Haurrak 18 urtetik gorakoentzako bideo-jokoetan jolasten eta pornografia ikusten, gazteak online apustuetan parte hartzen eta sare sozialetan jarraitzaileak lortzeko edozer egiteko prest; heziketa digital ikastaroetan Lehen eta Bigarren hezkuntzan ikusitako jarrera kezkagarriez ohartarazi du macsonrisas egitasmoak.
Teknologiaren erabilera kontzientea eta segurua sustatzea helburu duen macsonrisas egitasmoak ikasleekin 740 saio, familiekin 102 eta irakasleekin 39 eman ditu ikasturte honetan, Hego Euskal Herrian eta Zaragozan. Ikusitako ondorioak argitaratu ditu.
Lehen Hezkuntzan, Call Of Dutyn jolasten
Lehen Hezkuntzan (6-12 urte inguruko haurrak) smartphone, sare sozial eta online jokoen erabilera asko handitu dela diote. “Gehienek WhatsApp erabiltzen dute, euren telefonoetan edo familienean, eta gehienak euren adinerako oraindik gomendatuta ez dauden jokoetan ibiltzen dira, sarri 16 edo 18 urtetik gorakoentzat gomendatutako jokoetan”. Arrakastatsuenak: Among Us (+10), Fortnite (+12), Brawl Stars (+10) GTA (+18) eta Call Of Duty (+18). “Online joko gehienetan ezezagunekin jolastu dezakegu, eta horrek arazo handiak ekar ditzake: ezezagunen hurbilketa desegokiak, sexu eduki eta jarrera desegokiak, helduen elkarrizketak entzutea… “.
6. mailan gehienek smartphone propioa dute, eta 5. mailan erdiek gutxi gorabehera. Lehen Hezkuntzako 4. mailan, gutxiago dira smartphone propioa dutenak; “hala ere, asko dira”.
Ohikoa da material pornografikoa eskuratzea. “Nahiz eta gehienetan beraiek ez duten bilatzen, iritsi egiten zaie”.
Gailu digitalen kontrolik gabeko erabilerak kezka eragiten du irakasleengan, macsonrisas-en arabera.
DBHn, mendekotasuna eta obsesioa
DBHko ikasleen artean ere (12-16 urte inguruko gazteak) pantailak gehiegi erabiltzen direla ondorioztatu du egitasmoak. “Egunean batez beste pantailak zenbat erabiltzen dituzten galdetzen dugunean, nerabe gehienek ez dute inolako erreparorik egunero 4 ordu eta asteburuetan 5 eta 7 ordu artean erabiltzen dituztela esateko. Irakasleak oso kezkatuta daude benetako mendekotasun koadro batzuk hauteman dituztelako, eta ikastetxe askotan mutilen artean pornografiarekiko obsesioak ere kezkatzen ditu”.
“Sare sozialak, WhatsApp batez ere, inkontzienteki eta askotan modu kaotiko batean erabiltzen dituzte. Komunikazio digitalean jarrera toxikoen gorakada handia antzeman dugu, hala nola iruzkin toxikoen eta eraso digitalen normalizazioa, kontrol digitala bikoteetan eta ghostinga”.
Bigarren hezkuntzan banaketa argia dela diote, pribatutasuna asko baloratzen dutenen eta sare sozialetan ospea lortzeko edozer gauza egiteko prest daudenen artean.
Eta kezka handi bat: “Nerabe askok aitortu digute online apustuak egiten dituztela”.
Asko kontrolatzen dutela? Gezurra
Teknologiaren erabileraren inguruko ezjakintasun orokorra antzematen dela ere nabarmendu dute. “Nerabeei eta haien familiei nerabeek asko kontrolatzen dutela iruditzen zaien arren, errealitatea da oso modu oinarrizkoan erabiltzen dutela eta ez dakitela modu sakonago batean erabiltzen. Adibide bat jartzearren, sare sozialak mezuak bidaltzeko eta argitalpenak sortzeko erabiltzen dituzte, baina ez dakite nola babestu behar dituzten, sare sozialek eskaintzen dizkieten aukerak ez dituzte ezagutzen eta ez dakite aukera horiek nola aprobetxatu. Nerabeek ez dakite legea interneten ere aplikatzen dela”.
Ikastaroen ostean, nerabe ugarik kontatzen diete kontu lapurketak, iruzurrak, nortasun ordezkapenak, eraso digitalak, jazarpen digitala, informazio pribatuaren hedapena, baimenik gabe irudien zabalkuntza eta mehatxuak jasan dituztela. “Nerabe askok isilean delitu asko jasaten dituztela iruditzen zaigu. Desinformazioa arazo handia da”.
