Greba eta manifestazio eguna dute berriz ere Ipar Euskal Herrian, Frantziako Gobernuaren erretreta erreformaren kontra. Lege-proposamena Frantziako Legebiltzarrean eztabaidagai dute otsailaren 3az geroztik. Oraingoz, erreforma oztopatzea ez dute lortu abenduaren 5az geroztik mobilizaturik diren sindikatu eta eragile ezberdinek. Jendetsua, determinatua eta irudimentsua izaten ari da. Irudimen horren erakusle, jarraian, ezker-eskuin buruturiko ekintzen hautaketa bat.
Frantziako Gobernuak xede duen erretreta sistemaren erreformaren kontrako mugimenduak luze irauten du. Abenduaren 5ean egin zuten lehen greba eta mobilizazioa eguna, orotara 1,5 milioi lagun batuz. Orduz geroztik dabiltza mobilizaturik. Intersindikalak deiturik, bederatzigarren greba eguna dute gaurkoa eta sektore batzuetakoak greba mugagabean dabiltza edo izan dira (trengidariak, erizainak, abokatuak, zabor biltzaileak, petrolio iraztegietakoak, ...).
Macronen gobernuak denboraren parioa egin du: amore ez ematea eta denborarekin mugimendua ahulduz joango dela aurreikusiz. Alta, mugimendu sozialak irauten du, sekulan baino irudimentsuago, gainera. Adibidez, argazkian ikusi daitekeenez, maratoia antolatu zuten Hendaiatik Baionara, urtarrilaren 29an. Greba mugimenduari kolore pixka bat ematen diete usaiaz kanpoko ekintza horiek:
Behin gertatu da eta seguruenik ez da bi aldiz gertatuko. Jomugaz sekulan baino hurbilago egon ziren erreformaren aurkakoak urtarrilaren 17ko gauean.
Urtarrilaren 17an, diskrezio handiz, antzerki ikusgarri bat lasaiki gozatzeko asmoa zuen Macronek, baina beste norabide bat hartu zuen gaualdiak laster. Bouffes du Nord antzokian zegoen ikusle batek presidentearen presentziaren berri eman zuen sare sozialen bitartez. Laster bildu ziren hamarnaka lagun antzoki aitzinean, erreformaren kontrako mezuak eta "Macron, demisioa" oihuak oihukatuz. Antzerkiaren bukaera aitzin, bertatik atera behar izan zuen Macronek, poliziaz inguraturik.
Tortxekilako erretreta-ren ekimenak, hots, gauetako manifestazioak biderkatzen dabiltza azken asteetan. Tortxak eskuan, gauez ateratzen dira karrikara. Greba egiteko ahalik ez dutenentzako mobilizatzeko aukera da lan orduetarik kanpo egiten den hitzordu hau.
Baionan ere egin zuten urtarrilaren 23an:
Bayonne manifestation flambeaux contre la réforme des #retraites 👏
c'est partout ce soir demain ça s'annonce fort BFM sera 😭😭#Greve23janvier #GiletsJaunes #Macron #France pic.twitter.com/nlNyoC3DgM
— Gladiator (@1_jaunes) January 23, 2020
Erreformari desadostasuna adierazteko asmoz, korronte mozketak ere egiten dituzte, toki eta une zehatz batzuez. Parisko Orly aireportuan, erreformaren aldeko hitzaldietan zein zentro komertzialetan, hamaika motakoak dira hautaturiko une eta guneak. Energia arloko CGT sindikatua dabil batez ere hauek bere gain hartzen. Argi utzia du sindikatuak: “Ekonomia eta eraikuntza publikoak ditugu jomugan, pertsona pribatuak ez”. Adibidez, Frantziako Auzapezen Elkarteko presidenteak urte hastapenean egindako agiantzetan:
Quand les voeux de TCM se transforment en boîte de nuit:@francoisbaroin poursuit son discours pendant 10 min#OKLM#CGT coupure de courant pic.twitter.com/2Rn9DZyvkR
— champagnefm (@champagnefm) January 22, 2020
Ekintza horiei dagokionez, ondokoa adierazi zuen Edouard Philippe lehen ministroak parlamentarien aurrean: “Korronte mozketa salbai horiek demokraziaren errespetu-eza eta legearen ezezagutza dira, zigortu beharrekoak dira".
Sinbolikoki, sinboloak botatzen dabiltza langileak. Hain zuzen, lanerako ezinbesteko duten tresna botatzen dabiltza hainbat sektoretako langile, irudi ikusgarriak utziz hor ere. Erizainek mantala xuria, abokatuek mantala beltza, finantza publikoetako langileek Zergen Kodigoa edota irakasleek liburuak... ekintza hau errepikatzen dabiltza lanbide ezberdinetan.
