«Nor bere herrian zikinduta ikuspegi zabalagoa lortzen da»


2021eko uztailaren 19an
Txema Auzmendiri elkarrizketa
«Nor bere herrian zikinduta ikuspegi zabalagoa lortzen da»
TXEMA AUZMENDI
Ez da erraza elkarrizketa batean horrenbeste arlo jorratu dituen pertsona baten izaera biltzea. Gaztetandik Jesusen Lagundiakoa, Herri Irratiko lokutorea, «Euskaldunon Egunkaria»ko Administrazio Kontseiluko kidea, euskararekin konprometitua... Bi orduko elkarrizketaren ondoren, oraindik ere gai askok ihes egin digutelakoan agurtu gara.
ARGIA. Berrogei urtetik gora eta etengabe ikasten, munduan zehar hamaika buelta eman eta gero.
TXEMA AUZMENDI. Gijonen Unibertsitate Laboralean ikasi nuen, hamalau urtetik aurrera. Ondoren Zaragozan eta Valentzian. Alemanian ere unibertsitate ikasketak egin nituen (eta alemaniera ikasi etika eskolak jasotzeko). Irlandan ere bai, ingelesa ikasteko. Teologian doktoradutza egin bitartean, Deustuan irakasle izan nintzen, Giza Eskubideak irakasten.
Arrazoi pertsonalengatik hirugarren probazioa _Jesusen Lagundiakoa izateko azken etapa_ Mexikon egin nuen. Handik San Franciscora, eta ingelesa ikasi bibliografia ugari landu ahal izateko. Handik itzulirik, gazteei Azpeitiko Iraurgin batxilergoa irakasten aritu nintzen. Eta hortik irratira etortzea proposatu zidaten, ni Guatemalara joatekotan nengoela, beraz ia-ia kasualitatez ari naiz lanean hemen. Euskalduna izateagatik ere bai, besteak beste. Hala ere, ez dut neure burua kazetaritzat.
A. Kanpora ateratzen diren askok esaten dutenez, hemendik atera eta beste herrietan bizitzeak gure herria erlatibizaturik ikustarazten digu. Zer deritzozu?
T. A. Nik gure herria gehiago maitatzen ikasi dut. Alemanian espainiarra nintzela esateko tentaldia izan nuen, baina beti euskalduntzat agertzea erabaki nuen. Eta, bestalde, beste herriekiko elkartasun sakona sentitu izan dut. Gure berezitasuna mundu zabalagoan jarri eta hobe kokatu dut, ingurukoekiko harremanetan murgildurik.
A. Badirudi zure eguneroko jarduerak urrundu egin zaituela jesuitez dagoen irudi tipikotik, hau da, jendearengandik oso gertu, kulturalki herri mugimenduetan inplikatua eta _irratiaren bidez_ beste herriekiko elkartasuna aldarrikatuz. Gorri fama ere ba omen duzu.
T. A. Neure ustez ez dago jesuita tipikorik; atipiko asko bai, ordea. Gure hezitzaileek izan dute eragina guregan eta, bestalde, ikasketak eta bestelako esperientziak direla eta herri ezberdin askotakoak ezagutu ditut eta ez dago molde jakinik.
Jesusen Lagundiakoen lana, gaur egun, herriarekin lan egitea da, jendearengana hurbiltzea, gaixoei laguntzea. Azken batean, urte askotan gizartetik urrun samar egon den apaiz mundua herriratzea, inplikatzea. Beharrezkoa da kristau bizitza eramateko. Bestalde, euskal kulturarekin ere loturik burutu behar da lan hau, eta horretan frantziskotarrak izan dira aitzindari. Eta gure egoeran dauden herri eta etniekiko elkartasuna adieraztea oso garrantzitsua da.
A. Beraz, jendearekin lan egiteko beharra eta era berean euskal nortasuna aldarrikatzeko beharra dira zu kide zaituen Herria 2000 Eliza elkartearen helburua?
T. A. Mota askotako jendea biltzen da elkarte horretan: apaizak, erlijiosoak eta laikoak. Euskal Herriko egoera kristau bezala bizitzeko era bat da, errealitatea aztertu, jendearekin lan egin... Bide bat da eta Euskal Herri osoko partaideak daude.
A. Euskal kultura eta euskararekiko inplikazioa, herri bat izatearen konbikzioa eta planteamendu politikoak eta gure egoeraren antzera dauden herri horiekiko elkartasuna direla eta, badirudi abertzale izatea zuretzat ohizkoa baino esanahi zabalagokoa dela.
T. A. Garbi dago norberak baduela bere aberria, eta berari loturik dagoela: kirola, politika nahiz kultura mailan txertaturik ez egotea pertsona baten dimentsio handi bat galtzea da. Nire herria den bezala maite badut, gertuago sentituko naiz beste herrietako jendearengandik. Nik bisitatu ditudan herrietan bizi izan dut esperientzia hori, ez naiz maila teorikoan iritsi ondorio horretara. Herri honetako kide sentitzen naiz eta hori da neure pentsakeraren arrazoia. Bere partikulartasuna sentituz, pertsona bat errazago izan daiteke unibertsala. Nor bere herrian zikinduta ikuspegi zabalagoa lortzen da.
A. Beraz, abertzaletasuna ez dago herri baten une bateko egoeraren arabera baldintzatuta.
T. A. Egoerak bere garrantzia du, gure kasuan Euskal Herria ez baita onartua eskubide osoko nazio bezala; baina, hala balitz ere, abertzale izateak beste esanahi asko ditu, eguneroko lanean inplikaturik sentitzea eta, batez ere, militantea izatea. Eta nazio izatea lortzen ez badugu ere, merezi du saiatzeak.
A. Horrek beste inplikazioak ekartzen dizkizu Euskal Herriko egoerari irtenbidea aurkitzeko eta, adibidez, bakearen aldeko Elkarri-n ere parte hartzen duzu.
