Urteurrena kari, hedabideetan irakurri dut ondokoa: hitz egiten eta idazten den euskara (ondo ala gaizki) gero eta urrutiago dago Eskaltzaindiaren kezketatik.
Ezjakintasuna ere badago. Ahaztu egin zaigu euskara batua zertarako sortu zen, idatzia izateko. Hortik etorri dira bestelako kontuak, ea euskara batua izan behar den ahozko euskara eta beste... Horretaz eztabaidatu dezakegu.
Normatibizazioaren ikuspegitik garai batean jarri ziren zimentarriak eta orain teilatua ipintzea eskatzen digu. Teilatua ipintzeko alfer-alferrik ibiliko zara baldin eta tarteko solairuak jartzen ez badituzu. Beharbada momentu honetan esker gaiztoko asto-lana eskatzen du solairu horiek jartzeak.
Kaleko euskaratik hurbil-kanpo? Euskaltzaindia beste plano batean dago. Bizirik dagoena kaleko euskara da, horrek ez du kentzen euskara idatzia. Euskararen munduan mailak ez dira ondo bereizten, badirudi kaleko euskara dela onena... Ez, barkatu, zertarako den. Kaleko euskara onena da funtzio batzuetarako eta idatzia beste batzuetarako.
Galdera hau ere irakurri dut: Euskaltzaindiari berehalako jarraipen akritikoak euskarari laguntzen dio ala oztopoa da?
Akritikotasuna? Ez nuke esango halakorik dagoenik. Akritikotasuna egongo balitz bake ederra izango genuke eta ez dut uste bake eder hori behar dugunik. Akritikotasuna baino, esango nuke gizartea bera konturatu dela euskara aurrera atera nahi badugu, nonbaiten erreferentzia bat izan behar dugula. Nonbait hori, gure kasuan, Euskaltzaindia da. Orain dela 90 urte sortu zuten helburu horrekin, badirudi bere testigantza eman duela eta bere lana egiten ari dela. Zergatik ez baliatu hori? Zentzurik zabalenean diot: Euskal Herri osoa hartzen duen erakunde bakarra da, euskalki eta kaleko euskara desberdinen ordezkariak hartzen dituena, normatibizazio eta normalizazioan ari da...
Euskaltzain taldeak hainbat alorretako adituak bildu ditu azken urteotan. Zein alorretakoak gehituko zenituzke?
Ez dut uste beste eraberritzerik egongo denik datozen hamar-hamabost urtetan. Baina badaukat arantza bat: nola lortu urgazleek gure zereginetan beste era batean parte hartzea. Urgazleek hartzen dute parte batzordeetan, proiektuetan... baina beharbada beste zerbait eskaini behar zaie, agian Euskaltzaindiak hartzen dituen erabakietan parte hartzeko aukera eman behar diegu. Oso zaila da, 200dik gora baitira, baina mekanismo batzuk asmatu behar ditugu.
Euskaltzaindiaren inguruko inkestan, datozen urteetan garrantzia zeri eman galdetu duzue. Lehen hiru postuetan ondokoak ageri dira: euskararen erabilera sustatzea, gizartearen espresio bidea izatea, euskaldunen eskubideak bermatzea.
Neurri handi batean normala da. Euskaltzaindiak hizkuntzaren normatibizazio aldetik egin duena bideratuta ikusten da, nahiz eta oraindik asko falta. Momentu honetan gizartearen kezka hor dago, erabilera sustatzean. Normatibizazioak gurean pisu handia izan du, eta hori ahaztu gabe, normalizazio bidean joan behar dugu, modurik zabalenean ulertuta. Esate baterako, eskubideak bermatzea aipatu duzu, badakigu badirela gobernu batzuk hizkuntza politikaren kezka eta ardura dutenak, horretarako aukeratuak izan dira. Alabaina, badakigu Euskaltzaindia izan daitekeela Euskal Herri osoa hartzen duen foroa.