«Agintzari» Inadaptuekin Lanean Diharduen Kolektiboa
Bideratu, Adaptatu... Zertarako?
Gizartearen zapalkuntza batez ere hirietan ematen da. Gizarteak arau batzuk ditu eta betetzen ez badituzu adaptagabekoa, baztertua, mespretxagarria zara. Bizitzeko bide bat dago, eta bide hori jarraitu behar dugu bidebazterrean gera ez gaitezen. Honetaz kezkaturik, Agintzari taldearekin kontaktuan jarri ginen: Keparekin hain zuzen:
ARGIA.–Beno Kepa, hasteko, zer da eta noiz osatu zen Agintzari?
KEPA.–Agintzari, inadaptazioari buruz lanean ari den kolektibo bat da. Deustuko irakasle batek ekarri zuen ideia Madriletik; hobeto esanda, esperientzia trasladatu egin zuen. Irakasle hau, Miguel Angel, Psikologia Esperimentalari buruzko ikerketan hamabi urtez aritu zen eta horrek eraman zuen Miguel Angel Madrilera. hango "Promesas" taldearekin harremanetan jartzeko. Ni, aldiz, urte batzu direla, nire herrian bertan hasi nintzen lanean. Sasoi hartan, inadaptazioa dela eta, Bilbon seminario bat antolatu zen. Honekin batera Miguel eta beste zenbaitekin kontaktutan ipini nintzen. Gure esperientziak eta kezkak berdinak zirela kontutan hartuz gero, noizbehinka biltzea erabaki genuen. Hasieran Karitasen egoitzetan biltzen ginen, 1979. urtean lehenengo bilera izanik. Gero eta seriokiago artzen genuen asuntoa, eta gure lanaren ardatza Irakaskuntza Espezialarekiko desadostasuna izan zen. Agintzari kolektiboa sendotzen eta finkatzen zihoanez, ekonomiari begira elkarte moduko bat bihurtu ginen.
A.–Zuk kolektibo eta elkarte hitzak aipatu dituzu, eta haien artean dagoen diferentzia dirua dela esan duzu baita ere. Diru kontua tartean ez balego, elkarte bihurtu zinatekete?
K.–Elkarte bat izateko organigrama bat egin behar izan genuen. Bertan agertzen diren karguak burokraziak ematen dizkigun betebeharrak besterik ez dira, eta zoritxarrez ez dago legalkeriari ekitekoa baino beste irtenbiderik. Beraz, guk ez genukeen halako pausorik emango. 1980. urtean, Elkarte izan ostean, kalean eta istituziotan Agintzari oso ezaguna bihurtzen ari da, batez ere–eta hau azpimarratu egin nahi dut–irakaskuntza profesionalizatua eramaten dugulako, eta ez erlijio-moralista kolegiotan (erreformatoriotan) bezala.
Dirua heltzen zaigu; bi pisu geneukan eta pisu berriak zabaltzeko aukera izan genuen. Momentu honetan bost pisu eta borda batean gabiltza lanean.
A.–Non kokatua dago borda hori hain zuzen?
K.–Mungian bertan dago. Hamahiru-hamasei urte duten gazteentzako da. Hor lan eta kultur ekintzetan aritzen dira. Beraien aukeraz egiten dute, eta norbaitek nahi izanez gero, joan daiteke. Pisuak Bilbo eta bere ingurunean daude. Segun. Ingurugiroari garrantzi handia eman ohi diogu, hots, ahal izanez gero, umeek beraien auzotan geratu beharko dute eta horretarako herri bakoitzean pisu bat zabaltzea litzateke egokiena.
A.– Adaptatu hitza ez da atsegin izaten orohar. Zer da zuentzako eta nor dira adaptatugabeak?
K.–Beno, hori terminologia arazoa besterik ez da. Adaptatugabea, hainbat bizikizunen prozesuagatik, ezarritako arau batzuei egokitzeko gai ez den hura da. Maiz entzungo duzu halakok hura bortxatu duela eta besteak halako lapurreta egin duela, baina orain esan behar dudana kontutan hartzekoa da: gizarteak behar batzu inposatzen dizkigunean, guk hori lortzeko bide «legalak» hartzen ditugu, baina hainbat jendek mediorik ez edukiarren, ez du beste erremediorik bide ilegalak hartzea baino.
A.–Gaiaren mamian sartu gara, eta argitzeko... esango didazu adaptagabeko baten ezaugarri nagusiak zein diren?
