Hego Euskal Herriko zenbait sektore ekonomikotan argi izpiren bat ikusten hasi dela dirudi: geroz eta jarduera gehiago daude baimenduta kalean, pixkanaka hasi ahalko dira irekitzen martxoaren erdialdetik itxita egon diren tabernak eta dendak, baina distantziamendu soziala bermatzeko ezarri diren edukiera mugak eta bestelako neurriak ikusita, gauzak ez daude batere argi krisi honetatik oso kaltetuta atera daitekeen lokal mota batentzat: kontzertu aretoak.
“Itxita gaude eta pertsonal guztia aldi baterako enplegu-erregulazioko espedientean”, azaldu du Iruñeko Zentral aretoko Michel Labatek. “Erabateko ziurgabetasuna da une honetako egoera”, dio Donostiako Dabadaba aretoko Alex López Allendek. “Premisa da ahalik eta gehien eustea eta gastuen gurpiletik ahal den guztia izoztea. Honen irteera irudikatzen saiatzen ari gara, baina momentuz itsumustuan ari gara”, gaineratu du. Antzeko panorama Bilboko Kafe Antzokian ere: martxoak 20 ekitaldi galdu dituzte eta apirilean 26, “horrek gure etxearentzako, langileentzako, hornitzaileentzako, talde eta elkarteentzako zein bezeroentzako dakarren galerarekin”, esplikatu dutenez.
Kasurik onenean maiatzaren 25ean ireki ahal izango dira kontzertu-aretoak eta joan den asteartean Espainiako Gobernuak iragarritako lau faseko deskonfinamenduan zuzeneko emanaldientzat ezarri diren mugak kontuan izanda –lokal itxietan gehienez 50 lagun elkartu ahalko dira–, aretoen etorkizuna kolokan dago. Kafe Antzokiak hedabide honi garbi adierazi dio, tunelaren amaiera gertu ote dagoen galdetzean: “Iragarritako neurriekin gertuago egon daitekeena hondamendia da. Iragarri diren neurriek, ez dute gure lana bideragarri egiten duen kontesturik ezartzen”. Diru-galerak izango dituzte ezarritako edukiera-mugen erruz, eta ez bakarrik programazio kulturalean; baita hau bermatzeko ezinbestekoak diren ostalaritza-zerbitzuetan ere.
“Egiturari eusten dion hanka faltako litzaiguke”, azaldu du Dabadabako López Allendek. “Dabak dagoeneko egiten ditu 100 lagun baino gutxiagorentzat kontzertu asko, baita 50 lagunentzako ere. Eszena minoritarioagoen isla dira, genero arriskatuagoenak, oraindik ezezagunak diren talentu berriak... Kontzertu horiek denak defizitarioak dira beti, eta horiek egitea posible da aretoa topera betetzen duten kontzertuei esker”. Alegia: areto batek dauzkan gastuak berdinak dira eta ia ezin daiteke ezer aldatu, kontzertua 50 lagunentzat izan edo 300entzat. “Beraz, ez da bideragarria”.
Zentralek ere ez daki noiz eta nola ireki ahal izango duten Iruñeko Burguen plazako aretoa: “Ez gara hasiko poliziarena egiten. Honek erretzeko debekuarekin gertatzen dena ekartzen dit gogora: norbait barruan erretzen ikusten dute eta isuna niri sartzen didate”, azaldu du Labatek. “Eta orain jendea kutsatzearen erruduna ni izango naiz? Ez daukagu adorerik, ezta gogorik ere, horretan sartzeko”.
Normaltasun berriko isiltasuna
Egoera hori izanda, zaila da baldintzapenak betez kontzertuak antolatzea galera ekonomiko handiak izan gabe. Formula berriak probatzeaz hitz egin du Zentral aretoko Labatek, adibidez, saio bikoitzak egitea. Bere ustez, artistek mota horretako ahaleginak egingo lituzkete, izan ere, mundu guztia dago egoera larrian une honetan eta elkar laguntzeko joera sumatu du. “Baina ez daukagu horrelako zerbait egin ahal izateko markorik”.
“Eutsi ezina den egoera batean egokitzeari buruzko ariketak egitea zaila da. Lehenik, denontzako (areto, talde, bezeroentzako...) jasangarria den egoera bat egon beharko da, eta hortik abiatuta beharrezkoak diren neurriak hartuko dira”, esplikatu dute Kafe Antzokiko arduradunek ere.
Publiko murritzeko kontzertuetan balantze ekonomikoa orekatzeko sarreren prezioak igotzeko arriskurik bat ote dagoen galdetuta, aukera hori baztertu du López Allendek: “Hau ez da gure sektorearen krisia bakarrik, gizarte osoaren eros-ahalmena gutxituko da eta beraz, beste mota bateko soluzioak bilatu beharko ditugu”.
Hori bai, Kafe Antzokiak eta Zentralek bezala, Dabadabak ere konjeturatzat dauka une honetan egoera berrira moldatzeko aukerez jardutea. Informazioa ere falta zaie: tantaka eta hedabideon erretransmisioen bidez jasotzen ari dira euren lanerako ezinbestekoa izango den informazioa. Ez da modurik aproposena erabakiak hartzen hasteko.
Eszena lokala indartuko da?
Egoera den bezain gorria izanda, etorkizun hurbilean zerbait positiboa ikusi ote daitekeen ere galdetu diegu hiru areto hauetako ordezkariei. Adibidez, Espainiako Gobernuak ezarri dituen mugitzeko baldintzen eraginez –probintzia bihurtu da erreferentziazko unitatea– eszena lokala indartu ote daitekeen, atzerritik puska batean behintzat musikaririk ez dela etorriko kontuan izanda.
