Larrialdi klimatikoa eragiten ari den kalteak geroz eta leku gehiago hartzen ari dira hedabideetan eta pentsatu ohi da munduko biztanle guztientzat eragin negatibo horiek berdinak direla, mundu guztia bizi delako planeta honetan. Baina gaia zehatzago aztertuz, munduko zenbait biztanlerengan inpaktu gogorragoa izaten ari dela ikusten da. Bereziki, herrialde pobreetako emakumeengan.
Planetako toki askotan, emakumeak dira etxea zaintzearen, elikagaiez hornitzearen edo higienea bermatzearen arduradun nagusiak, eta horrek ahulago bihurtzen ditu krisi klimatikoak dakartzan ondorioekiko, bai nekazaritzan, bai uretan, bai energian eta bai osasunean.
"Klima aldaketak larritu egiten du ezagutzen den ahultasun oro, eta emakumea arrisku handieneko egoeran dago", esan du Helen Clarck Zeelanda Berriko lehen ministro ohiak Efe agentziari eskainitako elkarrizketa batean.
Krisi klimatikoak eragiten du, adibidez, emakumeek eta neskek distantzia handiagoak egin behar izatea ura eta janaria lortzeko, eta horrek eragotzi egiten die eskolara joaten jarraitzea, edo, muturreko kasuetan, beren lurraldeak uztera behartzen ditu, leku seguruago baten bila.
Nazio Batuen Erakundearen (NBE) arabera, nekazaritza da klimaren krisiak gehien kaltetutako jardueretako bat, eta emakumeak direnez etxerako elikagaiak lortzeaz arduratzen direnak, "haien biziraupenerako bitartekoak arriskuan daude, elikagai iturri tradizionalak gero eta fidagarritasun gutxiago baitute".
Saharaz hegoaldeko Afrikan, esaterako, emakumeak eskulanaren %75 dira, lurraren %1 baino ez duten arren; eta ikusten ari dira euren uztak nola ari diren etengabe murrizten, "etxaldeentzako hobekuntza teknologiko berberak lortzeko aukerarik ez dutelako eta lehorteei aurre egiteko haziak erosi ezin dituztelako", salatu du Clarckek.
Ur faltak, nekazarien lana zailtzeaz gain, beste ondorio batzuk ere ekar ditzake; besteak beste, NBE Emakumeak erakundeak atzeman duenez, emakumeen aurkako indarkeria areagotzea, amen heriotza, haurren ezkontza, infekzioak, gosea, malnutrizioa, lurren legez kanpoko usurpazioa edo pobrezia.
Erakunde horrek hogeita bost herrialdetan egin duen ikerketa batean, agerian geratu da, oro har, emakumeek hamasei milioi ordu igarotzen dituztela egunero ur bila joaten; gizonek, berriz, sei milioi ordu inbertitzen dituzte zeregin berean.
"Ura urriagoa bihurtzen den heinean eta sarbidea arazo bihurtzen den heinean, ikusten dugu emakumeek denbora gehiago pasatu behar dutela biltzen, beharrezkoa baita beren haurtxoentzat, garbitzeko edo janaria prestatzeko", azaldu zion Efeministari Saniye Gülser Corat UNESCOko Genero Berdintasunerako zuzendariak.
Horrek eskolara joateko aukerak ere mugatzen ditu, izan ere, Gülser Coratek ziurtatu zuen bezala, "Gehienetan ur hornidura neska gazteenen esku dago".
NBE Emakumeak erakundeak adierazi du garapen bidean dauden herrialde gehienetan emakumeak direla etxeko energiaren hornitzaile eta administratzaile nagusiak. Ondorioz, horretan inbertitzen duten denbora eta ahalegin fisikoa hezkuntzatik kentzen dute eta diru-sarrera propioak sortzeko beharko luketen denboratik.
Gainera, etxeko lanak egiten dituztenez, ordu asko ematen dituzte sukaldean, egurrez, ikatzez, uzta-hondarrez eta simaurrez egindako erregai solidoetatik eratorritako kutsatzaileen kea arnasten.
Datu kezkagarri bat, kontuan hartzen badugu "sukalde bateko su ketsu bat orduko 400 zigarroren errekuntzaren baliokidea dela", Kirk Smith Kaliforniako Unibertsitateko Ingurumen Osasun Globaleko irakasleak Osasunaren Mundu Erakundearen (OME) artikulu batean dioenez.
Faktore horiek guztiek zuzenean eta zeharka eragiten dute emakumeen osasunean, eta emakumeak dira desberdintasun handienak dituzten gizarteetan hiltzeko probabilitate handiena dutenak, azaldu zion Efeministari Garapenerako Nazio Batuen Programako generoan, garapen iraunkorrean eta ingurumenean aditua den Andrea Quesadak.