K.– Ezaugarriak izendatzea oso zaila da baina badaude hauen nortasunean kostante batzu, eta hauexek lirateke gutxi gora behera: beren adin kronologikoa eta beren izakera eta argitasunarena ez doaz bat, oso heldugabeak dira. Arazo psikikoak, fisikoak, autokontzeptua, estuasuna...hauen ondorioz nortasunaren desestrukturazioa dator: barneko aldaketak beren maila partikularrekoak izaten dira, eta honen eraginez, bizitzaren aurrean hartzen dituzten aptitudeak ez dira Gizarteak onartuak. Gure Gizartean, bakoitzak paper bat betetzen dugun eta segun eta nola egiten dugun hori gratifikaturik gertatzen gara, eta baita sailkatuak ere...adaptatugabeek ez dute betetzen paperik eta Gizartea mehatxukoia dela pentsatzen dute. Gizarteak eskaintzen dizkien gauzak ezin dituzte lortu, kontsumoko Gizartea oso onarturik baitute. Kondenatuta daude, ez dute erabaki bortxatzaile, lapur edo dena delakoa izatea. Ezin dute afektu harreman bat eduki, pila kostatzen zaie eta oso mesfidatiak dira. Hitz batean esanda, daukagun gizartearekin ez dute zerikusirik. Bada beste gauza bat salatzeko oraindik, Gizarteak eta jendeak. ez dituzte ume hauek normalak kontsideratzen besteekin alderatzen dituztenean.
A.–Gizartea gaiztoa dela kontutan hartuz, zer zentzu du Gizarte honetarako jendea prestatzeak?
K.– Beno, guk ez ditugu gazte apain, zintzo eta otzanak egin nahi, inolaz ere ez, hori paternalismo hutsa da, guk haien identitatearen eredu izan nahi dugu, eta horretan ahalegintzen gara. Normalki lehen ereduak gurasoak dira eta gehien bat hortik datorkigu arazoa. Neronek ere galdetzen diot batzutan neure buruari: adaptatu... zertarako? Baina komunitate guztietan arau batzu bete behar dira...
A.–Adaptatugabeak zergatik dira horrelakoak zirkunstantzien arabera ala sortzezkoa da beren arazoa?
K.–Teoria batzu daude. Genetikaren aldetik badira arrisku faktoreak, baina horrek ez du esan nahi alkoholikoaren semea alkoholikoa izango denik, baina bai aurretiko joera bat dagoela. Nik inguruak egiten duela deritzat.
A.–Nola heltzen zaizkizue umeak?
K.–Zuzenki izatea gustatuko litzaidake, baina horrela egitekotan ez genuke subentziorik jasoko, horrexegatik Tribunaletan hartzen ditugu, umeak epaileak bidaltzen dizkigu.
A.–Adaptagabekoei buruz hitz egiteko «erreformatorioaz» hitz egin behar al da?
K.–Orain kolejio deitzen zaie. Prozesua hauxe da: Tribunalak klasifikatu egiten ditu umeak, hara heltzen dira eta kasu bakoitza ikertuz gero kolejioetara banatzen ditu. Hau bai gai eztabaidagarria! Kolejioak, aintzinako erreformatorioak, erlijiosoak ziren: apezek mutikoak hartzen zituzten, eta monjatxoek neskek han moldakuntza aurrera eramateko borondatea besterik ez zuten, hainbat kasutan tratu txarrak gertatzen ziren, eta zentroren bati krematorioa besterik ez zitzaion falta, baina eskerrak montaje horrek berez porrot egin zuela. Honetaz oso kritikoa naiz, baina kristoren aurrerakada izan dutela ere esan egin behar da, bai barneko estrukturetan, bai irakaslegoaren profesionaltasunean. Dena dela, oraindik ere izugarrizko masifikazioa izaten dute.
A.–Pisuetako funtzionamendu nagusia zein da?
K.–Edozein pisutan bezala, zortzi bat lagunek famelia bat osatzen dugu eta hori izaten da gure terapia nagusiena. Zazpi terdietan jeikitzen gara, gero garbiketak, gosaria prestatu, umeak prest utzi eta gero eskolara. Edukadoreak erosketak eta garbiketak egiten ditu. Arratsaldean telebista ikusi, ikasi, afaldu eta lo egitera.
Hortik aparte astero biltzen gara gu asteko balantzea egiteko, horrela arazoren bat baldin badago, denok ezagutzen dugu eta tratamendu berbera ematen diogu. Famelia bat gara.
A.–Agintzari-n eman diren emaitzei buruz hitz egin dezakezu?
K.– Ez! gure lana onuragarri ala kaltegarri izan den ezin esan. Lau urtetako balantze bat ez baita fidagarria.
PAKOS
26-27