A mentira durou máis de 30 anos. Enric Marco (Barcelona, 1921-2022) fíxose coñecido en España, ou mellor dito, a súa historia, fai uns vinte anos. Para quen non queira consultar a Wikipedia, un resumo: Publicamente, por primeira vez en 1976, Marco dixo que Alemaña estivera en prisión nun campo de concentración nazi, e deuse a coñecer en 2005, a través dun historiador que lle sorprendeu nas trampas, que todo era falso. Era certo, con todo, que Alemaña estivo no Nazi, pero non nos anos que se lle dixeron. E estivo a traballar para os nazis. Estivo preso, pero non pisou ningún dos campos de concentración. Nunca foi ese “loitador antifascista” que el vendeu.
Enric Marco era un orador especialmente bo, a través do cal chegou a ser presidente e portavoz da Asociación Española de Vítimas do Holocausto, creada polos deportados nos campos de concentración nazis e Mauthausen. Anteriormente, foi un dos dirixentes do sindicato CNT. Transmitía carisma e credibilidade e pronunciou numerosas conferencias, especialmente nos centros educativos, pero tamén en espazos máis visibles como o Congreso dos Deputados. Apareceu moito na televisión e nos medios convencionais, xa que era un gran conferenciante. Chegara arriba, pero non podía chegar máis arriba. De feito, todos os anos celébranse en Mauthausen encontros de presos que se manteñen, ano tras ano cámbiase a presidencia, e que España sexa a presidenta da mesa foi a súa proposta, en 2005. Para iso, conseguiu por primeira vez que un presidente do Goberno español estivese presente nestes actos, José Luís Rodríguez Zapatero, expresando o seu apoio. España, que ía presidir a Mesa, pronunciaría o seu discurso principal: Enric Marco era o principal candidato. Era o encargado de pronunciar o discurso.
Pero as cousas non saíron como el quería. Poucos días antes da súa estancia en Mauthausen, o historiador Benito Bermejo, experto na investigación dos españois que estiveron nos campos de concentración alemáns, deu a coñecer a verdade de Marco. Facía meses que o seguía, porque sospeitaba que mentía porque as informacións que se foron atopando nuns documentos ocultos dicían: Marco estivera na Alemaña nazi, pero marchouse voluntario á illa, grazas a un acordo entre Franco e Hitler, xa que moitos españois traballaron no armamento nazi alemán. O historiador quería reunirse con Marco para falar da súa información cara a cara. Pero Marco non lle fixo caso. É evidente por que. Ía demasiado lonxe, dar ese discurso de Mauthausen non era pequeno, e o historiador non tiña máis que dicir a verdade: enviou senllos informes das probas atopadas á Asociación Española de Vítimas do Holocausto e ao Goberno español.
Non se detivo aí, aínda que
Mr. Marco sorprendeuse coa mentira, pero non calou. Polo menos unha década máis continuou insistindo no tema. Dicía que era vítima de focos mediáticos, que fixera “traballos de divulgación” para dar a coñecer o vivido polos deportados e que había que darlle as grazas a unha xente que tamén sufrira estando na Alemaña nazi e que por tanto tiña moito que dicir...
Por enésima vez circulou polos medios de comunicación. Como farsante, pero seguiu falando. Era un contido fresco para os xornalistas. Fixéronlle un documental en 2009, cando as cámaras lle axudaron a Alemaña, e estivo realmente preso nese cárcere e noutros lugares. E en 2014 escribiu a novela biográfica O impostor (O impostor), do escritor Javier Cercas.
A finais de 2024, Marco da produtora Moriarti. A verdade inventada (Marco. A verdade que se inventou), a estrea da película de ficción. A película chegará aos cines o próximo 8 de novembro, segundo informou Zinegoak. Previamente, proxectarase na sección perlas do Festival de Cine de San Sebastián, para pechar a sección.