T. A. Talde asko daude Euskal Herrian bakearen alde ari omen direnak, baina orain arte ezagutu ditudanek ez naute batere bete. Ez diet kontra egingo, baina ez dut uste bultzatu behar ditudanik, neure ustez bakea ulertzeko duten era Euskal Herriko arazoari ihes egitea iruditzen zaidalako. Ez zait iruditzen analisi zuzena egiten dutenik.
Elkarri-ren berri izan nuenean eta zein pertsonak hartzen zuten parte ikusirik _ideologiak bazterturik, eta partaide izanik Herria 2000 Elizari loturiko jendea, kristau taldekoak ere bai... azterketa sakona eta zuzena egiten zutela irudu zitzaidan eta jada Altsasun izan ginen.
A. Zein mezu zabaltzen du, beraz, Elkarri-k?
T. A. Elkarri erakargarria egiten zait ez baitago bakea bapatean lortzearekin obsesionaturik. Bere lehen helburua denon arteko elkarrizketa bultzatzea da, edozein alderditakoak direla, arazoa bideratzeko. Azken batean, alderdiei mugaturiko ghetto-ak apurtzea. Inork ez dauka bere baitan egia osoa. Baina herri honek badu bere buruaren jabe izateko eskubidea. Giza Eskubideen lehen artikuluan halaxe esaten da, herri orok duela bere buruaren jabe izateko eskubidea: ekonomia kontrolatu, politika berezia eraman, eta abar. Eta hori onartzen zaigun arte hemen ez dago irteerarik.
Beraz, bi mutur horiek nola hurbildu eta elkarrizketatzeko urratsak ematea, santua edo gaiztoa izateko manikeismoan erori gabe. Eta leporatu digute HBkoak izatea. Eta hala balitz, txarra al da? Zerbait egin behar irtenbide bat aurkitzeko eta gezurra izango da? Nondik datorren hartzen da kontuan eta ez zer bilatzen duen.
A. Beste gai batzuk jorratzen hasteko, Kazetarien Elkarteko lehendakari ere izendatu zintuzten orain hiru urte. Zer da ekimen hartaz?
T. A. Planteamendu majoak zituen, baina inoiz ez du arrakastarik izan. Ez dakit zein den benetako arrazoia, agian ez zegoen heldutasunik, baldintza objetiboak falta ziren agian. Bere helburua euskara komunikabideetan bultzatzea zen.
A. «Euskaldunon Egunkaria»ko Administrazio Kontseiluko partaide ere bazara. Nola ikusten duzu bere egoera, orain bi hilabete, bi urte bete dituen honetan?
T. A. Neure ustez egoerak onera egingo du, baina zeharo harritzen nau nola egon daitekeen oraindik horrelako itxidura Kultura Sailetik. Ez dut uste Joseba Arregi kenduta hori konpon daitekeenik, bertan egonik ez baitute bere alderdikoek ezer ere esaten.
Baina elkarrizketa eta negoziazio luzeak izan ditugu. Eskatu dizkiguten dokumentazio, kontabilitate eta gauza guztiak eraman dizkiegu eta, hala ere... ezetza. Zer egin behar da? Zein da oztopoa, gure atzean dagoen norbait? ETA gure atzean egotea? Nik uste dut guzti hori aspalditik bazterturik eduki behar dutela. Bi urte bete eta oraindik ez dira komentzitu hau oso proiektu garrantzitsua dela, ahalegin asko egin direla eta gauza on asko egin daitezkeela. Gauza duina da, objetiboak izateko ahalegin handiak egin dira, euskaraz egiten da eta Euskal Herri osoa hartzen du kontuan. Zer gehiago frogatu behar da?
A. Non ikusten duzu irtenbidea?
T. A. Eusko Jaurlaritzaren arazoa konpontzen ez den bitartean, beste bideak bilatu behar dira. Maila politikotik at, justizia mailan alegia, erakunde publikoen boikota ere ulertezina da, batez ere informazioa euskaraz jasotzen duten herritarrak ez baitituzte informatzen, diskriminatu egiten dituzte. Zein motatako etika darabilte, bada? Errealitatean oinarritzen ez diren ustezko mamuen izenean injustizia hori egitea oso larria iruditzen zait. Gipuzkoako Diputazio mailan izan da aurtengorako soluziorik baina Eusko Jaurlaritzarekiko negoziazioan dago gakoa.
A. Euskararen kontuari atxikirik, zer deritzozu Euskal Herriko komunikabideek _eta bereziki, kasu honetan, Herri Irratia_ euskararekiko duten jarreraz? Zergatik erabiltzen da horren gutxi?
T. A. Arazo larria da, batez ere jakinik hemen gehintsuenak euskaldunak direla eta zuzendaritza aldetik oztoporik ez dagoela. Beraz, gogoa behar da horretarako eta, batez ere, militantzia handia. Okerrena albiste guztiak erdaraz ematea da. % 18 egiten dugu euskaraz eta urtero gorantz joan beharko luke horrek. Bestela jai dugu. Hala ere, denok dakigu publizitate gutxiago egiten dela euskaraz. Helburua Gipuzkoan gutxienez % 50 euskaraz egitea da eta bestela gaizki ari gara.
A. COPErekin zertan da harremana? Ez al da kontraesana Herri Irratiak daraman politikarekin?
T. A. Egia da guk daramagun ibilbidea eta COPEk Madriletik daramana oso bestelakoak direla eta kontraesana dela egunez irizpide batzuk entzutea eta FMn, edota gauez OMn, beste muturrekoak entzutea. Bestalde, Donostiako Setien gotzainari esker igor dezakegu horrenbeste hemendik, Gotzainen Konferentzian erabaki baitezakete bi edo hiru ordu baino ez egitea Donostiatik.
A. Hemendik aurrera, zein asmo dituzu?
T. A. Euskal Herritik ateratzea gustatuko litzaidake. Kuba edo Guatemalan hiru urte ematea, hango egoera gertutik ezagutu eta bertako jendearekin lanean aritzeko.
Ritxi Lizartza
Ritxi Lizartza
34-38