Gomendio zehatzak ere eman dizkiete ikastetxe eta familiei. Funtsean, erabilera-denbora epeak eta mugak ezartzea batetik, eta gai hauetaz guztiez askoz gehiago hitz egitea elkarrekin.
Amazonen hodeia da AWS, eta funtsezko faktorea izaten ari da Israelen operazio militarretan.
20 urte bete ditu gaur-edo gure blog-komunitateak, Eibar.org webguneko blogak. Interneteko euskal munduaren historia txikiaren parte bat. 1998an Eibartarrak posta-zerrenda sortu zen. 1998-2000 tartean, halaber, webgune probisional estatiko gisa ibili zen martxan Eibar.org-en... [+]
Adimen artifiziala denen eskueran jartzearekin, multinazional teknologikoek cloud datu zentro erraldoiak eraikitzeko planak ugaritu dituzte. Ekipamendu informatikoz betetako mega-fabrikon aztarna ekologikoa ikaragarria da: elektrizitateaz gain, milioika litro ur behar dute euren... [+]
Urteak dira Firefoxek eta Safarik jarraipena egiteko erabiltzen diren hirugarrenen cookieak blokeatzen dituztela. Chromek ere gauza bera egingo du 2025ean, baina publizitatearen negozioan duten nagusitasuna handitzeko aprobetxatu nahi dute, jarraipena nabigatzailean bertan... [+]
Googleren bilaketa emaitzetan katalanak eta euskarak 2022-2023 tartean izan zuten beherakada dokumentatu genuen webgune honetan. Nolabaiteko konponketa izan zuen gauza hark. Oraintsu, Kataluniatik iritsi zaizkigun azterketa batzuetatik, hizkuntza hauek bilaketetan gutxiago... [+]
Euskarazko Wikipediak 433.000 artikuluen muga gainditu berri du (ikus estatistikak), eta horrekin batera 33. postua eskuratu du artikulu kopuruan, Wikipedia guztien ranking edo zerrenda honetan. Lorpena ospatzeko, diseinu berritzailea estreinatu du gaur gure Wikipediak, eta... [+]
Amazonek, Jeff Bezos magnatearen konpainia estatubatuar erraldoiak, dirutza gastatuko du Aragoin dituen hiru datu-zentroak handitzeko. Bere filial Amazon Web Servicesek (AWS) 15.700 milioi euro jarriko ditu Huescan eta Zaragozan, Pirinioetatik datorren Gállego ibaiaren... [+]
Multinazionalak jakinarazi duenez 72 MWko potentzia izango luketen bi "eguzki parke" edo makro-zentral fotovoltaiko eraiki nahi ditu foru lurraldean, baina ez du kokapenaren berri eman. Industria teknologikoan gehien kutsatzen duen enpresetako bat da Jeff Bezos... [+]
Amazonek Trapagaranen duen lan zentroan grebalarien kontra "jazarpen eta zigorrak" darabiltzala salatu du sindikatuak
Aste honetan egiten ari dira lanuzteak, lan-baldintzetan hobekuntzak exijitzeko. Aurreko hiru hilabeteetan ere izan dituzte grebak.
Puntueus domeinuak hamarkada bete du apirilaren 15ean, eta EITBren Bilboko egoitzan ospatu du Puntueus fundazioak. Gaur arte lortutakoa goraipatu dute, eta 2024 urterako kanpaina berria iragarri.
Askotan pentsatzen dut informazio larregi jasotzen dugula, eta, zeinen ondo bizi den ezjakintasunean. Hainbeste informaziorekin, pertsona xumeok botere ezberdinen helburuak eta horiei loturiko jokabideak ulertzeko ditugun aukerak inoiz ez bezalakoak direla dirudi. Baina ez da... [+]
2023ko Wiki Loves Monuments argazki lehiaketako hamabost irabazleak iragarri dituzte. Wikipediaren atzean dagoen Wikimedia Fundazioak urtero antolatzen du eta munduko argazki lehiaketa handiena da. Iaz 46 herrialdetako 4.700 argazkilarik parte hartu zuten, lizentzia libreak... [+]
Historikoki egin diren entziklopedia gehienetan gizonezkoek leku handiagoa izan dute emakumezkoek baino. Wikipedian ehunekoa handiagoa bada ere, desoreka nabaria da. Gauza bera gertatzen da euskarazko Wikipedian ere. Hala ere, egoera horri buelta eman nahian ari dira wikilariak.