Automatically translated from Basque, translation may contain errors. More information here. Elhuyarren itzultzaile automatikoaren logoa

Nazioaren zentzua

  • Adinak nahi dena esan eta egiteko ematen duen askatasun horretaz baliatzen zen: “Laurogei urte eta pikoko prostatikoa zarenean egiten duzu nahi duzuna, e? Daukazu askatasun bat...”. Memoriak idazten ari zen aitzakian joan ginen elkarrizketa egitera, 2011ko ekainaren 28an.

Politikagintza ofizialetik kanpora, bakearen eta eskubideen aldeko ekimen ugaritan sartu zen: Egunkariaren itxieraren kontra, Milakabilakan, Independentistak sarean
Politikagintza ofizialetik kanpora, bakearen eta eskubideen aldeko ekimen ugaritan sartu zen: Egunkariaren itxieraren kontra, Milakabilakan, Independentistak sarean"¦

Oroitzapenen apunteak papereratzen omen zituen euskaraz, gaztelaniaz nahiz frantsesez, gertaerak agintzen zion erara. Damu zen, alde batera, behar adina denbora hartzen ez zuelako horretarako, baina ez zegoen prest afizio nagusia, gudariñoak egitearena, bertan behera uzteko. Xixipo txakurra aurretik zaunka zihoala eraman gintuen etxeko zoko batean zeukan tailerrera : “hau da nere zuloa”; berniz eta pintura usaina zeriola, soldadutxoen piezak kaxetan, pintura pote eta isipuak mahai gainean, modelotarako erabiltzen zituen uniformeen argazkiak erakusgai. Eta zapla bota zuen: “Ni ez naiz historiara pasatuko politikari gisa, baina bai soldadutxoen egile modura”.

Idatzi, ez dakigu zenbateraino idatzi zituen memoriak. Oroimenak, ez zion kale egiten. Historian zale eta aditua, bere bizialdiaren kontakizuna klase magistral ilustratu eta dibertigarria bilakatzen zuen, letra txikia eta handia tartekatuz. Historiaren trenera igotako gizona zen, bizitzea suertatu zitzaionagatik eta bizitakoa kokatzen eta iragazten jakiteagatik.

“Nik daukat nazioaren zentzua, izango naiz maniatiko bat, bale, baina zentzu hori daukat”. Hori zuen pentsamendu politikoaren ardatza, EAJren lerro ofizialetik haratagoko bideetan barrena eramaten zuena. Nazioaren zentzua gerra garaian jaso omen zuen, Iparraldean aterpetuta bizi zirenean. “Bestaldean ez zen aipatzen alderdia, aipatzen zen lehendakaria, Jose Antonio Agirre, eta bere gobernua”. Giro horretan erne zitzaion, betirako, nazioaren zentzua.

Ordurako sumatua zuen beste ondare bat: euskal kulturarena. Etxeko salan topatzen zituen Pizkundea zurkaiztu zutenak: Lizardi eta Aitzol, Lauaxeta eta Orixe, Ixaka Lopez Mendizabal… Tolosa Pizkundearen bihotza zen eta Antonio Maria Labaien eta Carmen Sansinenearena eragile haien sartu-etxea.

Ikonoklasta

Jesus Elosegi osabak –Pilartxo Sansinenearen senarrak– 1937ko urtarrilean, Ziburuko Zigarroa etxeko leihoan ateratako argazkian, ageri dira familia osoa –gurasoak, Mattin anaia eta Ramon-, Juan Migel eta Pilartxo Sansinenea osaba-izebak, eta beste pertsonaia bat: Elbira Zipitria, andereño aitzindaria. Imanol Muruari Jakinerako emandako elkarrizketan Ramonek “Zipitriaren lehen biktima pedagogikoa” izan zela kontatzen du, bere ironia grafiko horrekin. Don Jose Migel Barandiarani berriz –latineko irakaslea izan zuen Saran– kalifikatibo bat ezartzen zion: integrista. “Apaiz bastante integrista”. Autozentsuratik gutxi, mendeku puntu bihurri bat bai, Labaien mutikoari Iparraldeko egonaldia apur bat mikaztu zioten euskal munduko ikono horiek epaitzerakoan.

