Botilaren beste erdia zerez bete


2021eko uztailaren 19an
Durango edota efemerideen azoka. Gure kulturan ezin jada abendua aipatu, Durangoko Azoka aipatzeke. Iaztik, azokaren 40. urteurrena kari, efemerideen gunea eta leloa dugu Durango: «Abendu hasieratik Eguberrietara bitarte Durango bidarte». Honezkero, euskaraz bizi den inor gutxi izanen da Azokara joan gabea. Abendua, Eguberriak eta Durango bereizi ezinak dira euskal kulturaren -eta kontsumitzailearen- imajinarioan. Azokaren terminologia finkatuz joan da azken urteotan: hasierako «liburu» eta «disko» berbez gainera, stand, katalogo, nobedade, blog, txat, best-seller, afixa-kartel, hala Argizaiola nola omen-saria, eta abar. Paris, Frankfurt edo Bartzelonako azokek darabilten antzeko terminologia finean. Barazki azoka-gunetik berezko eraikinera -Landako Erakustazoka- pasa zen Azoka. Orain dela hamar urte jasotzen zuen neurriz kanpoko bisitari izatetik kopuru normalago bat jasotzera pasa da egun, azokak helduaroa gainditu duen seinale, euskal kulturaren aro bat osatu dela eta aro berria ote datorren hautematen ari den adierazgarri.


Batasuna eta elkarlana, euskal kulturgintzak behar duen bitasuna

Espainiako Gerra Zibilaren ostetik Jakin aldizkaria sortu zen garaira arte, kultur basamortua ezagutu zuen Euskal Herriak. 1956an sortu zen Jakin. Jakinena ez ezik, euskal kulturgintzaren efemeridea ospatzen ari garela sumatzen da han-hemenka. Jakinen 50. urteurrenaren ospakizunaren karietara Joan Mari Torrealdairen «Kulturgintzaren batasuna ospatzen dugu» berbak lekuko. Berba hauek, EAEko lehendakari Juan Jose Ibarretxe eta Miren Azkarate Kultura sailburua alboan zituela aditzera eman zuen Jakineko egungo zuzendariak. Omenak omen, aldizkariak -1967tik 1977ra zentsuratua eta frankismoaren gau ilunean gure kulturari argia eman ziona- Argizaiola saria jaso du merezimendu osoz.

Aurtengo Azokak badu bere gaia: Bidaiak. Bidaiak bidaia, euskal letren eta diskoen egileak aspaldian atera ziren mundura. Batzuen «nazionalismoaren gaitza bidaiatzen sendatzen da» esakunea kontuan hartu zuten aspaldi «gure» idazleek eta musikariek, eta dagoeneko euren emaitzen kontsumitzaile garenok sendatuta gaude nolabait. Horren froga-edo, gure kultur industriaren azoka gorenean Eslovenia herrialdeko ordezkariak jasotzea. Gerediaga Elkartea eta EIEren elkarlanari esker, esloveniar eta euskal literaturak alderatu dira aurten. Batasuna eta elkarlana, horra euskal kulturak behar duen bitasuna.


Kultur industriarekin disidentzian

Terminologia nahiz teknologia berriak bere egin ditu Azokak. Interneteko lanabesak finkatu zituen iaz, eta aurten, telebistako iragarki bidez ere agertu zaigu Azoka. Euskal kulturaren esparruan askotariko gaiak ugaldu dira azken hamarkadetan. Tradiziotik modernotasunera bidean, zentsura, tabua edota disidentzia bezalako gaiak landu dira euskal letren munduan. Iazko Durangon, esaterako, zentsura izan zen landutako gaia. Usteak uste: zentsura kanpoko botereek ezartzen digutena da. Usteak ustel ordea, bertako eragileek nahiz norbanako berak bere buruari ezartzen diona ere bada zentsura. Badago horregatik, Pako Aristi idazlea kasu, Durangoko Azoka espejismoa, ameskeria edo irudikeria bezala jotzen dutenak, Azokan bizitakoak ez ei du urtean zehar segidarik izaten, alegia. Badira ere, kultur industriaren ibilmoldearekin disidentzian edo, bere liburuak prentsa aurrean aurkezten ez dituzten idazleak, Xabier Montoia edota Koldo Izagirre, kasu. Badago ere mintzen dena, iaz kasu, Azokak politikarien liburuak best-seller bihurtzen dituelako, baita, 50 urte sasitan daraman erakundeak Azoka propagandarako erakustoki gisa erabiltzeagatik mindu zena ere. Hauek ez dira antolatzaileen gurariak inondik ere. Berbarako, hedabideetatik best-sellerren berri emateari uko egin diote antolatzaileek iaztik. Best-sellerdunak Atxaga eta Sarrionandia izateak lotsaturik nonbait. Urteen poderioz, heldutasunera iritsiko ahal da Azoka.

