ARTEAREN SARELANAK

  • Ezin dira ukitu, baina ikus daitezke. Interneten aurki ditzakegu. Kasu batzuetan ez daude fisikoki, beste batzuetan gune erreal bat bisitatzeko gonbite gisa sortu dituzte, baina arte gune hauek guztiak teknologia berriek eskaintzen dituzten aukerez baliatzen dira.

2021eko uztailaren 26an
Gaur egun denetarik aurki dezakegu sarean eta, noski, arteak ezin zuen teknologia berrien munduan atzean geratu. Gainera, ibilbide horretan euskaldunak ere sokari heldu nahi izan diogu.
Internet eta artearen baturak joan den urtean "Bitniks inpaktua" sortu zuen edo behintzat hainbat komunikabidek arteari loturik hark izan zuen eraginaren islada jaso zuen. "Bitniks" hasera batean paperean argitaratzen zen eta ziberkultura ardatz zuen aldizkari bat zen, nahiz eta ondoren euskarri elektronikora pasa zuten (www.bitniks.es). Zeresan handiena ordea, joan den urtean arte erakusketa birtuala, "Impacto" izenekoa, antolatu zutenean etorri zen. Erakusketa horretan hainbat egile interesgarriren lanak erakutsi zituzten (Javier Zarracina, Javier Herrera, Alvaro Ortega, Frank Perez...); guztiak gai baten inguruan bilduz: jendearen arreta lortzeko erabiltzen diren estrategiei buruzko eztabaida sortaraztea.
"Bitniks" aldizkaria egiten duten gehienak bilbotarrak dira. Euskal giroetan ez dira ezagunegiak, gaztelaniaz lan egiten baitute, baina mundu digital latinoan punta-puntan daude.
Edonola ere, aipaturikoa euskaldunek bultzatutako proiektuetako bat baino ez da, ezen sarearen baitan miatzen hasiz gero, benetako altxorrak izan daitezkeen euskal gune artistikoak aurki baitaitezke.
Azaldutako "Bitniks"ekin batera "Euskonews&Media" aldizkari elektronikoa aipa daiteke (www.eusko-ikaskuntza.org/euskonews/artaretoa/index.html), biek aldizkariaren barnean arteari eskainitako tartea irekitzen baitute, nahiz eta gainerakoan, ez teknikoki ezta filosofia aldetik ere, ezin diren parekatu, bakoitzak berezko ezaugarriak baititu. "Euskonews&Media"ren gunean hamabost egunetik behin gutxi gorabehera, artista jakin baten lanak erakusten dituzte, baina aurretik egon diren erakusketak ere berreskuratu daitezke. "Euskonews- &Media"ko arte galerian beren lanak jarri dituzten artisten artean, Anparo Rekarte, Ainara Barrena eta Juan Luis Mendizabal aipa daitezke.


BIRTUALTASUNAREN GARAIAK.

