ARGITALPENAK


2021eko uztailaren 19an

Txakurra daukagu etxean eta zer?
Fina Casalderrey Mikel Valverde
Elkar
31 orrialde
5,50 euro

Txakur bat etxeko bihurtzen denean

Txakur bat etxean izateak alde on asko ditu, baina baita betebehar batzuek ere. Hori ikasten du Fina Casalderrey idazle galiziarrak sortutako kontakizun honen protagonistak, txakurkume bat parkean aurkitzen duenean. Etxera eraman nahi luke, baina beldur da, bere gurasoak ez direlako batere txakur zaleak. Kaleko etxe batean ezin dela txakur bat eduki, esan izan diote, bere zaunka hotsek nazkatu egiten dituztelako bizilagunak. Ea bizitza osoa txakur-kakak garbitzen pasa nahi al duen. Beraz, neskatoa saiatzen da txakurkumea uxatzen, baina hura atzetik datorkionez, etxean sartzea erabakitzen du azkenean. Gurasoak garrasika hasten zaizkio, baina asko zaindu eta maitatuko duela zin egiten dienean, txakurra etxean gelditzeko baimena ematen diote.

Itzalak luzatu egiten dira ilunabarrean
Henning Mankell
Erein
214 orrialde
13 euro


Mankell-en tetralogiako bigarrena

Gazte literaturan maisua da Henning Mankell suediarra, gizakiok bizitzeko ditugun arazoak bere abentura liburuetan jasotzen. Juan Mari Mendizabalek euskaratu duen «Itzalak luzatu egiten dira ilunabarrean» nobela, Joel mutikoa protagonista duen idazle honen tetralogiako bigarren liburua dugu. «Izarretara bidean zihoan txakurra» idazlanak eman zion hasiera tetralogia horri. Oraingo honetan, Joel hazi egin da, hamabi urte betetzeko gutxi falta zaio. Jende bakartia du lagun mutikoak, apika bera ere bakarti samarra delako. Amarik ez du, eta nahiz Sara -aitaren laguna- emakume ona izan, harekin ere baditu gorabeherak, Joelek ez duelako inoren «ia semea» izan nahi.

Gabiel Aresti, hautatua
Miren Caminos
Hiria
106 orrialde 8,75 euro


Miren Caminosek hautatutako Aresti

Gabriel Arestiren zenbait testu -batik bat poemak, baina narratibako lagin batzuk ere bai- hautatu ditu Miren Caminosek Hiria argitaletxearen eskutik plazaratu duen liburu honetan agertzeko. Gerra ondorengo euskal poesiaren ezaugarriak azaldu ondoren, Arestiren biografiari buruzko hainbat zertzelada eta izan zituen eraginen eta ideologiaren inguruko datuak eskaintzen ditu, jarraian «Maldan behera» poema sinbolista luzearen azterketa egiteko. Miren Caminosen iritziz, poetaren lanik onena biltzen du honek, irakurle ez-ohituak ulertzeko erraza ez bada ere. Nolanahi ere, «Maldan behera»k euskal irakurleen artean izan zuen arrakasta eskasaz oharturik aldatu omen zuen erabat bere poemen estiloa Gabriel Arestik, «Harri eta Herri» idazteari ekiteko.

Ñañarriri begira
Rufino Iraola
Auspoa
207 orrialde 16,83 euro


Rufino Iraolaren bertso liburua

Jatekorik gozoena baino gustukoago izan omen du beti bertsoa Rufino Iraola zaldibitarrak, eta horren adibide ona dugu Auspoa argitaletxearen eskutik kaleratu duen «Ñañarriri begira» liburu berria. Zenbat bertso ez ote ditu osatu eta idatzi Rufino Iraolak, 1972an Lorentxo Sukia bertsozaleari eskaintzeko asmoz sortu zuen lehen bertso idatzi harrezkero! Jakina, horrez gain, antolatzaile, epaimahaiko, kritiko eta gai-jartzaile bezala ere oso ezaguna dugu Iraola, baina «Ñañarriri begira»n berak sortutako bertsoak daukate garrantzia. Batzuekin, sariak jaso ditu -eta ez gutxi, alajaina, dozenatik gora baitira: Lazkao Txiki, Orixe, Zapirain Anaiak, Xalbador sariak...-, baina garbi utzi nahi izan du bertso den-denak idatzi dituela gozatzeko, edo azkura eragiteko gehienean ere.