GaiezKomunikabidKazetariak
GaiezKomunikabidIrratiaHerri Irrat
PertsonaiazAUZMENDI5
EgileezLIZARTZA2Komunikabid

Azkenak
Hilberria
Mixel Aire Etxebarren ‘Xalbador II’ zendu da

81 urterekin zendu da. Bere aita Fernando Aire 'Xalbador' bezalaxe, bertsolaria eta artzaina izan zen Mixel Aire.


2025-01-14 | ARGIA
Ikamak grebara deitu ditu ikasleak martxoaren 20an, “faxismoa borrokatuko duen olatua osatzea” helburu

Behar dugun hezkuntzarako, independentzia! lelopean deitu du grebara Ikamak unibertsitateetan, Derrigorrezko Bigarren Hezkuntzan eta Lanbide Heziketan. Datozen asteetan iragarriko dituzte greba deialdiari lotutako mobilizazioak.
 


2025-01-14 | Leire Ibar
Libreki esan ahalko da Instagram eta Facebooken emakumeak “objektuak”, LGTBIQ pertsonak “gaixo mentalak” eta migratzaileak “gaizkileak” direla

Metaren buru den Mark Zuckerberg-ek adierazpen askatasunaren izenean eta erroetara itzultzearen izenean, immigrazioa, generoa eta sexu-orientazioa bezalako gaien aurkako zentsura kentzeko neurriak hartu ditu. Trumpekin elkarlanean arituko dela adierazi du eta... [+]


Oxfamen txostena
Munduko %1 aberatsenek urteko lehen hamar egunetan gainditu dute karbono isurien urteko kuota

Munduko populazioaren ia erdiak baino bi aldiz gehiago kutsatzen du aberastasun gehien pilatzen duen %1ak. Munduko aberatsenek hamar egunetan isuri duten kantitatera heltzeko, ia hiru urte beharko lituzke munduko aberastasunaren eskalan erditik behera dagoen herritar batek.


2025-01-14 | Euskal Irratiak
Urteko lehen maskarada eskaini dute Altzai-Lakarriko gazteek

Basabürüako ibar eskuineko gazteek lehen maskarada arrakastatsua eman dute igandean, Lakarrin.