“Publikoak horrelako programazio baten aurrean nola erantzungo lukeen ikusteko jakin-mina daukat”, azaldu du López Allendek. “Normalean, gutxienez Donostialdean, bertako artistari kosta egiten zaio jendea tiratzea. Baina gustatuko litzaidake ikustea nola garatzen den eszena bat derrigorrez intimoagoa izango dena. Artista eta publikoaren artean konplizitateak sor daitezke, normalean gertatzeko zailak direnak”.
Baina probintzia muga bihurtze horrek handicap handiak ditu, baita bertako eszenari begira ere Kafe Antzokikoen ustez: “Saiatuta ere, ezinezkoa egiten zaigu egoera latz honi alderdi positiborik aurkitzea, eta ez gure arloan bakarrik. Taldeak eta ikus entzuleak libre mugi daitezkeen egoera batekin konparatuta, beste edozer galera tamalgarri bat da. Bestetik, gutarrak diren nafar, lapurtar eta zuberotarrak gerturatu ahalko dira?”.
Musika kutsakorra
“Asko aldatu behar dugu rockaren mundukook baldintza hauetan kontzertu bat segurua izan dadin”, gaineratu du Labatek. Bere esanetan, psikosi puntu bat daukagu denok barruan koronabirusaren hedapen azkarragatik eta, beraz, tentuz ibili behar da. “Hasten baldin bagara aretoetan jendea sartzen edozein modutan, irudi txarra eman dezakegu”. Horrek epe luzera begira beste zalantza bat ere jartzen du mahai gainean: kontzertuak estigmatizatuta geratuko dira kutsadura-foku potentzial gisa? Ezetz uste du Labatek: “Jendeak ez du metroa estigmatizatzen, bertan jende asko pilatzen den arren”, adierazi du. Baina, hori bai, “beldurraren bidez” sartu gaituztela etxean deitoratu du.
López Allendek zalantza dauka estigmatizazio posible horri buruz, “eta ez bakarrik musikarekin, baizik eta gertutasun handiagoa eskatzen duten beste edozein jarduerarekin. Ez dakit zer nolako beldurrak hartu ahal izan ditugun, eta denak izango dira ulergarriak”.
Baina Kafe Antzokitik esan diguten moduan, “musika, dantza, antzerkia, bertsolaritza... beti izan dira kutsakorrak pentsamendu librean, askatasun aireetan... Beste motako estigmak jendearen zentzu onak uxatuko ditu, darabilkigun gaitzarekin gertatuko den bezala”.
Egia esan, pena ematen dit kritika honi izenburu hau ipintzea. Bizeten Carmen oso opera ederra da, sentimendu unibertsalak jorratzen dituena, hala nola pasioa, jeloskortasuna, maitatuaren posesioa, independentzia... Eta hori guztia musika-lan bikaina oinarri hartuta. Baina... [+]
UPNk mozioa aurkeztu du Tafallako udalbatzan gobernu taldeari eskatzeko bertan behera utz dezala Raimundo el Canastero musika taldearekin zuen kontratua jaietan kontzertu bat egiteko. Lizarrako jaietan izandako polemikaren ondoren etorri da zentsura eskaera. PSN batu zaio... [+]
Albenizen Iberia Suite monumentalaren bertsio berri bat egitea meritu handiko lana da, merkatuan dauden grabazio bikainak kontuan hartuta. Hori dela eta, Luis Fernando Pérezek Musika Hamabostaldiko errezitaldian egindako lanak sekulako miresmena sortu zidan.
Orkestra handien eta obra handien kontzertuen ondoren, ezin diegu arreta jarri gabe utzi musika-patxada handiagoko, sosegu handiagoko baina edertasun berdineko proposamenei.
Luxenburgoko Orkestra Filarmonikoaren lehen kontzertuak erromantizismo berantiarraren kutsua izan bazuen ere, bigarren topaketan taldeak bi obra zirraragarri interpretatu zituen, istorioak kontatzen zizkigutenak. Obra exigenteak ziren, batez ere adierazkortasunaren aldetik, eta... [+]
Aspaldidanik Saran bizi den arren, goiza Bidasoaren ibarrean pasa behar zuenez gero, Hondarribiko parte zaharrean zitatu gaitu Ruper Ordorikak (Oñati, 1958). Goiz eguzkitsuan, puntual eta irribarretsu agertu da maldan gora, konsistorioaren parera, turista gazte kuadrilla... [+]
Musika Hamabostaldiak 85. edizioari hasiera eman dio, orkestra handi batekin eta inaugurazio baten mailako programarekin.
ARGIAko erredakzioak aurtengo zortzi hilabeteotan kaleratu diren diskoen artean hiru hautatu ditu, gomendatzeko.
Ruper Ordorikak jasoko du Abadia Saria aurten. Gipuzkoako Foru Aldundiak euskararen normalizazioaren aldeko lanetan nabarmendutako pertsona edo elkarteen jarduna saritzeko sortu zen Abadia saria. Irailaren 12an Hendaian egingo da ekitaldia, Abadia Jauregian hain zuzen, eta sari... [+]
Punka. Punka bueltan da, edo hobe esanda, ez da inoiz joan. Lekitxotik (eta ez Lekeitiotik) datoz Zikinekoak, Mendeku Diskak-ekin argitaratu berri duten Bala Galdua Zure Buru Galduan elegantearekin.
“Eixu Zeuk” filosofia. Hori da oinarria eta helburua... [+]
1959. urtea mugarri izan zen jazzaren bilakaeran: Miles Davisek A Kind Of Blue grabatu zuen martxoan eta apirilean; disko horretan parte hartu zuen John Coltranek Giant Steps plazaratu zuen maiatzean; eta, azkenik, Ornette Colemanek The Shape Of Jazz To Come argitaratu zuen,... [+]