Apustuetako saltsaren bat kontatzerik bai?
Bagenuen harri jasotzaile bat, eta behin koadrila bat etorri zitzaigun euretako baten aurka apustu egin zezan, proba eske. Diru asko ez genuela jokatu nahi esan genien. Denak konforme. Proba baino hiru egun lehenago etorri ziren beste harri jasotzailearen lagunak: "gurea ez dago ondo, ezin du harria jaso...". Apustua iragarrita zegoen ordea, jendea etorri egingo zen ikustera, eta hala esan genien: "proba egin egin beharko dugu, baina zuena ondo ez badago, gu ez gara txikitzera joango". Eurek baietz, proba egitearekin konforme zirela eta gure mutila hasteko, lasai-lasai. Gu apustuen munduan berriak izan, eta "zuenak zenbat egingo du?" galdetu genien, gurea ere horretara errenditu zedin. Txanda bakoitzean zazpina jasoaldi egiteko ados jarri ginen bi aldeak.
Hasi zen gure mutila aurretik, eta zazpi jasoaldi egin. Bestea badator gero, eta: bederatzi jasoaldi bai! Guk bigarren txandan ere zazpi jasoaldi egin genituen, eta hirugarrenean ere zazpi. Sarrera leihatilara joan nintzenerako gure partearen bila, besteek diru denak eramanak zituzten. Apustua irabazi zuten, baina apustu bat irabazteak bizi guztirako jendearekin gaizki konpontzea badakar, ez du merezi. Oso gaizki bukatu zuten gurekin eta azkar desagertu ziren, denei kontatu baikenien zer nortasunez jokatu zuten. Tira, guretzat lezio txiki bat izan zen. Geure begiez ikusi genuen apustuak ez zirela garbiak, eta hura ez zela kirol mailan hobetzeko bidea.
Herri kirolak artisautza bihurtzeko arriskua ikusten omen duzu. Zergatik?
Kanpotik politikoak datozenean beti deitzen digute erakustaldiak egin ditzagun, "zeren han ez dago halakorik, eta euskaldunak garela erakusteko zer hoberik gure herri kirolak baino!". Halakoetan hain argi badute herri kirolen garrantzia, lagundu dezatela benetan bizi dadin, bestela laster politikoek eurek jaso beharko dute harria! Geuk zaindu behar dugu gurea, kanpotik ez dira etorriko gurea babestera.
Orain herri kirolak beste kirol guztien alorrean daude sartuta, eta diru laguntzak fitxa kopuruen arabera ematen dira. Baina herri kiroletan batetik oso jende gutxi aritzen da, oso kirol gogorrak direlako, eta bestetik garestiak dira, behar den materialagatik (egurra dela, harria dela...). Gure instituzioek ez badute bereziki laguntzen, galzorian dauden animaliekin egiten den bezalaxe, akabo: gure moduko erdi-zoro batzuk bakarrik ariko dira lanean, eta kirolariek erakustaldietan bakarrik jardungo dute.
Pilotan enpresak sartzearekin, abantailekin batera desabantailarik ere etorriko zen.
Bai, Federazioari ihes egin dio profesionalen mailak. Ofizialki ez dago kontrolik maila profesionalean, enpresako diruen menpe dago pilota. Enpresa txikiok liga horretatik kanpora geratzen gara eta bi enpresa handi dira jaun eta jabe, «pilota zer den dakitenak». Eta pilotari txikiak nork defendatzen ditu? Ikuslea nork defendatzen du? Inork ez. Dopin kontrolak nork ziurtatzen ditu, dirua tartean egonda? Gu pilotari berriak sortzeko ari gara lanean, baina badakigu pilotari batek aurrera egingo badu enpresa handi horren begietakoa izan behar duela, bestela ez dela inora iritsiko!
Funtzionatzeko modu hori, gaur indartsuak diren enpresentzat ere bada arriskutsua: bihar enpresa handiago bat sartzen bada, hark aginduko du pilotan gertatuko den guztia. Oso bide okerrean dago pilota profesionala. Herri kiroletan ez dugu eredu horretan erori behar. Federazioen babesa eta kontrola da gure bidea.
Pottokak Hegoaldean zabaltzen ere egin duzu lan. Nondik pottokekiko kezka hori?
Herri kiroletan Iparraldekoekin harremanetan hasi ginenean deskubritu nituen pottokak, Hegoaldean guztiz galdua baitzegoen. 1972rako jada Ezpeletako Pottoka Elkartea lanean hasia zegoen, eta ikerketa bat ere aurkeztua zuten Frantzian pottoka arraza homologatzeko. Baita lortu ere. Egindako lan ederra ikusita, Iparraldekoekin harremanetan jarri eta pottokak Hegoaldera ekartzea pentsatu nuen. 1982rako Arabako eta Euskal Herriko Pottoka Elkarteak sortu genituen. Hegoaldean pottoka homologatzeko lanak, berriz, Madrilekin egin behar, zaldien eskumena Defentsa Ministerioarena baitzen, ez Eusko Jaurlaritzarena. Nire autoan koronel bi eta teniente koronel batekin pasata nago muga, haiei pottokak zer ziren erakusteko! Horrenbeste lan egin, eta homologazioa lortu genuen behintzat.
Pottokek ez dute haragitarako balio, baina ikusi genuen frantsesek hipika eskoletarako erabiltzen dituztela pottokak, umeentzat espeziala baita zaldiz ibiltzen ikasteko. Halaxe hasi ginen Espainiar estatuko eta Hego Euskal Herriko hipika eskoletara zabaltzen.
Beti gertatzen den bezala, inbidia sartu zen tartean, eta Bizkaiko Diputazioko teknikari batzuk (eurek ez dute kulparik, euren nagusiak baino) hasi ziren esaten pintoa ez zela pottoka, beltza bakarrik zela pottoka. Alegia, orain homologazio aldetik pottoka mota bat daukagula Iparraldean eta bestea Hegoaldean. Hori hanka-sartze galanta da. Pottoka bere sorreran nolakoa zen inork ez daki. Gure eskutan dago euskal zaldi ofizial bat egiteko aukera. Pottoka haurrei begira indartu dezakegu, eta haurrek 14 urtera arte koloreei erreparatzen diete. Hori da gure merkatua, eta gu geure buruari mugak jartzen! Hainbeste lan egin eta gero guk egindako bidea ebaki ziguten, eta nazkatuta utzi egin genuen. Gaur pottokaren egoera txarra da oso, hipika eskoletarako ez da batere salgarria.