2025-01-14 | Xuban Zubiria
Odolaren Mintzoa musika taldea
Badator agurra, mintzoak jarraituko du

17 urteko musika ibilbideari itxiera emango dio Odolaren Mintzoak hilaren 25ean Usurbilen eskainiko duen kontzertuan. Amaiera kontzertuaren inguruan egun osoko egitaraua antolatu dute. Bidelagun izan dituzten herriko taldeek hartuko dute oholtza: Rukula, Ameba, Viafara edota... [+]


2025-01-14 | Mikel Aramendi
ANALISIA
Groenlandia: betiko inperialismo kolonialista berriro ate-joka datorkigunean

Pitzatu samar dagoen astakirten baten ateraldia bailitzan hartu zen –Europan batik bat, baina baita gainerako bazterretan ere– 2019ko abuztuan Donald Trump, AEBetako presidenteak Groenlandia erosteko azaldu zuen asmoa.


Pentsiodunek haien gutxieneko diru sarrerak SMIaren parekoak izatea eskatuko dute Eusko Legebiltzarrean

Euskal Herriko Pentsiodunen Mugimenduak herri ekimen legegilea aurkeztuko du Gasteizko ganberan. Apirilaren 24ra arteko epea ipini dute sinadura gehiago biltzeko, eta dei egin diete Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan erroldatutako 18 urtetik gorako pertsona guztiei. Hiru... [+]


2025-01-14 | Leire Ibar
Israelek Gazan zuzenean hildakoak 64.260 izan direla estimatu dute The Lanceteko ikerketa batean

Gazan 2023ko urria eta 2024ko ekaina artean Palestinako Osasun Ministerioak adierazitakoa baino %40 hildako gehiago izan direla azaldu dute The Lancet aldizkarian argitaratutako ikerketa batean. Zuzeneko heriotzak soilik hartu dituzte kontuan azterketan, hau da, bonbaz edo tiroz... [+]


Hezkuntza politiken “noraeza” geldiaraztea helburu duen taldea sortu du hainbat irakaslek: “Burokrazia jasanezina da”

HezkuntzArtea Irakasleen Elkargunea sortu du EAEko irakasle talde batek. Hezkuntza politiken “noraeza” salatu nahi dute, politika horiek etengabeko metodologia berrietan, “burokrazia ikaragarrian” eta IKTen “erabilera zentzugabean”... [+]


2025-01-14 | Sustatu
“Dragoi Bola” maratoia, atalak Makusin ikusgai jarriko dituztela ospatzeko

"Dragoi Bola" maratoia egingo da EITBren Bilboko egoitzan datorren larunbatean urtarrilak 18; 16:00etatik 21:00etara. Motiboa da Dragoi Bola euskaraz bikoiztuaren atalak Makusi plataformara iritsiko direla, euskaraz eta doan, ostiralero atalen batzuk gehituz joango... [+]


Asier Cabodevilla (AZ Ekimena)
“Auzoa indartzen segitzeko proiektua da Jantoki Herrikoia”

Iaz jarri zuten martxan lehenengoz Alde Zaharrean Jantoki Herrikoia. Auzokoak elkartu eta mahaiaren bueltan konpainian bazkaltzea da gakoetako bat. "Auzotarrak elkarren artean ezagutu eta komunitatea sortzea da gure nahia", azaldu du AZ Ekimeneko kide Asier... [+]


2025-01-14 | UEU
Naiara Martin Gomez
“Haurrak komunitateko parte direla aitortzeko helduak atzerapauso bat eman behar du”

"Nola sustatu haurren parte-hartzea ekintza komunitarioen bitartez" ikastaroa emango du otsailean Iruñean Naiara Martin Gomezek (Elgoibar, 1982). Pedagogian graduatua da eta Atxutxiamaika Saileko arduraduna. Izen-ematea irekita dago UEUren webgunean. Ikastaroaz... [+]


Instagrameko ‘Denuncias Euskal Herria’ kontuak sexu erasoen ia 500 testigantza jaso ditu azarotik

Indarkeria matxistari buruzko testigantzak jasotzeko Instagram kontua 2024ko azaroan jarri zuen abian emakume talde anonimo batek. Espainiako Estatuan Cristina Fallarás kazetariak abiatutako #Cuentalo egitasmoan oinarritu dira. Emakumeek, testigantza anonimoen bidez,... [+]


Irungo Harrera Sarean Gautxori taldearen lana indartu da

2024ko balantzea egin du Irungo Harrera Sareak. Aurreko urtearekin alderatuta saretik migrante gehiago pasa dira, eta Gautxori taldearen harrerak laukoiztu egin dira. 6.000 pertsona inguru artatu dituzte guztira.


Eguneraketa berriak daude