Ikerketa bat egin dute Alemanian, hauteskundeen atarian: kontuak sortu dituzte TikToken, X-n eta Instagramen, eta aztertu egin dute algoritmoak zer nolako edukiak erakusten dituen. Guztietan, algoritmoak eskuinera eta eskuin muturrera jotzen du gehien, TikToken nabarmen.
Sare sozial toxikoetan ibiltzen diren herritarrek gero eta maizago usaintzen bazuten, inork zalantzarik egiten bazuen, frogatutzat eman dezakegu: TikToken, X-ren eta Instagramen algoritmoek eskuin muturraren mezuak hedatzen dituzte nabarmen. Hala konfirmatu du Global Witness-en ikerketa batek. Alemanian egin dute azterlana, otsailaren 23ko hauteskunde orokorren atarian, zeinetan eskuin muturrak bikoiztu egin dituen aurreko hauteskundetako emaitzak.
Aipaturiko hiru sare sozial toxiko horietan profil berriak ireki ditu Global Witness Gobernuz Kanpoko Erakundeak, eta For You edo Zuretzat atalak ikertu. Atal horietan, erabiltzaileak jarraitzen dituen eta jarraitzen ez dituen beste erabiltzaile batzuen mezuak ageri ohi dira, norberari berea, algoritmoaren arabera.
Baina ausazkoa dirudiena, algoritmoa, ondo neurtua da. Eskuin eta ezker dikotomietan hitz eginda, azterlanak frogatutzat eman du gutxienez bi aldiz gehiago erakusten direla eskuin ildoko edukiak ezkerrarekin alderatuta. TikToken kasuan, profil sortu berriari algoritmoak erakusten dion eduki politikoaren %74 eskuinekoa edo eskuin muturrekoa da. Zertxobait gutxiago X-n: %72. Atzeragotik jarraitzen dio Instagramek, baina ez da erdi eta erdi izatera iristen: %60.
Esplizituago, eskuin muturreko AfDren boto bila
Ez kasualitatez, Global Witness GKEak Alemanian egin du azterlana hauteskunde orokorren atarian. Eskuin muturreko AfDk botoen %10 jaso zituen duela lau urte, eta bikoiztu egin ditu emaitzak orain, %20,7. Egoera sozioekonomikoak eragin du nagusiki, baina ultraeskuinak aliatu izan ditu sare sozialak, eta horixe bistaratzen du azterlan honek. Ez da gertakari isolatua X sare sozialaren jabe Elon Muskek ultraeskuineko AfDren kanpainan parte hartu izana.
Hiruna profil sortu ditu Global Witnessek aipaturiko hiru sare sozialetan. Profil guztiek jarraitu dituzten erabiltzaile bakarrak Alemaniako lau alderdi politiko handiak izan dira: CDU demokristau kontserbadoreak, SPD sozialdemokratak, AfD eskuin muturra eta Berdeak. Bakoitzeko liderraren kontuak ere jarraitu dituzte. Orotara, hortaz, profil bakoitzak zortzi erabiltzaile jarraitu ditu. Ikertzaileek, gainera, algoritmoa "ahalik eta neutralen" mantentzeko, agertzen zitzaizkien argitalpenak ikusi egiten zituzten; izan ere, demagun, mota bateko bideo bat minutu batez ikustea eta beste mota batekoa segundo batez ere ez ikustea, algoritmoari esatea da lehenbiziko bideoko edukia interesatzen zaizula eta bigarrenekoa ez.
Emaitza argigarriak utzi ditu azterlanak. TikToken, proposatu den eduki politikoaren %78 zuzen-zuzenean AfDren alderdiaren lerrokoa izan da, izan haien mitinetakoa, edo izan immigrazioaz kexatu eta amaieran AfDrentzat botoa eskatzen zuena. X-n, bestalde, apalago: algoritmoak proposatutako edukien %64k eskatzen zuen AfDrentzat botoa.
Txostenaren egileen arabera, algoritmoak erabat inpartzialak izatea ez ezik, gainontzeko alderdiekiko "diskriminatzailea" ere badela uste du GKEak: Alemaniako boto-emaileen %20k bozkatu du AfDren alde –orain arte %10 zena–, eta edukien ia hamarretik zortzi haien ildokoak izan dira.
Alemania ez da bakarra
Global Witnessek oroitu du Alemanian gertaturikoa ez dela salbuespena, baizik eta adibide bat gehiago baino. Izan ere, duela gutxi beste hiru ikerketa egin dituzte, AEBetan, Irlandan eta Errumanian, eta guztietan bat etortzen dira ondorioak.
Are gehiago, panorama indartu egin da Elon Muskek X sarea erosi zuenetik, baina txostenaren egileek demostratu zuten lehendik ere eskuineko eduki gehiago hedatzen zituela algoritmoak ezkerrekoak baino.
