrikatu. Hilaren 11n EHEko bi kide epaituko dituzte Baionako auzitegian desobedientzia ekintza bat egin izanagatik.


2025-04-03 | ARGIA
Behatokiak hizkuntza eskubideen urraketak betikotzeko arriskuaz ohartarazi du 2024ko txostenean

Behatokiak Hizkuntza Eskubideen Egoera 2024 txostena aurkeztu du. Herritarrek helarazitako gertakarien bilduma aztertuta, ondorioztatu dute 2024an egoerak ez duela hobera egin, eta gainera, kexak jaso dituzten hainbat entitateren eskutik urraketak iraunarazteko jarrera sumatu... [+]


Apirilak 6, justizia euskararentzat

Ez atera zalapartarik, ez konfrontatu, ez biktimizatu... eta obeditu. Subjektu zapaldu gisa, kasu honetan euskaldun gisa, mintzo gara, zenbatetan entzun behar izan ditugu halakoak? Ironiaz, honelaxe esan zuen, duela bi urte, Euskaltzale Independentiston Topaketan, Amets... [+]


Intza Gurrutxaga Loidi, EHE-ko kidea
“Oldarraldiaren aurrean, hainbat administraziotatik, adibidez, koldarraldia dator”

Euskal Herrian Euskarazek manifestazioa deitu du apirilaren 6rako, 11n EHEko bi kide epaituko dituztelako. Hiriburuetatik autobusak antolatzen ari dira. Bi helburu bete nahi dituzte, batetik, epaituak izango diren bi kideei babesa erakustea, eta bestetik, euskararentzat justizia... [+]


2025-03-21 | ARGIA
Ertzainen %20ak eta udaltzainen %30ak ez dute euskara-eskakizunik azken deialdian

ELA sindikatuak azaldu duenez, azken Lan Eskaintza Publikoaren oinarrien arabera, Ertzaintzarako eskainitako lanpostuen %20ak eta Udaltzaingoaren %30ak ez daukate euskara-eskakizunik. Gasteizen, adibidez, udaltzain-lanpostuen erdietan, 24tan, ez dago euskara-eskakizunik.


Gurekin egiten dutena

Ba al dakizue frantses batzuk harritu egiten direla mugaren alde honetan ere euskaldunak bagaudela jakitean? Ba bai, harrigarria bada ere, behin, Donostian, frantses batzuei entzun nien sinetsi ezinik beren buruari galdetzen: “Saint-Sébastien est au Pays... [+]


Eskolako guraso taldean nola informatu euskara hutsean, erdaldunak haserretu gabe

"No entiendo, en castellano por favor" eta gisakoak ohikoak dira eskolako guraso Whatsapp taldeetan, baina Irungo Txingudi ikastola publikoan euskara hutsean aritzeko modu erraz eta eraginkorra dute, behar duenarentzat itzulpen sistema berehalakoa ahalbidetuta.


Lorpen baten berri: Nafarroako Museoan Irulegiko Eskua euskaraz bisitatu daiteke

Hizkuntz Eskubideen Behatokiak jaso ditu kexak: bisita gidatuak gaztelania hutsean, eta sarrerako zerbitzuetan ere bai. Bitxia da kontua: baskoien mintzairaren hitzak dituela uste den brontzezko objektua ikustera joan... eta azalpenak gaztelaniaz. Kexek eragina izan dute, eta... [+]


Aski Da mugimendua Irungo Udalarekin bildu da: hizkuntza politika berri baten lehen urratsak?

Gabonetako argiak pizteko ekitaldia espainolez egin izanak, Irungo euskaldunak haserretzeaz harago, Aski Da! mugimendua abiatu zuen: herriko 40 elkarteren indarrak batuta, Irungo udal gobernuarekin bildu dira orain, alkatea eta Euskara zinegotzia tarteko, herriko eragileak... [+]


Euskal Herrian Euskarazek manifestazio nazionala deitu du apirilaren 6rako Baionan

Manifestazioa goizeko 11:30ean izango da, Justizia Jauregian. Mugimenduak euskaldunon eskubideen alde eta auziperatuekiko elkartasunean luzatu du deialdia. Auziperatuek iazko Euskararen Egunean Baionako Justizia Auzitegian "Justizia Euskararentzat" pintaketa egin zuten... [+]


Judimendi: A ereduko ikastetxe estigmatizatua D ereduko auzo-eskola bilakatzen

Eskola segregatua izan da Gasteizko Judimendi ikastetxe publikoa, hiri guztiko ikasleak hartu ditu, jatorri atzerritarreko familien seme-alabak. Baina A hizkuntza eredutik D eredura igarotzeaz gain, auzoak eskola bere sentitzeko eta auzoko familiak erakartzeko egindako... [+]


Ertzaintzaren euskarazko arreta bermatzeko eskatu dio Arartekoak Jaurlaritzari

Ertzain patruila batek hizkuntz tratu desegokia eman diela salatu dute Donostiako bi herritarrek. Isuna jaso zuten, behin eta berriz euskaraz artatuak izateko eskatu ondoren. Arartekoak kargu hartu dio Ertzaintzari.


Irungo euskaldunak sutu dituen ekitaldia: 35 elkartek “aski da” esan diote udalari

Irungo euskaldunen pazientziak gainezka egin du; haserre daude eta oraingoan ez dira "isilik geratuko". Gabonetako argiak pizteko ekitaldia erdara hutsean egin izanak hiriko 35 elkarte eraman ditu udalaren hizkuntza politika salatzera –aurrekari gutxi izango ditu... [+]


Eguneraketa berriak daude