Bi adiskide onen istorioa

Txistu eta Danbolin
Antton Irusta
Ibaizabal
55 orrialde 7,12 euro
Enrique Morenteren marrazkiekin apaindurik dago Ibaizabal argitaletxeak «Matxinsalto» bilduman plazaratu duen Antton Irustaren «Txistu eta Danbolin» ipuina. Bi musika tresna hauen istorioa kontatzen da bertan. Oso adiskide onak dira eta makina bat jaialdi eta festetan jo izan dute elkarrekin, baina Txistu urtetan aurrera doa eta batzuetan ajeak izaten ditu. Halako batean estropozo egin eta min hartuko du, gainera, eta orduan bere jabeak Txistu betirako baztertzea eta beste tresna berriago bat erabiltzea erabakiko du. Han geldituko da gizarajoa, armairu baten gainean ahaztuta museora eramaten duten arte. Han Danbolin aurkituko du berriro, ordea.

Karmeldarren azken zenbakia

Karmel
Batzuen artean
Euskal Herriko Karmeldarrak
127 orrialde / 11,50 euro
Ekintza inmorala ote da iazko azaroaren 22an Espainiako gotzainek kaleratu zuten dokumentua? Galdera horri ematen dio erantzun editorialak. Baina beste hamaika gai ere jorratzen dira bertan. Hauen artean «Egunkaria aurrera», «Herriaren kantariak», «Euskararen erabileraren IV. kale neurketa Bizkaian» eta beste zenbait gairi buruzko lanak aurkituko ditu irakurleak. Eta Andolin Eguzkitzaren olerkiak, Harkaitz Canoren «Bazterra eta ahotsa» iritzia, Jon Fernandezen «Uso elbarriaren lehen hegaldia» kontaketa...

Hasier Etxeberriaren nobela beltza

Eulien Bazka
Hasier Etxeberria
Susa
164 orrialde
12,50 euro
Gaixotasun larri bat duela aitortzen dio sendagileak Hasier Etxeberriaren «Eulien bazka» nobelako protagonistari, eta Damian Arruti gizarajoak hiltzat ematen du bere burua. Halere, berak nahi ala ez, hil arteko horretan bizitza aurrera doa, eta Poliklinikatik etxerantz abiatzen denean Intxaurrondoko kuartelaren aurkako atentatu saiakera baten ezusteko biktima izateko zorian aurkituko da, jakiteke egun gutxi barru atentatu horren egileak bere etxean ate joka izango dituela, laguntza eske. Eta hori gutxi balitz bezala, lanbidez entomologoa dugun lagun honek bere emazte ohia ezagutu uste izango du, osinean behera, laurogeita sei metroko sakoneran espeleologo batzuk aurkitu duten emakume baten gorpu zatituan. Ez esku eta ez bururik ez dauka gorpu horrek, baina bai Phophyla bahii eltxoaren marka gaiztoa besoetako baten azalean, eta oso harrigarria da horrelako orbainik inork izatea Euskal Herrian, aipatu intsektua Brasilgo Itaparika irlan bizi delako bakarrik, baina entomologoak bazuen bat etxeko euli bilduman, eta hain zuzen hark heldu zion behin bere emazte ohiari justu besagain horrek agertzen duen markaren lekuan. Eulien Bazka


Azkenak
1936an kontzentrazio esparru izandako Pequeña Velocidad pabiloia mantendu egingo dute Irunen

Irungo tren geltokian, Aduanaren eraikinaren atzealdean dagoen Pequeña Velocidad pabiloiak zutik jarraituko du, 1936ko gerraosteko giltzapetze-sistema beldurgarriaren lekuko gisa, talde memorialisten borrrokaren ondorioz. Pabiloia frankistek erabili zuten 1936tik 1942ra,... [+]


Irakasle baten jazarpena eta ukituak
EHUk baieztatu du hainbat salaketa formal jaso dituela eta genero indarkeriaren aurkako protokoloa aktibatua duela

EHUko Errektoretza Taldeak ARGIAra igorritako oharrean zehaztu duenez, Filologia Hispanikoko irakaslearen aurkako salaketen "berri izan zuen unetik abian da protokoloak zehazten duen prozedura". Denuncias Euskal Herria Instagrameko kontuan bost salaketa anonimo... [+]


Tabakoaren kea irensten duten haurrek erretzaile aktiboen antzeko arrastoak dituzte DNAn

Erretzailea ez izan arren tabakoaren kea jarraikortasunez irensteak ekar ditzaken osasun arazoak ikertu ditu Bartzelonako Osasun Globaleko Institutuak, eta frogatu du arrasto arriskutsuak uzten dituela haurren DNAn.


