Nekazaritzaren eta agroekologiaren bueltako mugimenduak, sindikatuak, erakunde ekologistak eta beste hamaika taldek mobilizazioa egin zuten abendu bukaeran Nafarroako Landa Garapen eta Ingurumen Departamentuaren aurrean. “Dekretu honi ez” lelopean, ekoizpen ekologikoaren ziurtapen publikoaren defentsa egin zuten, eta guztira 50 erakunde eta pertsona eragilek baino gehiagok babestu dute adierazpena. Mirian Otxotorena Nafarroako Nekazaritzako Produkzio Ekologikoaren Kontseiluko (NNPEK) lehendakariarekin hitz egin dugu gaiaz.
Zeintzuk dira dekretu berriak dakartzan aldaketa nagusiak?
Aldaketa oso potenteak dakartza. Batetik, orain arte NNPEK zen Nafarroan ekologikoen ziurtapenean kontrol-agintaritza zuen autoritate bakarra, eredu publikoa genuen. Argitaratu duten dekretu berri horretan, berriz, ez gara autoritate bakartzat agertzen, beste entitate batzuei, publiko zein pribatu, marko juridikoa eman diete kontrol ekologikoan jarduteko.
Ziurtapena pribatizatzeko arriskua dakar dekretuak, beraz?
Bai, hori da egiten diogun kritika eta salaketetako bat. NNPEK entitate publikoa da, eta dekretu berriak kontseilua autoritate bakartzat ez hartuta, pribatuei ere ziurtapenerako ateak irekiko lizkieke, eta horrek bere arriskuak ditu. Beste zenbait lekutan justu kontrako norabidean ari dira: Aragoin, esaterako, pribatuei ateak ixteko dekretua atera berri dute, ziurtapenean eredu publikoaren eta pribatuaren bizikidetza ez delako batere positiboa izan.
Nola funtzionatu du orain arte Nafarroan ekologikoen ziurtapenak?
Edozein soro, elikagai edo produktu, dena NNPEKtik pasatzen zen, eta hori ziurtatzen zuen bakarrak ginen. Garrantzitsua da aipatzea kontseilua nekazarien esku dagoen organoa dela, organo demokratikoa, eta, aldi berean, administrazioaren kontrolak izaten dituela: ziurtapenerako arauak jarraitu behar ditu. Orain arte kudeaketa guk egiten genuen, eta ez ginen ziurtapenaren alorrean bakarrik aritzen, beste atal batzuk ere lantzen ditugu: promozioa, proiektuak…
Beste alor horietan ere eskumena murriztuko lioke NNPEKri dekretu berriak, ezta?
Hori da, promozio lanera –eta baldintza batzuk betez gero, ziurtapenera– mugatuko litzateke kontseiluaren lana dekretu berriaren arabera. Orain arte, baina, NNPEK bezala ahalmena genuen formakuzioak eta aholkularitza emateko, sektore ekologikoari laguntza emateko, eta horri esker sortu dira Nafarroako proiektu garrantzitsu asko: Iruñeko Geltoki, Ekoalde, Hazialdeko… proiektu horiek guztiak ere estrategikoak dira guretzat.
Zer eskatzen diozue Nafarroako Gobernuari?
Dekretua gelditzeko eskatzen diogu, prozesuarekin aurrera ez jarraitzeko. Dekretu berria planteatu daiteke, baina elkarlanean egina eta adostua izan behar du, nekazaritza ekologikoa bultzatzeko zein behar ditugun ongi aztertuta. Azaroan egin zuen publiko gobernuak dekretu berria, prozesua hortik Nafarroako Kontseilura doa, eta handik bueltatzean, dagoen bezala aurrera egin dezake edo aldaketak egin ditzakete.
Borondaterik baldin badago, aldaketak egiteko garaiz da oraindik.