Ekintza ikusgarria burutu zuten Caeneko abokatuek urtarrilaren 8an. Hain zuzen, haien mantalak bota zituzten bisita egitera etorritako Nicole Belloubet justizia ministroaren aitzinean. “Keinu azkar eta sinbolikoa da, pentsioen erreformak abokatuak hilko dituela adierazteko moldea da”. Baionako abokatuek ere egin izan dute ekintza hau:
A Bayonne aussi, en face du palais de justice, les #avocats ont jeté leurs robes.
Le barreau se dresse.
Pour l’instant, le parquet reste au ras du sol...#greve13janvier #Retraites #greve #GiletsJaunes #Acte61 #FiersDeLaGrevepic.twitter.com/dnuiCbfIy6
— Marcel Aiphan (@AiphanMarcel) January 13, 2020
🔴 Nouvelle action contre la réforme du bac et la réforme des retraites par les enseignants.
➡️ Les enseignants jettent des livres et des cartables devant le grand théâtre de Bordeaux. #greve #Greve22janvier #reformedesretraites #reformedubac #bordeaux #blanquer pic.twitter.com/9jfkmCyU4r
— Valentin Stoquer (@val_stoquer) January 22, 2020
Pentsioen erreformak emakumeei ekarriko dizkien kalteak azaltzeko kantua eta dantza ere ikusgai da hainbat elkarretaratzeetan. Attac elkarteak bultzaturik, feministak batzuk sortu dute A cause de Macron izeneko koregrafia, A cause des garçons kantuaren tonua berriz hartuz.
https://twitter.com/attac_fr/status/1220641504059953153?sp/twitter.com/attac_fr/status/1220
Mezu politikoa kantuaren eta dantzaren bidez ere plazaratzen dabiltza beste hainbat sektoretan ere. Besteak beste, irakasleak, abokatuak zein erizainak, asko dabiltza erreformaren kontrako mezu politikoa doinu ala koregrafia ezagun bati gehitzen:
Devant le palais de justice de #Rouen, les avocats en grève essayent un nouveau mode d'expression contre la réforme des retraites : la danse et la chanson. Ils se disent prêts à continuer le mouvement aussi longtemps que nécessaire. pic.twitter.com/Bd8QUiIoYC
— Tendance Ouest 76 (@Tendanceouest76) January 22, 2020
Greba mugimendua azkarki sendi da operaren munduan. Otsailaren 1ean eman diote bukaera grebari, baina ordura arte azkarki mobilizatu dira. Kantua zein dantza, artea opera barnetik kanpora atera izan dute behin baino gehiagotan grebalariek. Irudi eta momentu arraro bezain ederrak utzi dituzte grebalariek:
Alors que l'Opéra de Paris est touché par la grève contre la réforme des retraites, des danseuses ont décidé d'offrir aux passants une représentation du Lac des cygnes de Tchaïkovski. Une manière originale de marquer leur opposition à la réforme. ⤵️ pic.twitter.com/mA8N6uYodD
— Cohérence (@coherence_e) December 29, 2019
Les musiciens, les choristes, les danseurs et danseuses, les mécanos de l’Opéra de Paris, les travailleurs de la Comédie Française, unis à tous les Français en lutte, jouent devant l’Opéra pour demander le retrait de la réforme des retraites Macron.
💙🤍❤️ pic.twitter.com/8ViKLGNkcN
— En Marx ! (@TeamEnMarx) January 18, 2020
Ekintzak kalean eramaten diren momentuan, pentsio sistemaren erreforma Legebiltzarrean dute. Otsailaren 3an hasi eta luze iraunen du eztabaidak, orotara 22.000 legegai zuzenketa dituztelako aurkezturik, –Macron presidentearen kargualdian izandako legegai zuzenketa kopuru handiena–. Gutxiago ala gehiago, karrikan sentiarazten dabiltzan desadostasunaren bozeramaile izanen dira Alderdi Sozialista, Alderdi Komunista eta LFI Frantzia Intsumitua.
Zundaketei segi, Frantziako Estatuko biztanleriaren %55 da erreformaren kontra. Erreforma Frantziako Legebiltzarrean izan arren, borrokan segitu nahi dute aurkakoek. CFDT, CFTC eta Unsa sindikatuek haatik atea irekirik atxikiz segitzen dute. Hain zuzen, erretreta sistema erreformatzeko beharra ikusten dute eta erreforma ez badute osoki onartzen ere, lege-proposamena hobetzeko esperantza dute. Frantziako Gobernuarekin adostasun batera heldu nahian, 2027rako erretreta kutxen oreka finantzarioa lortzeko aterabideak proposatzeko konpromisoa hartu dute, gobernuak hori eskaturik. Apirila bukaera arte daukate proposamenen egiteko.
Haatik, erreforma kenaraztea dute helburu beste langile sindikatuek. Belaunaldien arteko elkartasunean oinarrituriko sistemaren bukaera eta kapitalizazio bidezko sistemaren garapena dakar erreformak.