Azokan, besteak beste, Xabier Leteren Abestitzak eta poema kantatuak liburua dago. Balio bekigu berau gainerako eskaintza eta emaitza guztien adibide gisa. Egilea ospatzen ari garen kultur efemeridearen garaikidea delako, eta liburuan Durangoko lehengaiak biltzen direlako, hots, hitza eta musika. Jakin aldizkariari aroen aldaketei egokitzen jakitea aitortu zion Ibarretxe lehendakariak -Leteren- hitz hauek bere egin zituen: «Gizonen lana jakintza dugu, ezagutuz aldatzea». Guk Durangoko Azoka sortu zutenen enbor beretik sortutako ekimen berriak desiratzen ditugu aurrerantzean. Euskal kulturgintzaren xedeak arrazoi garbiz osatuko lituzketen ekimenak.

Gure ekimenen irudikapena botila gisa azaldu ohi dugu egungo kulturan, baita botila «erdi betea edo erdi hutsaren» dilema azaldu ere. Euskal kultur industriaren -eta Durangoko Azokarena orobat- botila irudikatzean, irudikapenaren zentzua aldatzeko ordua heldu ote zaigulakoan gaude. Helburua ez luke botilaren beste erdia betetzea izan behar, botila arrazoizko edukiz betetzea baizik.

ARGIAko eskaintzak
ARGIAko Egutegiak, urtero legez, ondo baino hobeto eramanen zaitu 2007an barrena: zeruko, lehorreko nahiz itsasoko berriak aurkituko dituzu bertan. Halaber, fisiko zein mentalki forma onean zaudenentz jakiteko Kirolaz Badakit jokoa probatu dezakezu eta Bilboko historia, kaleak eta barrunbeak ea ondo ezagutzen dituzun ikusteko berriz, Bilboz Badakit. Era berean, etxetik higitu gabe, Hego Amerikara joateko aukera eskaintzen dizugu Illimani liburuaren bidez. Bolivia edo Tawantinsuyu ezagutuko duzu Amets Arzallusen hitzak eta Txomin Txuekaren irudiak lagun. Areago, irakurtzen ez dakienarentzat Ziztadak jokoa prestatu dugu: jokalariek erleen bizimodua ulertuko dute mahai jolas honekin. Gure eskaintzen jabe eginez gero, kirolari, bidaiari eta erle esploratzaile izateko bidean jarriko zaitugu aurten.


ASTEKARIA
2006ko abenduaren 10
Azoka
Azkenak
Ertzaintzak Etxarri II gaztetxea hustu du Bilboko Errekalde auzoan

Iragarrita zegoen moduan, Bilboko Errekalde auzoko Etxarri II gaztetxea hustu du Ertzaintzak 9.00etan abiarazi duen operazioarekin. Arratsaldean protesta manifestazioa egingo dute auzoan, 19:00etan Amezolako tren geltokitik abiatuta.


2025-04-04 | ARGIA
Langile bat hil da Agoitzen obra batetik jausita

Ezbeharra ostegunean gertatu da eta SOS Nafarroak 16:00 orduak jotzear zirela jaso du haren berri. Medikua, anbulantzia et Foruzaingoa bertarako dira, baina ezin izan dute gizona suspertu eta bertan hil da.