Azken boladan gero eta gehiago entzuten dugu gazte askok etxebizitza erosteko ahalmenik ez dugula. Batzuetan, badirudi ez dagoela beste gairik; egia da gai serioa dela. Niri neuri ere, 31 gertu izan arren, oraindik pixka bat falta zait neurea izango den etxebizitza lortzeko... [+]
AEBetako auzi judizialen batengatik jakin denez, Metak (Facebook-eko jabeak) Libgen sareko liburutegia masiboki pirateatu du BitTorrent protokoloak erabiliz. 81.7 terabyte gutxienez lortu zituzten horrela, beren adimen artifizialeko sistemak elikatzeko. Saiakera eta zientzia... [+]
Gorrotoa sustatzen duten algoritmoak, mendekotasuna sortzeko diseinatutako aplikazioak, pertsonak beharrean publizitate-hartzaileak ikusten dituzten plataformak, merkantzia gisa tratatzen gaituzten sare sozialak… Badirudi azken aldian herritarrek sare sozial nagusietatik... [+]
Mastodon, gizarte sarea eta mikroblogintza zerbitzua da. Eugen Rochko alemaniarrak sortu zuen 2016. urtean. Software librean oinarritzen da. Azkenaldian, norbanako eta erakunde frankok bertan saretzea erabaki dute. Elkarren artean komunikatzen diren egitura independeteez... [+]
Donald Trumpen agintaldia hasi da politika atzerakoiak ezartzen woke edo DEI izan daitekeen guztiaren kontra, eta baita neurri teknologikoak iragarriz. Lehen unetik, karguaren zina egin zuenetik, teknologiako erraldoien buruak lehen lerroan egotea deigarria izan zen: bereziki... [+]
Trumpek AEBetako presidentetza hartuko duen eguna baliatuta, Goazen lagunok lelopean, multinazionalen jabetzako sare sozial "toxikoak" utzi eta fedibertsora trantsizio kolektiboa bultzatzeko kanpaina egiten ari dira eragile ugari. “Internet gizatiarrago batean... [+]
2018an itzali nituen sare sozialak, baita gailuen jakinarazpen gehienak ere, bizitzan arreta non jarri kontrolatzen hasteko saiatu asmoz. Egunero lan horretan jarraitzen dut, sitsa argira nola, nire jakin-minak errealitatea ulertzen lagunduko didan informazio freskoa bilatzen... [+]
Nazioartean ekimen batek baino gehiagok seinalatu du datorren astelehena, 2025eko urtarrilaren 20a, Twitterretik alde egiteko egun gisa. Donald Trumpek ofizialki AEBetako presidentzia hartzeko eguna izango da, eta haren eskutik X/Twitterreko jabea, Elon Musk, Etxe Zurira... [+]
Metaren buru den Mark Zuckerberg-ek adierazpen askatasunaren izenean eta erroetara itzultzearen izenean, immigrazioa, generoa eta sexu-orientazioa bezalako gaien aurkako zentsura kentzeko neurriak hartu ditu. Trumpekin elkarlanean arituko dela adierazi du eta... [+]
Indarkeria matxistari buruzko testigantzak jasotzeko Instagram kontua 2024ko azaroan jarri zuen abian emakume talde anonimo batek. Espainiako Estatuan Cristina Fallarás kazetariak abiatutako #Cuentalo egitasmoan oinarritu dira. Emakumeek, testigantza anonimoen bidez,... [+]
Mundu osoko 70.000 gizonek baino gehiagok hartzen dute parte emakumeak nola drogatu eta bortxatu hitz egiteko txat-talde batean. Alemaniako ARD irrati publikoko bi kazetarik egin dute ikerketa urtebetez eta erakutsi dute kasu batzuetan biktimak bikotekideak, arrebak eta amak... [+]
Elon Musken presentzia hedabideetan gora doa, suziri baten moduan, Etxe Zuriko lorategian lurreratu ostean. Lortzen ari den botereaz eta influentziaz asaldatuta omen daude beste botere batzuk eta, bere eragina gutxitzeko asmoz, X sarearen kontra kargatu dute. Azken asteetan The... [+]
Sare sozialik opakoena da TikTok: ez du bere isurketei buruzko daturik argitaratzen. Gainontzeko sare sozialek baino gehiago kutsatzen du. 2030erako "karbono neutral" bilakatzeko konpromisoa hartu duela esana du.
“eXodoa” gertatzen ari da egunotan sare sozialetan. Erabiltzaile ugarik X plataforma uztea erabaki –Elon Musk enpresariaren eskutik izandako eboluzio “toxikoaz” kokoteraino– eta Mastodon edota Bluesky-ra egin dute jauzi. Proiektu horiei begira... [+]