Mahaño Lanathoua 2017an hasi zen aitaren lurretan arbolak landatzen, oihan baratzea lantzeko ideiarekin. “Hasieran asmoa ez zen horretatik ekonomia bat sortzea, gure buruaskitasunerako bidean pausoak ematea baizik”, gogoratu du laborariak. Baina, landaketekin... [+]
Nekazaritzaz eta abeltzaintzaz askotan entzuten da lanbide "oso lotua" dela, jai egunik edo oporrik ez dela existitzen. Ipar Euskal Herriko Onetik eta Etxaldia gasnategiek, Berria eta Aldudeko Esne Kooperatibekin elkarlanean, laborariei bakantzak bermatzeko egitasmoa... [+]
2022an Nafarroako Liburutegien Sareak martxan jarritako proiektu berezia da hazien liburutegia. Clara Flamarique Goñi da Nafarroako Gobernuaren liburutegi zerbitzuko proiektuen arduraduna, eta honela gogoratu ditu hastapenak: “Zaragozako liburutegian martxan zuten... [+]
Joxe Blanco Gomez laudioarra Lamuzanaturgunea blog-aren bultzatzaile eta Laudiokolore ekimeneko kidea da. Urteak daramatzate Laudion basa landareen inguruko sentsibilizazioa eta formazioa egiten, eta maiatzean, Arraño mendiko baso orkideen inguruko jardunaldiak egin... [+]
Urteak daramatza Cederna Garalur landa garapenerako elkarteak elikaduraren eta lehen sektorearen inguruko lanketa egiten Nafarroako Mendialdean. Elikadura osasuntsurako eta kontsumo jasangarriago baterako bidea egitea da asmoa, eta bide luze horretan, egitasmo berria gauzatu du:... [+]
Oiartzunen nekazaritza bultzatzeko eta elikadura burujabetzarako bidean pausoak emateko sortu zen Lurbizi egitasmoa, 2016 urte inguruan. “Herritar talde batek denbora zeraman herrian nekazaritzaren eta lehen sektorearen egoera kaxkarraz hausnartzen”, adierazi du Ibon... [+]
Sarako Nicolas Chretien dago Hiru Xilo baratzegintza proiektuaren atzean. Urtarrilean hasi zen baratzea lantzen, eta martxoaren hasieran ekin zion ekoitzitako produktuak merkaturatzeari. “Banuen formazioa baratzegintzan, baina orain arte honekin zerikusirik ez zuten... [+]
Arabako Bionekazaritza elkartearen eta Euskadiko Hazien Sarearen arteko lankidetzatik sortu zen duela urte pare bat Agroekoop kolektiboa. “Arabako agroekologiaren bueltako elkarteak lotzeko eta indartzeko, eta sinergiak sustatzeko asmoz sortu genuen”, adierazi du... [+]
Lehen begi kolpean, ohiko artaldea dirudi argazkikoak, ezta? Bada, ez… ardi horiek suhiltzaile ere badira eta. Nafarroako Zunbeltz Nekazaritzako Test Guneak zerbitzu berria eta berritzailea jarri du martxan Lizarraldean: Arsue, edo artalde suhiltzaile estentsiboa... [+]
Urteak daramatzate Atxondoko Biezko baserrian bizitzen eta lanean Aner Garitaonandiak eta Oihane Lekunberrik. “Kaletarrak ginen gu, nik enpresa eta turismo ikasketak egin nituen, baina mundu hori ez zitzaidan gustatzen…”, azaldu du ekoizleak. Lekunberrik,... [+]
2009an sortu zen Ja(ki)tea elkartea zenbait jatetxe, sukaldari eta gastronomia kritikariren arteko elkarlanetik. “Hasiera hartan, Gipuzkoako 14 bat jatetxe elkartu ginen, baina pixkanaka hazten joan da proiektua, eta gaur egun 37 gara”, azaldu du Xabier Zabaletak,... [+]
Eladi Balerdi erlezainaren eta Jose Manuel Atxaga erleen zale sutsuaren arteko elkarlanetik egitasmo berritzailea sortu da duela gutxi. "Arnastu erlauntzaren airea" eta "Erleen sauna" jarduerak proposatu dituzte, konbentzituta baitaude onuragarri direla... [+]
Elkea proiektuan produktu asko eta desberdinak ekoizten ditu David Ruiz de Galarreta Azpilikueta ekoizle amezkoarrak. Olibondoekin hasi zen, baina fruta arbolek, lekaleek eta zekaleek ere beren tokia egin dute proiektuan urteotan. Eta, orain, jarduera berri bat gehitu die... [+]
Duela hamabi urte pasatxo ezagutu zuten elkar Izaskun Urbaneta Ocejok eta Ainara Baguer Gonzalezek, ingurumen hezkuntzako programa batean lanean ari zirela. Garaian, lurretik hurbilago egoteko gogoa zuten biek, teoriatik praktikara pasa eta proiektu bat martxan jartzekoa... [+]
Zergatik doa mundu guztia Iruñera erosketak egitera, gure eskualdean elikagai asko ekoizten bada? Zergatik da hain zaila bailara hauetako produktuak bailara hauetako dendetan topatzea?”, galdera horiei eta beste zenbaiti tiraka hasi ziren lanean Zangoza aldean duela... [+]