Historiak etxeko ataritik pasatzen segitzen zuen. 1940ko udan, gerra batetik ihesi zetorren mutikoak beste gerra bateko episodioa bizi izan zuen Donibane Lohizuneko plazan: alemanak sartu zirenekoa. “Zigarretten” eskatu zion soldadu haietako batek, eta han joan zen korrika tabako dendara eta baita enkargua egin ere. Ordainetan 20 libera jaso zituen, sekulako propina, Hitlerren jarraitzaile harengandik: “Germanofilo bihurtu nintzen segituan”. Pasadizo hori “Esbastika bat Bidasoan” dokumentalean ere jasota dago. Labaienek kamera aurrean egindako azkenengoetako agerpen horretan, lehen eskuko testigantza eskaintzen du nazien Iparraldeko egonaldiaz, eta haien eta euskal jendearen artean egon ziren harremanez.

Sarako euskara ikasita eta eskola frantsesak eskaintzen zuen historia eta kulturarekiko jaieraz jantzita itzuli zen Labaien gaztea Iparraldetik 1944ean. Eta hemen nazional-katolizismoarekin topo egin zuen, Donostian, Jesuiten ikastetxean. Gero kimikako ikasketak egitera joan zen Madrilera, eta han Euskal Herriko historia lantzeko talde bat muntatu zuen ikasle euskaldunekin. “Bazen teoria bat: noiz hasi zen abertzaletasuna? Azkoitiko zalduntxoekin”. Teoria labaiendarra.

Aizu!

Horixe zuen makulu-hitza. Aizu!-rekin hasi eta edozer etor zitekeen segidan. Esaterako, Garaikoetxeak 1980an gerra osteko lehen Jaurlaritzara deitu eta Kulturako Sailburutza hartu zuenean “dena egiteko zegoela”, eta lehendakari haren ausardiaz eta autoritateaz baliaturik Euskal Irrati Telebista sortu zutela ia-ia klandestinoki. “Gobernu hartan zegoen entusiasmo handia, eta indar handia zeukan lehendakari bat; eta argi ikusten genuen gauza bat zela Espainiako legalitatea eta beste bat Euskal Herriaren legitimitatea”.

1983an Donostiako alkatetza lortu zuen EAJtik. Erosoen aurkitu zen kargua, titulurik kuttunena. “Nik uste dut gure egitura politikoaren bizkarrezurra alkatetzak izan direla”. Nerea Azurmendik 2004an, Rikardo Arregi sarien argitalpenerako egin zion elkarrizketan adierazi zuen Labaienek, gerora ohartu zela, Donostiako burgesiaren alkate izan zela bera. Burges hitzari ez zion zirkinik egiten. “Ni Tolosako burges bat naiz eta nire ama Donostiako burges bat zen, eta bakoitza da dena. Ezin duzu fikziorik egin”. Maria Cristina hotela berritzeari ekin zion eta auzoetan kultur etxeak sortu zituen alkatetzan egon zen legegintzaldian.

1985eko Korrika Donostiatik igaro zeneko telebista irudietan, AEKko kamiseta jantzita ageri da alkatea kalez kale, semeetako bat eskutik hartuta; gero, Udaletxean, don Jose Migel Barandiaranen ondoan, “Gora Euskadi!” ozen eta hunkituarekin amaitu zuen harrera ekitaldia. Urte hartan 800.000 pezetako laguntza jaso zuen Korrikak Donostiako Udaletik.

Andoaingo SAPA arma lantegiko aholkulari gisa lan egin zuen erakundeetako ibilbidea utzi eta erretiro berantiarra hartu arte.

Aholkulariaren zereginak: “lizentziak lortu, zee behar dauden aztertu, militarrekin harremanak izan… Ni ondo moldatzen naiz militarrekin”.
Eta aldi berean, politikagintza ofizialetik kanpora, bakearen eta eskubideen aldeko ekimen ugaritan sartu zen: Egunkariaren itxieraren kontra, Milakabilakan, Independentistak sarean… “Nik esaten diet hori opzio bat dela, aztertu egin behar dela”. 2011ko Aberri Egunean, han zebilen Baigorrin, txanoa jantzita, zaparradari aurre egiten. Nazioaren zentzuaren aterkipean beti ere.
 