Hondamendi egoeretan, emakumeen hilkortasuna gizonekin alderatuta 14 eta 1 artekoa izatera irits daiteke, Quesadak adibide gisa jarri zuenez.
Gainera, OMEren arabera, emakumeek osasun-arreta gutxiago jasotzen dute, eta, oro har, gaixorik dauden pertsonak zaintzeaz arduratzen dira; hori dela eta, gaixotasunez kutsatzeko joera handiagoa dute.
Mundu mailan erregistratutako urterik beroena izan zen, eta Europako bigarren beroena, ISGlobalek egindako azterlanaren arabera. Europa hegoaldeko estatuak dira heriotza-tasa handienak dituztenak. Parisko Akordioan zehaztutako helburuak ez dira betetzen ari.
Munduko erakunde militar suntsitzaileenak 75 urte bete ditu, eta eztei horiek behar bezala ospatzeko, esan du bere kideek gehiago gastatu beharko dutela armetan. Gainera, urtemugaren goi bileran beste potentzien kontrako gerra hauspotu du NATOk, Txinaren eta Errusiaren kontrako... [+]
Akainak edo kaparrak batetik, eltxo tigreak bestetik, Euskal Herrian duten presentziaz eta gurean dauden espezieez mintzatu zaigu Aitor Cevidanes ikertzailea. Osasuna eta ingurumena hizpide, dituzten arriskuez, herritarron uste faltsuez eta klima aldaketaren nahiz gizakion... [+]
Klimari buruzko datuak jasotzen dituen Copernicusen arabera, hamahirugarren hilabetez jarraian errekorra hautsi da aurtengo ekainean. Parisko Akordioan hitzartutako 1,5ºC-en helburua ez da bete eta egoera aldatzen ez bada, errekor negatibo berriak izango direla aurreikus... [+]
Ingurumena, bioaniztasuna, uraren gestioa eta haurren beharrak oinarri hartuta, ikastetxeetako patioak aldatzeko proiektu kolektiboa jarri dute martxan Pirinio Atlantikoetan; Euskal Herriko lau herrik hartuko dute parte. Iruñean ere, itzal eta landare gehiago izango... [+]
Zeintzuk dira gure benetako beharrizanak ondo bizitzeko? Zer da ondo bizitzea? Galdera hauei erantzutea funtsezkoa da gehiegikeriaren gizartean, are gehiago larrialdi klimatiko, ekologiko eta zibilizazio krisiaren garaiotan.
Azken urteotan nabaritu den beroketa globalaren emendatzea neurri batean kutsadura murriztearen ondorioa da, hain zuzen, murriztuz doazen aerosol sufredunen isurketek, berez, berotegi efektuaren zati bat konpentsatzen dutelako. Paradoxa horrek egoera berri batean sartzen gaitu,... [+]
Ostegunean hasi da uda. Hartara, udaberriko eguraldiaren balorazioa eta udakoaren iragarpena egin du gaur AEMETek. Apirila 1961az geroztik hilabeterik lehorrena izan den arren, udaberri “arrunta” izan da eta uda ohi baino beroagoa izatea aurreikusi dute.
Elba ibaiaren arroa, 1417. Lehorteak eraginda ibaiaren mailak nabarmen egin zuen behera, eta norbaitek ur maila markatu zuen harri batean, idazkun bat zizelkatuta: “Harri hau berriro ikusten baduzu, negar egingo duzu. Ura maila honetan zegoen 1417... [+]
Ozeano Barean, atoloi apalez osatuak, Marshall uharteak dira klima aldaketaren aurrean herrialde hauskorrenetakoak, itsas mailaren gorakadak zuzenki mehatxatzen dituelako. Bertako gobernuak egokitze plan sakon eta zehatz bat martxan jarri du, biztanleekin elkarlanean, behetik... [+]
Teofanes Aitorlea kronikalariak jaso zuenez, 763-764ko negua inoizko hotzenetakoa izan zen Konstantinoplan. Elurrak eta izotza hartu omen zuten bizantziar hiriburua eta Bosforon iceberg bat ere ikusi omen zuten.
Orain arte klima hoztea, besteak beste, jarduera... [+]
Frantziako Estatuaren menpe segitzen duen Indiako Ozeanoko Mayotte irlan biderkatuz doaz kolera kasuak. Uraren kudeaketa kaskarra izan ohi da eritasun horren zabalpenaren arrazoietan eta, hain justu, uraren krisi gogorrari aurre egin nahian dabiltza bertako herritarrak. Bigarren... [+]