Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik adierazi du GIBak osasun-arazoa izaten jarraitzen duela, eta larriago bihurtzen dutela “diskriminazioak eta gizarte-estigmak”. Prebentziorako, iragarri du 2022-2030 aldirako plan estrategikoa aurkeztuko dutela.
Abenduaren 1an GIBaren nazioarteko eguna da. GIBa —Giza Immunoeskasiaren Birusa— gaixotasun kronikoa da, eta garrantzitsua da garaiz detektatu eta tratatzea. Lakuako Osasun sailburu Gotzone Sagarduik aurreratu du Osasun Sailak eta Osakidetzak plan estrategikoa aurkeztuko dutela 2022-2030 aldirako, GIBaren eta sexu-transmisiozko beste gaixotasun batzuen infekzioak ekiditeko eta kontrolatzeko.
Planaren helburu nagusien artean daude diagnostiko goiztiarra sustatzea, tratamendu goiztiarra, infekzioaren kronikotasuna maneiatzea eta diskriminaziorik gabe GIBa duten pertsonen bizi-kalitatea hobetzea.
Sagarduik adierazi duenez, berandu egiten dira Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan urteroko diagnostikoen %50 baino gehiago, jada immunitate-sistemak kalte nabarmenak jasan dituenean. Gogorarazi du Osakidetzak GIBez kutxatutako 6.273 pertsona artatu zituela iaz, eta honek 18 milioi euro baino gehiagoko gastua suposatu zuela, %5,5 gehiago 2021arekin alderatuta.
Nafarroan, GIBa detektatzeko test azkarrak
Naizek jaso duenez, Nafarroan 38 diagnostiko berri erregistratu ziren 2022an, eta GIBarekin bizi direnen kopurua 1.257 pertsonara igo da urte amaieran. Azpimarratzekoa da %72 44 urtetik gorako gizonak direla.
Arazoari aurre egite aldera, COFNAk —Osasun Departamentua eta Nafarroako Farmazialarien Elkargo Ofizialak— martxan jarri du farmazietan GIBa goiz detektatzeko programa. Iruñeko, Tuterako eta Lizarrako hamabi farmaziak GIBaren proba azkarrak eskainiko dituzte 2023ko azaroaren 28tik 2024ko martxora bitartean, bost eurotan. COFNAko presidente Alberto Mantillak adierazi du programak diagnostiko berantiarrak eta sexu-transmisiozko gaixotasunak murriztea duela helburu. Halaber, azaldu du proba egiten dutenei konfidentzialtasuna eta aholkularitza egokia bermatuko zaiela.
Gazteen joera Espainian
Espainiako Control enpresak egindako barometro baten arabera, Espainiako gazteen %40ak ez du preserbatiborik erabiltzen sexuan zehar eta %92k ez du erabiltzen aho-sexuan, Noticias de Navarra-k jakitera eman duenez. Halaber, %70ak ez du sekula GIBaren probarik egin. Datuen arabera, %40ak beste antisorgailu batzuk erabiltzen ditu, %29ak argudiatu du sentsibilitatea galtzen dela preserbatiboarekin, eta %18ak adierazi du eszitazio unea eteten dela.
Hamar gaztetatik lauk adierazi dute ez dela ohikoa sexu-harremanak izaten dituzten pertsonen osasun egoera ezagutzea. Control Españako ordezkari Irene Asenjok adierazi du sexu-heziketa dela “gakoa” infekzioak ekiditeko: “Gure konpromisoa da gazteen sexualitatea modu seguruan bizi nahi duten pertsona guztien ongizatea zaintzea, eta, horretarako, lan egitea beren beharretara egokitzen diren produktu seguruen dibulgazioaren eta seux-kontzientziazioaren arloan ere”.