Internetek beste esparru batean aritzeko aukera ekarri du, birtualtasun edo alegiazkotasunaren eremuan, hain zuzen ere. Orain fisikoki existitzen ez diren museoak edo galeriak sortu daitezke sarean, benetakoak balira bezala. Hau da, konplexutasuna jada ez dago koadro edo eskultura jakin batzuk Interneten erakustean, baizik eta hartzailea birtualtasun horretan sartzean, benetan non dagoen ahaztaraztean.
Gure inguruan eremu hori lantzen duten bi museo aipa genitzake: Kutxak sustatzen duen "Arbide dorreak" izenekoa eta Arabako Arkeologi Museoa. Lehenak ordea, bigarrenak ez duen berezitasun bat du, fisikoki ez dagoela inon, beraz sarean bakarrik aurki dezakegu. Interneten bakarrik dagoen beste arte gune bat Banco Guipuzcoanok eskaintzen duen arte galeria da (www.bancogui.es). Bertan hilabetero "hilabeteko artista" izango dena aukeratzen dute eta haren lan batzuk erakusten dituzte (artikulu hau egin zen momentuan, adibidez, Eduardo Txillida zen "hilabeteko artista"). Horretaz gain, beste artista batzuen lanak ere ezagutarazten dira. Txillidarekin batera esaterako, Cardarelliren lanak zeuden ikusgai, eta Banco Guipuzcoanoren bildumara ere gune honetatik irits daiteke. Gainera, webgune honek Altxerri galeriako lanak ikusteko aukera eskaintzen du eta beste galeria batzuetara pasatzeko gonbitea ere luzatzen du. Arabako Arkeologi Museoaren orria Topografi Ingeniaritza Teknikoko ikasle talde batek egin zuen karrera bukaerako proiektu gisa. Webgune horretan zoom efektuak daude, baita eraikina ikuspegi desberdinetatik ikusi ahal izateko gif animatuak eta bideoa ere. Helbidea honako hau da: vppx134.vp.ehu.es/mitoi.
Kutxak sustatzen duen gunea ordea, aurrerago doa eta bi eta hiru dimentsiodun bisitaldiak eskaintzen ditu. Bertara www.kutxa.net helbidetik irits daiteke. Bertan "Gizarte ekintza" loturan klikatu eta ondoren, "Ondare artistikoa" aukeratu behar da. Hor aurkitzen da "Alegiazko museoa" eta bi aukera daude: hiru dimentsiodun ikustaldia burutzea (horretarako "Viscape" plugina instalaturik izan behar da eta ez izanez gero, bertatik jaitsi daiteke) edo bi dimentsiodun ikustaldia egitea.
Behin "Arbide dorreak" museo birtualaren barruan, bi eskaintza nagusi aurki ditzakegu, bata pinturari dagokiona eta bestea eskultura ardatz duena, biak estiloen arabera sailkatuak. Pinturari zortzi areto eskaintzen zaizkio "Beheko solairuan" eta ,besteak beste, Jesus Mª Corman, Ricardo Baroja, Jesus Apellániz, Irene Laffitte edo Bonifacio Alfonso bezalako artisten lanak ikus daitekezke. Eskulturari dagokionez berriz, beste sei areto daude "irekita" "Lehen solairuan". Beste batzuren artean, Juan Beltran, Joxe Alberdi, Andres Nagel edo Mikel Cristtiren lanak ezagutu ditzakegu bertan. Edonola ere, museoan dauden artelanak noizean behin aldatu egiten dituzte.
Gunearen osatze lanetan hiru erakunde aritu ziren: IBD S.L donostiar enpresa, Bartzelonako RTZ Virtual eta Kutxako Teknologia Berrien Saila. Lankidetza horren emaitza orain ikus dezakegun museo birtuala da.
Arduradunak "Arbide dorreak" museoak gizartean izan duen harrerarekin oso gustura daude. Ez da gutxiagorako, 1997an mundu osoan zabaldua dagoen "Superscape" teknologia enpresak Kutxaren gunearen garrantzia azpimarratu baitzuen. Horren eraginez, "mundu osoan ezaguna egitea" lortu zutela dio Alberto Martinezek, Kutxako Gizarte Ekintzako buruak.


GIZARTEAREN ZERBITZURA.

Museoan erakusten diren lan guztiak Kutxaren ondare dira. Erakunde gipuzkoarra oro har 5.000 erregistro artistikoren jabe da eta horietako batzuk "Arbide dorreak" museoaren baitan aurkitzen dira ikusgai, birtualki bada ere. "Era horretara gure ondarea publikoari hurbiltzen diogu", dio Alberto Martinezek.
Gainera, ikusleak museo birtualean dauden lanak zoomarekin ikus ditzake eta lan jakinen informazioa nahi izanez gero, Kutxak horretarako prestatua duen "Gizarte Ekintza" loturan aurkitzen den datu basea kontsultatzeko aukera du. Gizarte Ekintzako buruaren esanetan helburua ahalik eta errealismo handiena lortzea zen, horregatik besteak beste, museoaren ateetan klik egitean soinuak entzun daitezke, espazio erreal batean egongo bagina bezala.
Orain arte aipatutakoez gain, beste arte gune batzuk ere badira sarean. Gehienetan fisikoki existitzen diren museo edo galeriatan ikus daitezkeen artelanak eskaintzen dizkigute, baina ez dute horregatik aurrekoek baino garrantzi gutxiago. Arteko galeriako webgunean momentuan bertara joanez ikus daitekeen erakusketari buruzko informazioa lortu daiteke eta gainera, galeria birtual bat ere badago. Bertan, besteak beste, Edu Lopez, Eduardo Txillida edo Dora Salazar bezalako artisten lan batzuk erakusten dira. Helbidea honako hau da: www.euskalnet.net/ arteko.
"Galeria DV"k ere badu web orria. Bertan, besteak beste, Arco 2000ra bidalitako lanen erakuslehio txiki bat aurki daiteke. Sarean aurki daitekeen beste galeria bat "Galeria Luis Burgos" da (www.spainting.com). Bertan loturarik aipagarriena artistei dagokiena da. Hara sartuz gero, artista ugariren lanak ikus daitezke: Jose Arrue, Ricardo Baroja, Francisco Iturrino, Benjamin Palencia, Rafael Zabaleta, Ramon Casas.... Eta bakoitza berari dagokion arte eskolaren barnean sailkaturik agertzen da.
Bizkaiko arteari bereziki eginiko aipamenik ere badago sarean. Esaterako, Bizkaiko museo gehienak biltzen dituen gunea: www.arquired.es/users/- guiabizkaia/museos/Index.html. Museo desberdinen inguruko datuak ematen dira helbide honetan. Kasu batzuetan, horrez gain, momentuan museo horretan ikusgai den erakusketaren inguruko informazioa ematen da. Besteetan, erakusketa iraunkorren berri ere ematen da, argazki eta guzti. Hizkuntzari dagokionez, gaztelera eta ingelesa erabiltzen da. Euskara Simon Bolibar museoaren kasuan bakarrik agertzen da. Tamalez, gure ingurukoak diren eta sarean dauden zenbait museok euskarari oso tarte txikia eskaintzen dio. Euskara erabiltzen ez duen beste arte gune bat "Txillida-Leku" da (www.eduardo-chillida.com). Edonola ere, aipagarria da bertan Txillida-Lekuko artelanez gain, munduan zehar barreiaturik dauden Txillidaren lan guztiak ikusteko aukera dugula. Euskarari tarte bat eskaini eta era berean artelan desberdinak erakusten dituzten beste gune batzuk hauek ditugu: Guggenheim Bilbao museoa (www.guggenheim-bilbao.es); San Telmo museoa (www.ibermatica.es/aasantelmo/museo2.html) eta Arteleku (www.gipuzkoa.net eta ondoren "Arteleku" loturan klik eginez)