2025-04-04 | ARGIA
Euskaraldia Hika-rako 83 herrik eman dute izena

Aurtengo berritasuna da. Ahobizi eta belarriprest rolen artean aukeratzeaz gain, herritarrek Euskaraldia Hikan parte hartzeko aukera izango dute. Hitanoa erabiltzen ez den herrietan, toka eta noka, bien erabilera bultzatuko da, eta hitanoa bizirik dagoen herrietan nokaren... [+]


Interview. Urez eta hondarrez
Lurra zapaltzeko moduak

Interview. Urez eta hondarrez
Egileak: Telmo Irureta eta Mireia Gabilondo.
Aktoreak: Telmo Irureta eta Dorleta Urretabizkaia.
Zuzendaria: Mireia Gabilondo.
Konpainia: Tentazioa.
Noiz: apirilaren 2an.
Non: Victoria Eugenia Klub Aretoan,... [+]


2025-04-04 | Sustatu
Kneecap filma, orain euskarazko azpitituluekin

Ezagutzen duzue Kneecap filma? Oscar sarietarako hautatu zuten. Belfasteko hirukote baten istorioa da. Kneecap Hip Hop talde ezaguna da gaur egun, eta hizkuntzaren aldeko jarrera (gaelikoa) argia dute, IRAren osteko belaunaldiaren gorabeherak kontatzen ditu filmak; drogak eta... [+]


Haur filosofiari buruzko podcasta igandean estreinatuko du ARGIAk: ‘Galdera Basatiak’, Iñigo Martinezek gidatuta

Galdera batzuen aurrean, behin eta berriz helduok ume sentitzen garela dio Iñigo Martinezek, “bizitza zulo existentzialez beterik” dagoelako. Galderaz galdera "behin-behineko erantzunen bila" aritzeko asmoa du irakasle eta filosofoak. ARGIA... [+]


2025-04-04 | Euskal Irratiak
Beñat Molimos: “Herritarren babesari esker du Laborantza Ganbarak iraun hogei urte hauetan”

Euskal Herriko Laborantza Ganberak hogei urte bete ditu. 2005ean sorturik, bataila anitzetatik pasa da Ainiza-Monjoloseko erakundea. Epaiketak, sustengu kanpainak edota Lurramaren sortzea, gorabehera ainitz izan ditu hogei urtez.


Itsasadarreko tunelaren obretarako leherketak legeztatzearen aurka mobilizatuko da ostiral honetan ‘Subflubiala Ez!’

Giza-katea antolatu du Subflubiala ez! plataformak eta hitzordua Artaza-Romo Institutuan jarri du gaurko 18:00etan. Bizkaiko Foru Aldundiak Ingurumen Inpaktuaren Adierazpena (IIA) aldatzea du helburu eta horrelakorik ez du onartzen plataformak.


Kutsadura maila handi eta arriskutsuak behatu dira Zubietako erraustegiaren inguruetan

Europan kutsadura maila aztertzen aritzen den Toxicowatch erakundeak egindako ikerketaren emaitzak dira. Erraustegia martxan jarri aurretik egin zituzten lehen azterketak, eta ondoren 2024ra arteko laginak aztertu dituzte. Iazko laginen emaitzak dira honakoak.


Instituzioek preso atzerritarren birgizarteratzea oztopatzen dutela salatu du Salhaketa Nafarroak

Elkarteko Andoni Burguetek nabarmendu du espetxean dauden presoek egindako delitu gehienek behar sozioekonomikoekin lotura dutela.


Netanyahuri babesa erakutsi eta Nazioarteko Zigor Auzitegiko kide izateari utziko dio Hungariak

Gergely Gulyas Hungariako Presidentetza ministroak eman du erabakiaren berri, Hagako auzitegiak atxilotze agindua ezarrita dion Benjamin Netanyahu Israelgo lehen ministroa herrialdera heldu den egun berean. Israelgo armadak Gazako eremu gehiago hartzeko asmoa duela... [+]


Hezkuntza saila eta sindikatuak ostiralean bilduko dira, eta akordio bat lortzeko nahia adierazi du Jaurlaritzak

Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako hezkuntza publikoko irakasleek urtarrilean abiaturiko greba zikloaren bigarren kolpea amaitu eta biharamunean deitu du bilera Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak. Begoña Pedrosa sailburuak adierazi du "akordio bat lortzeko nahia"... [+]


‘Guggenheim Urdaibai Stop’ek Urdaibaiko proiektuaz hitz egiteko bilera eskatu dio museoko zuzendari berriari

Bilboko Guggenheimeko museoaren kanpoaldean bildu dira plataformako kideak, bertan zuelako bere lehen agerraldi publikoa Bilboko Guggenheim Museoko zuzendari berri Miren Arzallusek. Landuko dituen ildoez hitz egiteko "goizegi" dela adierazi du Arzallusek, nahiz eta... [+]


Eguneraketa berriak daude