Newest
2025-01-31 | Euskal Irratiak
Ramuntxo Labat-Aramendi
“Duintasunez arituko gira; Ahetzeko herriko etxearen egoera egonkortu nahi dugu”

Lehen itzulitik bigarrenera, auzapezgotzara jauzi egin zuen Ramuntxo Labat-Aramendi abertzalearen zerrendak. Erdiespena "xinaurri lanari esker" egin zela uste du Labat-Aramendik. Ahetzen zerrendak bozen %44,39 lortu zuen urtarrilaren 12an eginiko behin betiko bozketan... [+]


The premises of the Pamplona Lava Association and the Windsor Bar will be unified
In this way, they will give stability and solidity to the project that has taken the Basque language and culture to the heart of the city.

2025-01-31 | Uriola.eus
The first day of the kitchen and cleaning strike was followed yesterday by more than 70%, according to the unions
Hundreds of workers joined in the human chain that took place in Bilbao on Thursday under the slogan “Improving working conditions, decided here and now”.

Worker killed in truck crash in Arbizu
A 52-year-old Altsasu has died after a workplace accident in Arbizu on Thursday, according to the Navarre Provincial Council. He is the fourth worker killed in a workplace accident in the Basque Country since the beginning of the year. The incident occurred during the... [+]

Strike in public education in Navarre
Unions say the third strike of the school year has also been a success
Thursday was the third day of strike since the beginning of the school year in Navarre Public Education and after the morning mobilizations, the LAB, Steilas, ELA and CCOO –callers of the protest– expressed their satisfaction. The torrential rain and cold have constantly... [+]

The ban on UNRWA in East Jerusalem will further complicate aid to Gaza
On January 30, Israel launched a ban on the UNRWA Office of Assistance and Labor for Palestine Refugees in East Jerusalem. Following the ceasefire agreed on January 15, they have the third exchange of hostages and prisoners this Thursday.

2025-01-30 | Julene Flamarique
The Fifth Anniversary of the Tragedy of Kabbalah
Joaquín Beltrán and Alberto Sololuze will meet on Sunday in the Eitzaga neighborhood of Zaldibar to remember and demand responsibility for the disaster. The detachment was caused by “the greed of the businessmen”, and the Basque Government has “not taken the slightest... [+]

More sanctions await in the case of the house of the former PNV councillor in Zarautz
The SOS Talaimendi said that the ruling of the Superior Court of the Basque Country "has not left a gap" and that "there remain some arbitrary and quasi-criminal decisions that have not yet received the legal sanction they deserve". It states, among other things, that several... [+]

2025-01-30 | Leire Ibar
Call to fill the streets for public health in Bilbao, Vitoria-Gasteiz and San Sebastian on February 1
The Popular Platform for Public Health (OPA) has called for demonstrations on February 1. They call for mobilisation to combat the privatisation of health, to strengthen primary care, to improve conditions for health workers, to combat precariousness and to advocate for both... [+]

2025-01-30 | Julene Flamarique
“We have won”: the Socialist Housing Union of Pamplona stops the eviction of Burlada
A woman who is a victim of gender-based violence and her five children, three of whom are under the age of eighteen, were evicted on Thursday. The dismissal has not been completed on the grounds that there were no conditions to carry out the decision, but a new date will be... [+]

San Sebastián residents sentenced for speaking Basque have been fined
The Basque Government has lifted fines for the Basque people who were punished for speaking Basque to the border. These citizens are Manex Ralla and Amaia Abendaño, who have confirmed to this media that they have been deprived of fines.

2025-01-30 | Leire Ibar
The Basque Committee of the EITB denounces the rejection of the Basque language requirement in management positions
The Basque Committee of the EITB has expressed its rejection of the selection processes for the management positions carried out in recent months. Three people who do not have a C1 level have been selected for key positions: For the direction of EITB Media, for the direction... [+]

Adif says that the situations of labor slavery denounced in the works of the AHT are "false"
After receiving the scandalous testimony that AHT Geldi denounces the existence of situations of labor slavery in the works of the High-Speed Train of Navarre, the company Adif that promotes these works has had to respond publicly: "They're a lie."

2025-01-30 | Aiaraldea
Amurrio City Council refuses to include the Ayaraldea Media subsidy in the municipal budgets of 2025
The budgets of the Amurrio City Council for 2025 will be discussed and voted in this Thursday’s Plenary Session and, once again, the Municipal Government has refused to reinstate the agreement and subsidy of the Ayaraldea Media.

2025-01-30 | Ahotsa.info
KarKarCar, a new cooperative mobility proposal in Pamplona
Kar Kar Car, a cooperative of electric car users, is expanding its fleet of vehicles and expanding its service to Pamplona.

Eguneraketa berriak daude