TEKNOLOGIA BERRIEN GARAIAN ZER DA ARTEA?
Artelekuko zuzendari Santi Erasok garbi dauka azken bi urteetan ezagutu duten krisia teknologia berrien eraginaren ondorioa dela. Erasoren aburuz, "teknologia berriek azken belaunaldien jokaeran eragin ia hondatzailea izan dute, gaur egungo sormenari dagokionez".
Artelekuko buruaren gogoetari jarraituz, teknologiak objektuan baino gehiago proiektuan lan egitea ahalbidetzen du. Orain ez da hainbeste pentsatzen objetua bukatzeaz, proiektua aurrera ateratzeaz baizik. Era horretara, jada objektu artistikoa ez da amaitzen harik eta berau errepresentatzeko leku bat aurkitu arte.
"Jendeak gordetze sistema desberdinekin lan egiten du, lan prozesu desberdinekin, jarrera desberdinekin eta aurrekontu desberdinekin", dio Erasok. Guzti horren eraginez, artea oro har aldatu egin da, nahiz eta egoera anitza izaten jarraitu. Orain artista batzuek Internetek ematen dituen kodeetan bakarrik egiten dute lan ; beste batzuek berriz, kode akademikoetan eta badira beste zenbaitzuk kode bateratu batzuetan lan egiten dutenak. Erasok bigarren multzoan Zumeta, Goenaga edo Vicente Ameztoy bezalako artistak aipatzen ditu eta azken taldean berriz, Manu Muniategi, Jose Ramon Amundarain... Egoera honek zenbait ondorio ekarri ditu, "mugikortasun eta nomadismo handia, artistaren banakotasunari eta bikaintasunari uko egitea eta ondorioz kolektibismo gehiago".
Urtarrilaren 25, 26 eta 27an egin zen artisten Superkongresoan egon zen aukerarik egoera berriaren ildoak nondik-nora dabiltzan sumatzeko.


Azkenak
Debako liburutegiak “espazio mugatua” duela dio udalak, umeei ordu gehienetan bertan egotea debekatzeko

6 urtez azpiko haurrek egunean ordubetez baino ezin dute egon Debako liburutegian. Udal gobernuak argudiatu du "liburutegian erabilgarri dagoen espazioa mugatua" dela, baina ez du argitu espazio mugatu horregatik ezartzen dituzten ordu murrizketak zergatik aplikatzen... [+]


‘Emaiezu hemengoa, emaiezu euskara’ leloa erabiliko du Nafarroako Gobernuak euskara sustatzeko kanpainan

Haurrak dituzten familiei egiten diete deia, bereziki. Seme-alabentzat onena nahi dugulako, etorkizunerako aukerak zabaltzea litzateke euskara ematea. "Eleaniztasunaren aldeko hautua egiteko gonbidapena da, euskara ematea batzea delako", esan du Ana Ollo Euskara... [+]


Txatbot hoberenaren bila

Azken urteetan, adimen artifizialaren (AA) garapenak hizkuntza gutxituen egoeran eragin nabarmena izan du. Teknologia erraldoiek garatutako eredu nagusiak, hala nola ChatGPT, hizkuntza nagusietan trebatzen dira, eta horrek euskararen moduko hizkuntzak bazterrean uzteko arriskua... [+]


2025-02-11 | Sustatu
Metak Libgen pirateatu badu, zuk zergatik ez?