2025-02-12 | Hala Bedi
Maren Lazpiur (Ikasle Abertzaleak): “Gizartean gertatzen ari den gorakada erreakzionario horretan, unibertsitatea ez da salbu gelditzen”

Kurtso hasieran, 2024ko irailean EHUko Bizkaiko campusean lan-zuzenbidea irakasten zuen irakasle faxista baten berri eman zuten ikasleek. Beste irakasle bat salatu berri dute, oraingoan EHUko Arabako campusean Farmazia Fakultatean, sare sozialetan mezu eta ideia erreakzionarioak... [+]


Netanyahuk gerrarekin mehatxu egin du larunbatean preso trukea egiten ez bada

"Hamasek gure bahituak larunbat eguerdia baino lehen itzultzen ez baditu, su-etena amaitu egingo da eta armadak gogor borrokatuko du Hamas garaitu arte", adierazi du Israelgo lehen ministro Benjamin Netanyahuk, talde palestinarrak preso trukea behin-behinean... [+]


2025-02-12 | Euskal Irratiak
Marieniako lurren aldeko militanteen epaiketa, irailaren 9ra gibelatua

Irailaren 9ra gibelatu dute Kanboko kontseiluan gertatu kalapiten harira, hiru auzipetuen epaiketa. 2024eko apirilean Kanboko kontseilu denboran Marienia ez hunki kolektiboko kideek burutu zuten ekintzan, Christian Devèze auzapeza erori zen bultzada batean. Hautetsien... [+]


Adimen artifizialean 200.000 milioi euro inbertitzeko konpromisoa hartu du Europak

Otsailaren 10 eta 11n ehun bat estatuburu elkartu dira Parisen, Adimen Artifizialaren sektoreko ordezkariekin batera, AAri buruzko laugarren gailurraren kari. Abiadura handian garatzen ari den teknologia horri buruzko kezkak eta galderak entzun badira ere, ez zen horientzako... [+]


Yamili Chan Dzul. Emakume, indigena, prekarizatu
“Gure mugimenduak ahultzeko estrategiaren parte da emakumeak hiltzea”

Oinarrizko maia komunitateko U Yich Lu’um [Lurraren fruitu] organizazioko kide da, eta hizkuntza biziberritzea helburu duen Yúnyum erakundekoa. Bestalde, antropologoa da, hezkuntza prozesuen bideratzaile, eta emakumearen eskubideen aldeko aktibista eta militante... [+]


2025-02-12 | Iñaki Barcena
Aroztegiaren silogismoa

Silogismo baten argumentuak hiru proposizio ditu, eta horietatik azkena nahitaez ondorioztatzen da beste bietatik. Logika deduktibo horrekin aztertu daiteke, nire aburuz, Nafarroan gertatzen ari den Aroztegiako gatazka sozioekologiko luze eta traumatikoa.

Tesia: Baztango... [+]


Antzinako hegaztien gidaliburua

Poloniar ikerlari talde batek Sevillako Italica aztarnategiko Txorien Etxea aztertu du, eta eraikinaren zoruko mosaikoak erromatar garaiko hegazti-bilduma xeheena dela ondorioztatu du. 

Txorien etxean 33 hegazti daude mosaikoetan xehetasun handiz irudikatuta. Beste... [+]


Despremu deprimituaren ondarea

Berriki landu ditut klasean Etxahun Barkoxeren kobla eder eta hunkigarriak. Gaizo gizona! “Edertasunez praube” sortu zelako hasi zitzaizkion etxeko nahigabeak, baina hamazazpi urtetan zen pulunpaka sartu zorigaitzaren itsasoan, maite zuen Marie Rospide doterik gabeko... [+]


2025-02-12 | Edu Zelaieta Anta
Gainbabesaren desbabesa

Elkarrizketa berritu dugu fakultateko idazkaritzan, auskalogarrenez: urruti daude, euren matrikula egiteko, ikasleak bakarrik etortzen ziren garaiak. Aspaldixko aldatu zen joera, eta gurasoek –nabarmenago amek– gero eta paper aktiboagoa hartzen dute seme-alaben... [+]


Harreman publiko-komunitario-kooperatiboak eraikitzeaz

Gure lurraldeetan eta bizitzetan sortzen diren behar, desio eta ekimenen inguruan gero eta gehiago entzuten dugu harreman eta proiektu publiko-komunitarioak landu beharraz, eta pozgarria da benetan, merkaturik gabeko gizarte antolaketarako ezinbesteko eredua baita. Baina... [+]


Eguneraketa berriak daude