AEBetako auzi judizialen batengatik jakin denez, Metak (Facebook-eko jabeak) Libgen sareko liburutegia masiboki pirateatu du BitTorrent protokoloak erabiliz. 81.7 terabyte gutxienez lortu zituzten horrela, beren adimen artifizialeko sistemak elikatzeko. Saiakera eta zientzia... [+]


Akordioa erdietsi dute haur eskoletako langileen baldintzak hobetzeko, bi greba deialdien atarian

16 urteren ostean, Eusko Jaurlaritzak eta Haurreskolak Partzuergoak akordioa erdietsi dute astelehen iluntzean lan-hitzarmena berritzeko. Greba deituta zegoen asteazken eta ostegun honetarako, eta LABek eta Steilasek indarrik gabe utzi dituzte bi deialdiak. Asteartean mintzatuko... [+]


Bigarren itzulian erabakiko da nor izango den Ekuadorko presidentea

Inkesta gehienen faboritoa Daniel Noboa egungo presidente eskuindarra izan arren, aurreikusitakoa baino tarte txikiagoa atera dio Luisa Gonzalez hautagai correistari. Apirilaren 13an egingo da bigarren itzulia.


2025-02-10 | ARGIA
Traktoreak Gasteizko, Baionako eta Tafallako kaleetan, azken protesten urtemugan

Gasteizko protestak Trebiñu eta Araba elkarteek deitu dituzte, Tafallakoak Semilla y Belarra elkarteak eta Baionakoak 'Pirinio mendikateko laborariek’. Denek salatu dute Mercosur merkataritza akordioaren ondoriozko konpetentzia, eta erregaien zerga gehiegizkoak.


Goya sariak eta esaten (ez) diren hainbat kontu

Euskal herritar ugari saritu ditu Espainiako zine akademiak pasa den asteburuan banatu diren Goya sarietan. Artikuluaren bigarren partean, zeresana eman duten hainbat kontu aletuko ditugu.


Altzairuari eta aluminioari %25eko muga zergak ezarriko dizkiela iragarri du Trumpek

AEB inportatzen dituen altzairu eta aluminioari %25eko muga zergak ezarriko dizkiola iragarri du Donald Trumpek. Ez du zehaztu noiz sartuko den neurria indarrean.


Bosgarren preso trukea egin dute Hamasek eta Israelek

Bien arteko su-etena indarrean sartu zenetik hiru aste bete direnean, Hamasek guztira 21 bahitu askatu ditu eta Israelek, berriz, 730. Bahitu israeldarren irudiak "gizateriaren aurkako krimen baten adibidea" direla salatu du Israelgo presidente Isaac Herzogek.


Carrefourren kontrako boikot eguna antolatu du larunbaterako BDZk

Gizarte palestinarrarekin elkartasunean luzatutako Boikota, Desinbertsioak eta Zigorrak kanpainak "baterajotze nazionalera" deitu du otsailaren 15erako Carrefourrek Hego Euskal Herrian dituen bost merkataritza zentrotan. 


Mezu “faxistak” zabaltzeagatik ikertutako EHUko irakasleak salatu du sareetan identitatea ordezkatu diotela

"Gaia argitu arte, irakaslea ez da campusera itzuliko", adierazi du Joxerramon Bengoetxea errektoreak, eta gehitu du "bitartekaritza" bat abiatu dutela zer gertatu den ikertzeko eta horren aurrean zer egin ikusteko. EHUko Ikasle Kontseiluko lehendakari... [+]


EH Bilduk zerrenda bateratuak osatzeko eskua luzatu die EAJri eta ezker konfederalari, Espainiara eta Europara begira

"Adostasun zabaleko gutxieneko programa amankomun bat" oinarrian izatea posible da, EH Bilduren esanetan. Zerrenda bateratuak osatzea lehenetsiko du Espainiako eta Europako hauteskundeetan, Frantziako Estatuko Fronte Herritar Berriaren tankera hartuta.


Eguneraketa berriak daude